Basale statistiek en kansrekening voor astrologen

door Sjoerd Visser

Jezus sprak (*): "Toon mij de steen, welke de bouwlieden verworpen hebben. Het is de hoeksteen."

> Index <
Wat verwacht u aan te treffen?

Uw wereldbeeld

Welkom in de postmoderne wereld!

De eenzame vogelaar ontmoet een hemels wezen

Wie stelt die bewijst in de wetenschap en in de astrologie

Klassieke versus psychologische astrologie

Lies, damned lies, and statistics

Survival of the fittest versus mindfulness

Causaliteit en Synchronisme in de astrologie door Mellie Uyldert

Schijntegenstellingen, polarisatie en andere ongemakken

Kunt u astrologie uit de boeken leren?

Kennisvergaring door onderzoek versus selectief winkelen

De kansberekening van een steekproef

De bemonsteringsfout

Astrologische kansrekening met de binomiale verdeling

Betrouwbaarheidsintervallen van effectgroottes

De leugenaarsparadox en andere verschijnselen

De sterren neigen, maar dwingen niet

Astrologisch onderzoek

De horoscoop van Donald Trump

Radix5 versus Sirius. Sein oder Sollen?

De horoscoop van Jair Messias Bolsonaro

Grijze muizen aan de macht

De Astrodienst database (ADB)

Rodden Rating

ADB categorieën

Statistieken van ADB categorieën

Geobserveerde waarden in de ADB categorie Fine art artist

De ADB als controle groep gebruiken voor afzonderlijke ADB categorieën

Effectgrootte

Statistische toetsen om effecten te evalueren

P-waarden en gevonden effecten

En hoe zit het met de aspecten?

Het hele plaatje overzien

Combinaties van huis en planeet

Huisheren

Conclusie
Handige bladwijzers

Wat verwacht u aan te treffen?

> Top <

Uw wereldbeeld

> Top <

Het antwoord op de vraag Wat verwacht u aan te treffen heeft vooral te maken met uw wereldbeeld, dus met de wijze waarop u over de wereld denkt. Uw perspectief op de wereld hangt af van uw persoonlijke conditionering en ervaring. Daarom worden uw waarnemingen niet alleen gekleurd door wat wel of niet op aarde of in de hemel aanwezig is, maar ook door wat u door uw conditionering verwacht te kunnen zien.

Wat u ziet, liefhebt of ontbeert kan dus al of niet bestaan. Of het zal op zijn best in meer of mindere mate kenbaar zijn, omdat onze kennis nu eenmaal relatief, provisorisch en beperkt is. Maar in onze verbeelding kunnen nog wel absolute waarheden bestaan. Zo kunt u geloven in de eenhoorn zonder een echte eenhoorn te hebben gezien. Als semiotische entiteit bestaat de eenhoorn. In de encyclopedie kunt u er van alles over lezen. Maar gaat het nu om een hersenspinsel of om een realiteit? Ook dat kan de encyclopedie u vertellen: Het gaat om een fabeldier. Dat wil niet zeggen dat biologisch gezien eenhoorns niet kunnen bestaan. Maar de eenhoorns uit de boeken, schilderijen en kranten vallen onder de rubriek fabeldier.

De kunst van ieder weten is om uw bevindingen met anderen te delen. Maar dat die kennisoverdracht niet zo eenvoudig is, weten alle opvoeders. Want ieder subject ervaart de wereld toch weer anders. Daarom zijn er vele verhalen in omloop over hoe de wereld in elkaar steekt. En steeds kan weer de vraag gesteld worden of een verhaal dat u via uw opvoeding meekreeg realistisch was of alleen maar een leerzame metafoor. Ging het om lokale feiten, een landelijke trend of was het gewoon een verzinsel? Hoe kunt u dat nu weten als u er zelf niet bij was?

Welkom in de postmoderne wereld

> Top <

Veel zaken die uw leven bepalen kunt u niet zelf achterhalen. Om de waarheid enigszins te ontdekken moet u wel een beroep doen op betrouwbare leraren, opvoeders en voorlichters. Ware expertise op enig gebied vergt jaren studie met kennisname van het onderzoek en de bevindingen van de reuzen in een vakgebied. En de geïnstitutionaliseerde opvolgers van die reuzen - professoren, mediatoren, onderwijzers - zijn altijd nodig zijn om een vertaalslag te leveren van de gevonden feiten, aannames en conclusies van de oorspronkelijke onderzoekers naar het denkraam van de gewone man.

Zo vertalen wetenschapsjournalisten wat er onder wetenschappers leeft naar een leesbaar artikel in de wetenschapsrubriek waarin de essentie van een bepaalde kwestie zou moeten staan. Maar of dat artikel klopt kunt u niet zelf bepalen, als u dat vakgebied niet continu op een wat hoger niveau volgt. Op die manier geeft een politiek redacteur u zijn samenvatting van een kamerdebat over een politieke kwestie. En dat verhaal in uw favoriete krant neemt u dan maar voor lief, omdat u niet in staat was om de details zelf te volgen. Maar of u daarmee voldoende op de hoogte bent, dat is maar weer de vraag.

Bij complexe zaken zullen heel wat deskundigen bij zo'n vertaalslag betrokken zijn. Denk aan een commissie van geleerden die aan de regering, het parlement en het volk een advies over een pandemie uitbrengt. Na dat rapport volgen er discussies door andere deskundigen over de maatregelen die men zou moeten nemen. En uiteindelijk verschijnen er berichten, commentaren en spotprenten in de media. Soms gebeurt dat op de voorpagina, dan weer ergens achter in de krant. Zo overlijden er jaarlijks meer dan een miljoen mensen aan tuberculose. Maar dat is geen groot nieuws in het Westen. Het is een pandemie die elders woedt.

De kennis van nu is ook niet alles. Pas gepromoveerde academici weten hoe provisorisch hun huidige kennis is. Ze zien dat concepten, feiten en normen met de tijd veranderen. En daarbij gaat het niet alleen om uitstervende diersoorten en andere concrete objecten, maar ook over fotonen, zwarte gaten, economische groei en andere concepten, die nog niemand in het echt zag. De kenbare wereld lijkt verbrokkeld en de grote lijn ontbreekt. Daarom is het zinvol om regelmatig uw ideeën over de werkelijkheid aan de realiteit te toetsen. En dat doet u door zonder onnodige vooronderstellingen waar te nemen in plaats van aan te nemen dat u het al weet.

Als u zelf waarnemingen doet, dan is dat mooi meegenomen. Dan hebt u als ervaringsdeskundige een zekere voorsprong op de rest. Maar pas op voor zelfgenoegzaamheid. Want in de postmoderne wereld gelden de grote verhalen niet meer. Bijna altijd bent ook op informatie van anderen aangewezen. In de praktijk zijn dat de deskundige voorlichters die al eerder ter sprake kwamen. En als deskundige anderen uw observaties en conclusies betwijfelen, dan moet u wel met goede argumenten komen voor uw unieke positie. Wie stelt, bewijst heet dat in het civiel recht. En dat vereist veel meer dan het presenteren van wat ad hoc verbanden aan de hand van casuïstiek voor een select publiek.

Iets zien of ervaren wat de anderen niet kunnen inzien noemen we een illusie of hersenspinsel. Iets niet vatten dat wel bestaat noemen we onwetendheid. Iemand die het wel ziet kan u er op wijzen. Zo kan een ervaren vogelaar u helpen veel meer vogels te zien en te herkennen. En als die vogelkundige tevens een ervaren docent is, mogen zijn leerlingen op een verantwoorde kennisoverdracht rekenen. Het leidt tot toegenomen kennis, die op een objectieve manier te toetsen is. Maar gelden deze regels ook voor de astrologie?

De eenzame vogelaar ontmoet een hemels wezen

> Top <

je hoort me wel, maar je Ziet me niet U zult een zeldzame vogel niet zomaar zien als u slechte ogen hebt, die vogel niet hoeft te zien, het laatste exemplaar al afgeschoten is, de vogel zich goed verstopt heeft of als u niet lang genoeg zoekt. Dat zijn vanzelfsprekende feiten. Een vogelaar kent ze en handelt ernaar als hij op zoek gaat naar zeldzame vogels. De vogelaar neemt de tijd om de vogels te observeren. Hij zoekt ze op plaatsen waar ze eerder zijn gespot. Hij heeft een vogelgids op zak om alle soorten goed te kunnen determineren. Hij gebruikt een verrekijker om afstand te houden en houdt zich koest om geen dier af te schrikken, want hij respecteert hun habitat.

En zo hoopt de vogelaar een zeldzame vogel te zien, iets te ervaren dat een gewoon mens zelden ziet. Ik zie, ik zie wat jij niet ziet. Zo'n ontmoeting geeft natuurlijk grote voldoening. En de vogelaar is al helemaal in zijn sas als hij een mooie foto van die vogel maakt. Natuurlijk niet zo'n georkestreerde foto van een triomfantelijke jager met "zijn" zojuist gedode leeuw onder de laars, maar gewoon een foto van een levende vogel in zijn eigen leefomgeving.

De vergelijking met de astrologie komt op. Ook hier zult u een bijzondere samenhang niet zomaar zien, als u niet opmerkzaam bent, die samenhang niet wilt zien, de samenhang goed verborgen is of als u niet lang genoeg zoekt.

U zult zich dus eerst in het astrologische wereldbeeld moeten verdiepen, voordat u gericht op zoek kunt gaan naar astrologische gebeurtenissen, om vervolgens te kunnen beoordelen of ze overeenkomen met wat astrologen hadden verwacht of niet. Iets roepen als "God bestaat niet, want ik kan Hem niet zien", is gewoon wat te kort door de bocht.

Voor astrologen is zo'n verificatie een heel subtiel proces, omdat zoveel factoren een rol spelen. Soms lukt het meteen, dan weer met veel moeite of helemaal niet. Maar het zou best wel eens kunnen, houden moderne astrologieboeken hun lezers voor.

In de ogen van astrologen zal het bij zo'n astrologisch onderzoek beslist niet helpen om als een olifant de porseleinkast te bestormen. Iedere astroloog weet dan meteen al wat de uitkomst zal zijn. Er blijft niets van over. Dat is dan ook een bekend verwijt van astrologen aan sceptici die hun astrologisch onderzoek wel even over willen doen. Maar is dit verwijt terecht? Is dat gedrag schadelijk? En wie of wat zou daar schade onder kunnen lijden en hoe, op welke manier?

Vogelaars bestuderen vogels. Sterrenkundigen onderzoeken sterren. Theologen onderzoeken de menselijke relatie met zichtbare afgoden en verborgen goden. Maar wat onderzoeken astrologen nu eigenlijk? Repeterende gebeurtenissen in sterrentijd? Het numineuze? De betekenis van mythen en sagen voor onze tijd? Ik weet het niet, maar ik wens een eventueel zo boven, zo onder principe wel empirisch te kunnen onderzoeken. En dat kan heel goed, ondanks de bezwaren van astrologen.

Gelukkig zullen de goden en planeten niet verschrikt wegvliegen voor een gedegen empirisch onderzoek. En ook de kosmische orde wordt niet door kritische vragen verstoord. Misschien zijn sceptici wel een noodzakelijk onderdeel van een Hoger Plan, zodat ze astrologen en theologen kunnen beproeven. Zonder kennis van het kwaad bestaat het goede niet, stelde Thomas Aquinas al vast. Het leven is een complex geheel van zowel goed en kwaad, waarbij het een niet zonder het andere kan.

Het lijkt bij de metafoor van de stampende olifant in de porseleinkast vooral te gaan om het verstoorde evenwicht van de astroloog zelf. Zeg maar, zijn binnenwereld, zijn denkraam. En wat we daar aantreffen is een subtiele wereldbeschouwing die niet door iedereen begrepen wordt. In ieder geval niet door moderne encyclopedisten die de voormalige koningin der wetenschappen als een pseudo-wetenschap bestempelden. Wat is hier aan de hand?

Wie stelt die bewijst in de wetenschap en de astrologie

> Top <

In de wetenschap en de rechtspraak wordt terecht getwijfeld aan de objectiviteit en de nauwkeurigheid van de menselijke waarnemer. Mensen zien slechts een klein deel van het geheel en ze doen dat ook nog eens op een vervormde manier. Hierbij spelen onze beperkte zintuigen, beperkte ervaring en complexe conditionering een grote rol. Daarnaast hebben mensen allerlei persoonlijke voorkeuren en belangen. Om die reden worden in de rechtspraak en de wetenschap voor iedereen afleesbare meetinstrumenten voor waarnemingen gebruikt. Denk aan beveiligingscamera's, telescopen, afgetapte mail en telefoongesprekken en geavanceerde meetapparaten om naar sporen te zoeken op plaats van het delict.

En die waarnemingen kunnen in de sociale wetenschappen ook antwoorden op vragenlijsten zijn. Want het subjectieve is ook een belangrijk onderdeel van de menselijke realiteit. Waardevrije wetenschap zal altijd wel een utopie blijven, maar het gaat er bij de verslaglegging om dat er geen onnodige discussie ontstaat over de belangrijke journalistieke vragen als wie, wat, waar, hoe en wanneer iemand een bepaald aspect van de werkelijkheid heeft onderzocht. Want het volstaat nu eenmaal niet dat u klakkeloos iedere mening of waarneming als een gegeven feit accepteert.

De eerste prioriteit bij iedere waarheidsvinding is het vermijden van dubbelzinnigheid. Om die reden is een vogelaar blij met een van kop tot staart foto van een vogel in zijn eigen leefomgeving. Uit het hele plaatje blijkt dat u een in het riet verstopte karekiet waarnam en geen eend of konijn met een bandopname van een karekiet. Dan blijkt het hele plaatje ineens te kloppen. En als u die zingende karekiet opnieuw opzoekt en hem wel in het riet kan horen, maar niet kan zien, begrijpt u ook het drievoudige niet uit dit bekende lied.

Karre karre kiet kiet kiét. Je hoort me wel maar je ziet me niet niet niét

Maar wat hebt u in dat laatste geval waargenomen? Een karekiet of het geluid van een karekiet? Want u zag slechts riet. U veronderstelde iets op basis van aannames en onbewezen feiten. Deze menselijke gewoonte levert altijd problemen op. Zie de Rabbit&duck illusion hiernaast over de "seeing that" versus "seeing as" ambiguïteit. Iedere onderzoeker weet dat het vreemd kan verkeren als hij niet over het hele plaatje beschikt. Want wat u uiteindelijk zag, zeg maar uw relaas van de gevonden feiten, is niet meer dan uw interpretatie van een vluchtige ontmoeting met uw object in een bepaalde context. En die ontmoeting kan ieder moment weer anders zijn. Zowel voor u, voor een ander als ook voor het object van uw studie. Want aldoor spelen ook allerlei niet door u gewogen factoren ook een rol.

In de rechtspraak zien we regelmatig dat verschillende getuigen andere verhalen vertellen. Als twee getuigen elkaar tegen spreken hebben we een duidelijk probleem. Maar is dat probleem opgelost als een van de twee getuigen zich terugtrekt of wordt omgelegd? Nee, natuurlijk niet. We zien zoiets ook als er verschillende stromingen binnen een pluriforme partij bestaan. Als de buitenwereld duidelijkheid wil en de partij keuzes moet maken, wordt na stemming een door prominente leden aangereikt compromis bereikt. Hierdoor verdwijnt de onenigheid binnen de partij uit het zicht, maar deze is nog niet verdwenen. Het symptoom werd bestreden, maar de oorzaak niet. Want ook een democratisch gekozen compromis is nog steeds een beperkte en vervormde visie op de werkelijkheid.

Hoe vindt beperking (reductie) en vervorming (visie) van de werkelijkheid plaats? Wat we niet waarnemen of begrijpen, hoeven we ook niet te missen. Lacunes in ons wereldbeeld kunnen we negeren of tot taboe verklaren, maar zo ontstaat wel een vervormd wereldbeeld. En vervorming gaat veel verder dan ontkenning. Meestal vullen we de leemtes in ons plaatje dan zelf maar in met half door ons begrepen aannames. Dat doet ons brein al zonder dat we ons hiervan bewust zijn, bijvoorbeeld met wat we in het verleden geleerd van onze ouders, op school, uit de krant of tijdens een cursus astrologie. Op die manier sluit onze "kennis" ook beter aan bij gelijkgezinden. En als we vervolgens herkennen wat ons brein geleerd heeft te zien, roepen we verrukt uit: Zie je wel! Dat kan geen toeval meer zijn!

Ongetwijfeld zullen veel meer mechanismen ons denkraam beperken en vervormen, niet alleen psychologische, maar ook biologische, sociologische en culturele factoren. Zo ziet de reukwereld van een kleurenblinde speurhond er volstrekt anders uit dan de geesteswereld van zijn meer visueel ingestelde baas. En ook tussen subculturen en sociale geledingen zullen wereldbeelden enorm verschillen. Vanuit dat standpunt bekeken is het een wonder dat er nog zoiets als een redelijk stabiele gedeelde kennis over de wereld kan bestaan. Zonder scholing zou zoiets moois niet gebeuren. Maar daar zit 'em ook de kneep. Want die scholing kan u ook kortzichtig maken, als dat al niet aldoor gebeurd.

Daarom is het belangrijk om in te zien dat al uw waarnemingen uiteindelijk maar interpretaties zijn, die gebaseerd zijn op al dan niet correcte aannames. Als de achtergrond van het ambigue plaatje hierboven op water leek, zouden maar weinigen aan een zwemmend konijn denken. De meeste mensen zouden klakkeloos aannemen dat het om een eend ging. Maar ook hazen en konijnen kunnen zwemmen, ook al doen ze dat liever niet. Staat dan onomstotelijk vast dat het om een eend ging? Nee, beslist niet. Het trekken van conclusies op basis van momentopnamen in een suggestieve context zal altijd een bedrieglijke bezigheid zijn. Dat weet iedere goochelaar. Om die reden zou een kort filmpje van het ongeïdentificeerde object u een beter uitsluitsel kunnen geven over zijn aard en gedrag dan de afbeelding hierboven.

Bij dergelijke kwesties gaat het steeds weer om de aannemelijkheid van uw uitgangspunten. Maar de juistheid van uw overtuigingen en aannames zijn helaas het grootste probleem. Zo zult u regelmatig het ene zeggen, maar het andere doen. Waar is die tegenstrijdigheid op gebaseerd? Blijkbaar spelen ook onbewuste overtuigingen en latente neigingen een rol bij uw beslissingen. Zowel internet trollen, advocaten en psychologen kunnen u daarom behoorlijk op de proef stellen. Hun sceptische attitude is op zich niet verkeerd, maar het probleem van het aldoor alles kritisch bevragen is dat niets meer overeind blijft staan. Geen God, geen moraal, geen wetenschap. Dat voerde volgens Friedrich Nietzsche tot nihilisme.

Veel heilige huisjes bleken inderdaad onderhevig te zijn aan verval of bleven op zijn minst discutabel. Leven we nog in een rechtsstaat? Wordt de burger nog gehoord? Over dergelijke elementaire vragen kunnen hele discussies gevoerd worden. En dat moet ook gebeuren in een democratische rechtsstaat die aan zelfreflectie doet. Want uiteindelijk bepaalt de kwaliteit van die discussie het wezen van de democratie. Die discussies worden minder openlijk gevoerd in totalitaire regimes en nepdemocratieën (Democraturen). Maar ook binnen partijen, instituten en andere geledingen van democratische rechtsstaten kunnen totalitaire tendensen ontstaan. Het kritische denken wordt dan onderdrukt ter wille van particuliere belangen. En als die discussies zowel binnen als buiten zo'n geleding ontaarden in notoir zwart-wit denken, brengen ze de democratie niets verder.

Als u de gevonden feiten uit hun context haalt, zoals advocaten, politici en internettrollen beroepshalve plegen te doen, dan kunt u ieder onderzoek of rechtsgang vernachelen. Dan zal er eerder sprake zijn van professionele willekeur, dan van redelijkheid. Het is dan de taak van onafhankelijke rechters om de hoofd- en bijzaken in een eerlijk proces te ontwarren, zoals ook wetenschappers dat doen als ze belangrijke thema's uit hun vakgebied in een peer review samenvatten. Een rechter of wetenschapper kan dan stellen dat bepaalde geclaimde verbanden toch niet overtuigend zijn aangetoond.

Wie zijn eigen plaats in het geheel niet kent, bedot niet alleen zichzelf, maar ook een ander. Ken uzelf is daarom het begin- en eindpunt van iedere wijsheid. En bij die wijsheid gaat het vooral om metafysische kennis, dus kennis over de kwaliteit van uw weten en denken en niet zozeer de toevaliige inhoud ervan. Het gaat dan om vragen als wat kunnen we weten en vooral het besef van de situatie gebondenheid daarvan.

Daarom spreken encyclopedisten liever van Thales van Milete dan van Thales. De boodschap van deze invloedrijke denker had van alles te maken met de prominente positie van zijn geboortestad.

Dat filosofie in Milete ontstond, kan worden verklaard. De plaats was een bloeiende handelsstad en culturele smeltkroes aan de westkust van Ionië, Klein-Azië. Langs de handelswegen die er samenkwamen, bereikten ook veel Aziatische verworvenheden het westen: astronomie, kalender, muntstelsel, gewichten, en misschien ook het schrift. Daardoor nam welvaart toe, zodat meer mensen meer tijd hadden voor intellectuele activiteiten. Tevens werkte het interculturele contact relativering van de eigen traditie in de hand. Het succes van de stad vergrootte het vertrouwen in menselijk handelen, dat niet volledig was onderworpen aan de wil van de goden.

Tegenwoordig wordt die kennis niet meer gedeeld op de openbare markt, maar in een ingewikkeld netwerk van sociale media. En daarom maakt het nogal wat uit hoe en waar u zich informeren laat. Is het Facebook pagina of blog van uw astroloog, het getwitter van een verbale held op sokken, een nieuwflits op het NOS journaal, een Achter het nieuws reportage of een hoofdartikel in een landelijke kwaliteitskrant? Kwaliteitskranten worden nog maar door 10% van de Nederlanders geraadpleegd. En weekbladen die met onderzoeksjournalistiek de waan van de dag trachten te overstijgen in lange artikelen worden nog maar door een kleine elite gelezen. Maar iedereen ondergaat wel passief de nieuwsflitsen en reclame op televisie en in de sociale media.

In de VS ging het met democratie mis doordat Trump en zijn aanhangers zich bedienden van het Fox News kabeltelevisie kanaal, dat door Roger Ailes (1940) onder het motto People don't wanna be informed, they wanna féél informed aldoor op hun onderbuik gevoelens inspeelde. En aldus werden rechtse commentatoren aangenomen die iedere keer weer boos en misselijk werden als ze liberale of socialistische kletspraat moesten aanhoren. Een leugenmachine werd The Loudest voice van conservatief America. Opinies met feiten verwarren werd het nieuwe normaal. In zo'n cognitieve bubbel raakt de waarheid zoek en ontaardt de verkiezingsstrijd in een soort carnaval. En ook in de zoekalgoritmes van Google en Facebook ging het mis, omdat het voor hun adverteerders aantrekkelijker was om u op uw emoties aan te spreken, dan op uw gezonde verstand.

Maar bij een gerechtelijk concluderend onderzoek of bij onderzoeksjournalistiek gaat het niet primair om uw emotionele reactie, maar om de vraag of uw waarnemingen en conclusies goed genoeg zijn om van dat kan geen toeval meer zijn te spreken. Dan gaat het om zaken als betrouwbaarheid en aannemelijkheid. Daarbij zijn de nauwkeurigheid en reproduceerbaarheid van uw waarnemingen van groot belang.

Zo bestaan er marges en normen om met uw snelheidsovertredingen om te gaan. Reed u in de bebouwde kom nu 49, 50 of 51 kilometer per uur? Dan gaat het om een grensgeval , waar geen conclusie aan te verbinden is, gezien de onnauwkeurigheid van radarmeting. Maar als u tijdens een trajectcontrole gemiddeld iets te hard reed, dan is een boete voor een geringe snelheidsovertreding terecht. Want gaat het dan niet meer om een dubieuze snelheidsovertreding op een bepaald moment (momentopname), maar om significant aantoonbaar afwijkend rijgedrag over een wat langere periode.

In de civiele rechtspraak geldt de regel: Wie stelt, die bewijst. Als een alom bewonderd genie op een bepaald gebied met een alternatieve verklaring komt, hoeft zijn theorie nog niet juist te zijn. Het is een van de vele mogelijkheden, die wellicht nader onderzoek behoeft. Maar een onafhankelijke onderzoeksrechter of officier van justitie verricht dat onderzoek natuurlijk alleen als er voldoende bewijs voor dat standpunt is. De aannemelijkheid van zijn standpunt moet iedere verontruste burger zelf aantonen. Want als een rechter of officier van justitie alle alternatieve hypothesen ("verhalen") van alle ongeruste burgers moet staven is het hek van de dam. Dan kan de rechter zich niet meer op de gevonden feiten en omstandigheden concentreren, maar houdt hij zich teveel met trivialiteiten bezig.

Was er sprake van massale fraude van Democraten waardoor Trump zijn herverkiezing verloor? Dan moeten we de stemmen opnieuw tellen. Maar het ontslaan van beambten die op basis van de gevonden feiten Trumps speculaties tegenspraken is natuurlijk geen goede zaak.

En ook een door Donald Trump gemanipuleerde menigte die "Stop the steal" scanderend het Capitool bestormde, geldt niet als een onderbouwing van de juridische kwesties die Trumps advocaten overal in het land aankaarten. Dat machtsvertoon was in de onderhavige zaak niet relevant. Het ging om de vraag of de al eerder gevonden feiten Trumps beweringen over fraude ondersteunden, maar niet om de mening van een muitende menigte. En ook in de wetenschap en de politiek draait het niet om het aantal volgers dat een bepaalde mening is toegedaan. Alleen op de verkiezingsdag en tijdens het carnaval mag het volk zich uitspreken. En daarna gaat het gewone leven weer gewoon verder.

Een ander voorbeeld. Was het DNA spoor op de onderbroek van Jos. B een aanwijzing of het bewijs voor verkrachting en moord van Nicky Verstappen? Er waren geen andere getuigen dan de verdachte Jos B, die alles ontkende. Moord kon dus niet bewezen worden. Maar Jos B. moest wel verklaren hoe zijn DNA op de onderbroek van het slachtoffer terecht kon komen. Na lang zwijgen kwam Jos B. met een verklaring achteraf. Jos B. had in de buurt van Nicky's lijk een plasje gedaan. En zo had hij het lijk bij toeval gevonden. Na die onverwachte vondst moest Jos B. wel vluchten, want vanwege zijn justitiële voorgeschiedenis zou iedereen hem al bij voorbaat van pedofilie en moord verdenken. Om die gerechtelijke dwaling te voorkomen deed hij ook niet mee aan het regionale DNA onderzoek. Maar de combinatie van pedofilie in het verleden en DNA sporen van de verdachte op de onderbroek van het slachtoffer maken een zedendelict met fatale uitkomst aannemelijk. Moord of doodslag kon niet bewezen worden, maar het doel om Nicky te laten zwijgen was wel een voor de hand liggend motief.

Een officier van justitie moet hard werken om voldoende bewijzen aan te dragen om tot de veroordeling van een butler, heks of andere verdachte te komen. Dat er sprake was van moord en dat de verdachte op de plaats van het delict aanwezig was, kunnen bewezen feiten zijn. De butler is dus al snel verdacht in iedere detective. Maar het wekken van suggesties door verbanden in tijd en plaats te leggen is nog geen afdoende bewijs. Er moet ook een aantoonbaar causaal verband zijn, zoals een aannemelijk motief en bloedsporen die dader en slachtoffer met elkaar verbinden. Zonder bewijs van het tegendeel blijft de hoofdverdachte onschuldig.

Maar gelden dergelijke juridische principes ook voor de hedendaagse astrologie? Nee, astrologen bedrijven hun magische kunst nog steeds met onbewezen aannames over in de ogen van rechters en deskundigen irrelevante synchroniciteiten. Dan verloopt het zo, dan weer iets anders, maar aan de eeuwig terugkerende motieven van de planeten twijfelen ze niet. Want planeten als Mars en Saturnus waren al door de ouden als veelplegers ontmaskerd. Het zal dus geen toeval zijn dat die recidiverende malefic weer eens een aspect met het slachtoffer maakte.

Maar is zo'n aanname terecht? Hoe toont u ooit aan dat een vermeende heks, planeet of butler, die volgens oude mythen en sagen altijd de bekende daders waren, nu opeens niet medeplichtig aan moord geweest kunnen zijn? Zoiets is natuurlijk nooit uit te sluiten en zeker niet als er magische krachten op afstand in het geding zijn. Want in dat geval werken ook de beste alibi's niet meer.

Zoiets zien we tegenwoordig bij geraffineerde maffiosi, die indirect en op afstand werken via huurmoordenaars die hun opdrachtgever niet eens kennen. Hoe pak je die topcriminelen aan? Dan moet de officier van justitie hun netwerk ontwarren, hun versleutelde en vaak ambivalente communicatie decoderen om zo de hele gang van zaken in kaart te brengen. En dat is echt monnikenwerk. Dat handwerk leert u niet in een het eerste beste leerboek criminologie. Maar astrologieboeken winden er geen doekjes om dat steeds weer dezelfde veelplegers aan het werk zijn. En dat u ze met de juiste techniek eenvoudig aan kunt wijzen.

Veel macabere zaken zijn inmiddels opgelost. Nog niet zo lang geleden konden vrouwen van hekserij beschuldigt worden. Een man, die de vrouw die hem had afgewezen op een bezemsteel voorbij had zien vliegen, werd in de 16e eeuw nog serieus genomen. En het slachtoffer van die seksuele intimidatie had een juridisch probleem als ze met een gespecialiseerde heksenwaag gewogen werd. Op De Heksenwaag - Canon van Nederland lezen scholieren hierover:

De waag van Oudewater In Oudewater stond zo'n heksenwaag. Dit was een gewone marktwaag die bestemd was voor het wegen van allerlei landbouwproducten, zoals kaas. Op de waag werd de verdachte publiekelijk op het marktplein gewogen. Woog ze zoveel als haar lengte en lichaamsbouw deed vermoeden, dan kreeg ze een certificaat. Hierin werd bevestigd dat ze geen heks was. Met dit certificaat kon de vrijgesproken heks terug naar haar woonplaats. Als de verdachte te licht werd gevonden, was ze een heks en werd ze op de brandstapel verbrand. Deze weegproef was een pijnloze proef. Waarom was juist de heksenwaag van Oudewater zo populair in heel Europa?
Omkopen van de waagmeester In tegenstelling tot andere wagen in Europa, werd in Oudewater nooit een echte heks ontdekt. En dat was zeldzaam, want de meeste heksenwagen waren niet eerlijk. De waagmeesters werden dikwijls voor een paar gouden dukaten omgekocht. Dan stelde hij de waag zo af dat de vrouw die gewogen werd te licht werd bevonden. Waarom eigenlijk? Omdat er altijd mensen waren die er belang bij hadden dat iemand tot heks werd gebombardeerd.

Om willekeur in de rechtsgang te voorkomen geldt in het civiele recht tegenwoordig de omgekeerde bewijslast. Wie stelt, die bewijst. En daar is veel voor te zeggen. Maar de moderne MeToo-beweging maakte ook duidelijk dat het bewijs van seksueel geweld vaak moeilijk te leveren is. Pas toen alle sporen naar nu ontmaskerde veelplegers en recidivisten wezen, kwamen de duistere praktijken van bepaalde mannen tegenover vrouwen aan het licht.

De MeToo-beweging is een beweging tegen seksueel grensoverschrijdend gedrag. Zij begon in oktober 2017 met de hashtag #MeToo op Twitter en andere sociale media die viraal ging en in vele landen in verschillende benamingen navolging kreeg. Wie "#MeToo" in een bericht plaatste, gaf daarmee aan met seksuele intimidatie, aanranding of seksueel misbruik te maken te hebben gehad. De hashtag werd breed gebruikt nadat Hollywood-producent Harvey Weinstein door verschillende vrouwen van seksuele intimidatie was beticht.

Een man van sinister allure (weinstein.pdf), maar met veel dukaten op zak, hoeft tegenwoordig geen waagmeester meer om te kopen om zijn zin te krijgen. Hij kan ook een leger advocaten en prive-detectives inhuren om het zijn opponenten lastig te maken. En voordat u het weet wordt u als slachtoffer van een heimelijk heerschap met Mars in Schorpioen op zijn Ascendant beschuldigt van laster. Rara, hoe kan dat?

Maar in tegenstelling tot de in het verleden vals beschuldigde heksen en vele MeToo slachtoffers zijn de planeten astrologisch en juridisch gezien nog steeds vogelvrij. Hoe heeft het zo ver kunnen komen? Hadden de planeten geen goede advocaten? Werden ze net als de Moeder Natuur en haar vele rivieren nog niet als een valide rechtspersoon gezien? Rivieren en hun dode vissen kunnen zich nog steeds niet bij de rechter beklagen over de gangbare menselijke vuilspuiterij. Hoe gingen astrologen met dergelijke metafysische vraagstukken om? Kozen ze voor De Schepping, of toch meer voor elkaar?

Klassieke versus psychologische astrologie

> Top <

In de tijd van William Lilly (1602-1681) hield de astrologie zich nog met de tastbare realiteit bezig. Zijn Christian Astrology (1647) was een poging om de astrologische kennis van zijn tijd in een gedegen leerboek samen te vatten. Lilly was een autoriteit op zijn gebied en zijn boek is nog steeds populair, omdat het in het Engels is geschreven in plaats van in het lastige Latijn. Maar ook omdat zijn levendige verhalen net als de Bijbelse evangeliën zo perfect leken te kloppen. Ze lezen als de oorspronkelijke scheppingsverhalen die de blijde boodschap van iedere populist verkondigt: Beloof iedereen het beste, maar leg u nooit ergens op vast.

Het verschil met de 'moderne' astrologie vanaf de 20e eeuw, is dat de duiding zeer praktisch bedoeld was en niet psychologisch. Lilly's klanten kwamen naar hem toe met vragen over hun leven op praktisch gebied: of ze -volgens hun horoscoop- lang gingen leven, zouden huwen, rijk gingen worden, in goede gezondheid gingen leven, voor welk beroep ze het meest geschikt waren enzovoort. De geboortehoroscoop werd hierbij als basis gebruikt om met diverse technieken voorspellingen, prognoses, te kunnen maken. In Lilly's tijd was het kennen van de precieze geboortetijd ook niet zo evident, waardoor de astroloog vaak zijn toevlucht zocht tot het opstellen van een uurhoekhoroscoop, waarbij de geboortegegevens van de klant niet nodig waren.

Het ging om praktische astrologische technieken, waarin het lot van de natie (mundane astrologie), de aard van een persoon of kwestie werd geduid. En omdat in die woelige tijden, techniek, wetenschap en recht, gewone burgers maar weinig zekerheden boden, tierde het bijgeloof hevig en hadden astrologen en waarzeggers een goede markt. Want zij pretendeerden hun cliënten al over levensvragen te kunnen adviseren, waar de geleerden van die tijd nog geen antwoord op hadden. In het land van de blinden wordt eenoog koning.

In een vroeg stadium van wetenschap, staan allerlei opties nog open. En in tijden van onzekerheid hechten mensen waarde aan stellingen die met verve naar voren worden gebracht. Ook al bleek jaren later, zoals eigenlijk ook wel kon worden verwacht, dat het toch opnieuw de zoveelste ongerede onzin was, die een veelheid van astrologen gemeenschappelijk te berde hadden gebracht.
Maar je weet maar nooit in het hier en nu. Misschien zal het later toch weer anders te zijn.

Hun fenomenale vermogen om via beeldentaal te speculeren, gaf praktiserende astrologen een voorsprong in tijd op iedere geleerde die het nog niet zeker wist. Bovendien hadden astrologen oog voor de trends van het gangbare wereldbeeld. Seculiere astrologen putten inspiratie uit de ondoorgrondelijke mogelijkheden van de dieptepsychologie, kwantum mechanica en chaostheorie, maar in Lilly's tijd was dat het Grieks-Romeins-Joods-Christelijke denken. Dat was het denkkader waar astrologen zich bij aansloten. En hoewel Lilly niet zo vroom was, gaf hij wel een Christelijk sausje aan zijn boodschap. Dat maakte de kans dat hij van hekserij beticht werd ook weer een stuk kleiner.

Dat de oorsprong van mens en wereld goddelijk was, werd al in Grieks-Romeinse mythen en sagen beschreven. Het stond in iedere Joods-Christelijke catechismus vermeld. Hieraan twijfelen zou blasfemie zijn. Wie in Lilly's tijd met een big-bang of evolutietheorie aankwam, riskeerde gewoon zijn leven. En ook de astrologische claim dat die goden en oerkrachten nog steeds actief waren, was niet wereldvreemd. Via gebed, ritueel en techniek proberen mensen nog steeds de natuurkrachten te begrijpen, te beheersen of op zijn minst gunstig te stemmen. En ook al vertrouwt een sporter of piloot vooral op zijn techniek en ervaring, toch zullen veel mensen nog wel een kruisje slaan voordat een wedstrijd of vlucht begint.

En zelfs het astrologische Zo boven, zo beneden principe, dat aangeeft dat vitale activiteiten op aarde met de stand van de hemellichamen te voorspellen zijn, is op zich geen wereldvreemde gedachte. Dát specifieke zon- en maanstanden voor gewassen en dieren belangrijk zijn, weet iedere boer of visser die te maken krijgt met seizoenen en getijden. Zo zijn er geschikte tijden om te zaaien, te snoeien en te oogsten. En open water vissers weten wanneer en waar ze op gezette tijden hun netten moeten uitzetten. Die kennis van de effecten van zon- en maanstanden is inmiddels natuur- of levenswetenschap geworden. U hoeft daar geen astroloog of priester meer voor te raadplegen. Dat eens magische weten werd gemeengoed, waarvan iedereen de details in een encyclopedie kan nalezen.

Astrologie is dus een kunst, kunde of weten, die de energetische effecten van door planeten gesymboliseerde goden via hun actuele stand aan het hemelgewelf min of meer tracht te voorspellen. Meer seculier gesteld kan de astrologie gezien worden als een methode waarbij symbolische en of meer specifieke verbanden worden gezocht tussen bepaalde planeetstanden en gebeurtenissen op aarde. Zo wordt de stand van de planeten op het geboortetijdstip van een persoon, zoals vastgelegd in zijn horoscoop, bepalend geacht voor de ontwikkeling van zijn leven en zijn karakter. En vervolgens kunnen de transits van die planeten over de gevoelige punten in uw horoscoop uw gebeurtenissen op aarde kleuren of starten.

Astrologie is daarmee een boeiend kennisgebied dat iedereen wel eens persoonlijk wenst te onderzoeken. Want dat wat u op school leerde was slechts algemene kennis. Het ging om algemene feiten, die u evenals de berichten in de media, maar zelden zullen raken, want ze zijn voor u te abstract of te ver weg. Wat er dagelijks met u gebeurt staat in geen enkel leerboek beschreven, maar het is wel vastgelegd in de horoscooprubriek. En die inhoud zou u toch wel willen weten.
En of het nu klopt of niet, eindelijk is er eens iemand die aandacht aan u persoonlijk besteed. En om die wijsheid te achterhalen raadpleegt u natuurlijk niet een op zonnetekens gebaseerde uitdraai, maar liever een echte astroloog die met zoveel meer astrologische factoren rekening zal houden. En omdat zo'n voor u op maat gesneden verhaal voor iedereen weer anders is, is dat natuurlijk geen groot empirisch nieuws voor uw krant. Maar het kan wel van belang zijn voor u, uw vrienden uw familie. En gewis is dat het geval, als het voor uw gevoel ook nog eens klopt als een bus. Zo gek als uw open deur ook mag zijn.

Maar er was nog wel een bekend probleem. Vrijwel alle uitspraken en denkwijzen die geldig waren binnen de astrologische gemeenschap bleken slechts lokale, maar geen universele waarheden te zijn. Want de door de astrologen gebruikte symbolische wijze van interpretatie werkte helemaal niet zo voorspellend, als de door biologen onderzochte specifieke effecten van zon en maan op het gedrag van dieren en gewassen. Blijkbaar worden toch niet zo veel gebeurtenissen op aarde door planeetstanden beïnvloed. Of in ieder geval niet volgens de astrologische symbolische regels. En dat gegeven beperkte het astrologische kennisdomein enorm.

Evenals de kerk en de adel na de Verlichting moesten inbinden, verloor ook de voormalige astrologie steeds meer gezag. De expanderende natuurwetenschappen verklaarden gebeurtenissen steeds beter, terwijl de astrologen helemaal geen vorderingen maakten. Het bleef bij een traditie zonder gedegen empirische onderbouwing. Astrologen goten hun verhalen weliswaar in meer eigentijdse jasjes, bedachten indrukwekkende expansieve technieken om de vele uitzonderingen op hun regels te verklaren, maar het basale empirische onderzoek naar de astrologische uitgangspunten bleef uit.

Dat gebrek aan astrologisch houvast ziet u nog steeds terug in moderne astrologieboeken, waarin volop gespeculeerd wordt volgens astrologische principes en ook logische verbanden worden gelegd met andere wetenschappen, zonder dat er verwezen wordt naar enig astrologisch onderzoek waaruit die regels zouden moeten blijken. In plaats daarvan wordt er een beroep gedaan op de traditie en overlevering.
Maar dat is niet anders dan wat theologen doen als ze hun beslissende uitspraken op niet zo betrouwbare bronnen uit de Oudheid baseren.

Onder het motto Schoenmaker blijf bij je leest, hadden astrologen ook kunnen nadenken over de vraag wat de toegevoegde waarde van hun weten nog wel was. Waarover ze nog iets wezenlijks konden zeggen en waarover niet, bijvoorbeeld vanuit hun indrukwekkende verbeelding en verhaalcultuur. Dan hadden ze zich tot een nuttige culturele functie kunnen beperken. Zoiets als de monarch in een constitutionele democratie die de boel bij elkaar houdt. Of het op zondag gezamenlijk zingen in de kerk. Het gaat bij gevestigde rituelen niet zozeer om de blote feiten, maar om een gedeeld geloof in iets bijzonders dat ons allen overstijgt. Een met het hart en ziel beleden folklore of ritueel zijn nog steeds het zout van de aarde. Zonder die extra mythische dimensie wordt het leven saai en vallen hele gemeenschappen uit elkander.

Maar in plaats van zich te bezinnen over haar positie bemoeide de voormalige Koningin van de Wetenschappen zich als een overbezorgde moeder met zaken waar haar volwassen kinderen, hier de natuurwetenschappen, al veel meer van wisten. Een leerzame clip over hoe zoiets verloopt ziet u in de film Annie Hall (1977) van boogschutter Woody Allen: The Universe Is Expanding. Cineasten hebben nu eenmaal moeite met beperkingen. En dat geldt ook voor de overenthousiaste amateur astrologen die op het ADB Forum van alles met astrologische symboliek menen te kunnen verklaren, ondanks de waarschuwing van hun Forum beheerder Alois Treindl, dat de astrologie maar een beperkt soort weten is.

Zie ook de draad What does the chart NOT show?

Alois: It does not show your intelligence, your wealth, your weight or height, your education, your health, the colour of your skin, whether you are a Saint, a Nazi, a Communist, a Trumpist or a normal person, and many other concrete things.

Op zich is die beperking van het kennisveld niet iets waar astrologen zich voor hoeven te schamen. Alle deskundigen op een bepaald gebied krijgen er eens mee te maken. Want hoe geleerder u op een bepaald gebied ook wordt, des te vaker zult u zich realiseren dat u eigenlijk maar weinig weet van uw vakgebied, laat staan van de rest van de wereld. Kiezen is verliezen en ook leren behelst daarom veel afleren. Uw oude weten komt aldoor onder druk te staan, zodra u geconfronteerd wordt met nieuwe feiten. En steeds spelen zoveel onbekende factoren daarbij een rol. Zaken die u nog niet voldoende had onderzocht. Ze worden de blinde vlekken in uw wereldbeeld. Zoals de nuances van de astrologie genegeerd wordt door normale wetenschappers en veel basale kennis over het doen van onderzoek weer door de meeste astrologen. Wie kan of wil nu eenmaal alles weten?

Maar is die fundamentele onzekerheid een goede reden om dan maar in niets meer te geloven (nihilisme)? Of juist op zoek te gaan naar een nieuwe alomvattende theorie die alles ineens wel verklaart? Nee, natuurlijk niet. Om zo'n Universele Theorie door te drukken moet uw wel eerst alle potentiële tegenstanders van uw waarheid uit de weg ruimen. En hoe doet u dat op een fatsoenlijke manier?

Ook profeten accepteerden op een zeker moment Goethes In der Beschränkung zeigt sich erst der Meister. Ze begrepen dat het geen zin had om honderden jaren op hun publiek vooruit te lopen. Zonder begrip en respect voor de minder bedeelden heeft een persoonlijke verlichting weinig zin. Om die reden moest Mozes weer van de berg af gaan om het gewone volk in G'ds wetten te onderrichten. En nog steeds debatteren godgeleerden over de vraag wat G'd ons eigenlijk te zeggen had en of de Amalekieten nu eenmaal gedood moesten worden of niet.

Maar tegenwoordig willen ook minder verlichte burgers met maar een beperkte kennis van zaken, ik denk aan de vele amateur deskundigen bij uw kapper, gehoord en gezien worden. En hoewel ze geen vaktijdschriften lezen, de vaktermen zelden kennen, mogen en moeten ze vanuit hun beperkte visie wel over van alles en nog wat hun zegje doen. Want ook zij moeten keuzes maken, bijvoorbeeld bij een correctief referendum of op een verkiezingsdag.

Op zich is dat een uitstekend democratisch principe. Want wat het volk denkt en ervaart op ieder moment, is wel degelijk van kardinaal belang. En niet alleen in verkiezingstijd. Maar hun luidruchtige woordvoerders leveren natuurlijk nog geen vakinhoudelijk meesterschap op. Dat was al een probleem waarmee de grote filosoof Plato worstelde. Zie: Plato, een groot tegenstander van de democratie | Trouw.

Maar tegenwoordig kan iedere dwaas zijn verhaal kwijt op het internet. En dat is een veel groter probleem, omdat daar gemakkelijk misbruik van kan worden gemaakt. Als grote ondernemingen en machtspotentaten het publieke domein via sluikreclame en propaganda beïnvloeden, zullen de al fragiele democratieën minder goed werken. En dat geldt al helemaal voor de besluitvorming binnen sektarische gemeenschappen, die andersdenkenden meteen al uitsluiten. Exclusief denkende gemeenschappen trekken namelijk habituele zwart-wit denkers aan, die experts menen te zijn over goed en kwaad. Ze hoeven er niet eens over na te denken, want hun kennis bestaat al bij voorbaat uit reeksen vooroordelen. Ze verkondigen al hun mening kort en bondig op Twitter, voordat een weldenkend mens op een paar A4'tjes een gerede onderzoeksvraag voor dat probleem geformuleerd heeft. En die lezen betweters natuurlijk niet, omdat al dat pietluttige geleuter hen alleen maar afhoudt van de goede zaak.

Betweters als Donald Trump kwamen daar nog verrassend goed mee weg. Hoe kan een Amerikaanse president zo vaak liegen en tegelijkertijd zijn aanhang op maat bedienen? Dat is voor een redelijk denkend mens een raadsel. Maar een astroloog of cultuurfilosoof kan zoiets wel verklaren. We komen er later op terug.

Maar eerst onze gouden boodschap: Hou je niet bezig met dingen waar je geen weet van hebt. Dat is de boodschap van alle technocraten aan holistische betweters. Theologen worden daarom niet meer geacht om het beleid te bepalen bij een overstroming of pandemie. Daar hebben ze niet voor geleerd. Ze kunnen hoogstens parallellen trekken met soortgelijke verhalen uit de bijbel (Zondvloed, de plagen van Egypte) en andere mythologieën.

Maar astrologen houden niet van dergelijke beperkingen, ze willen liever als hun helden Jupiter en Uranus door het leven gaan. Ze hopen net als Zeus wel met de gevonden feiten weg te kunnen komen. En daarin staan ze niet alleen. We zien dit ook bij miljoenen dogmatische gelovigen die menen dat de God uit hun heilige boeken, het eeuwen later nog steeds beter weet. Ze kunnen de beperktheid van hun traditionele weten nu eenmaal niet relativeren.

Dergelijke mensen keren zich daarom vaak tegen de moderne ideeën en menen van alles te kunnen verklaren met een begrippenarsenaal dat nog uit de Oudheid stamt. Dat werkte ooit fantastisch in een door hen geïdealiseerde Gouden Eeuw, toen iedereen zich nog aan de regels hield. Maar dat is nu niet meer het geval vanwege de modernisten, die in de goede oude tijd nog konden worden opgeruimd, maar nu in het kader van de mensenrechten niet meer als uitschot mogen worden behandeld.

Maar is er een weg terug naar dat veel betere Rijk van Atlantis of oorspronkelijke Kalifaat? Zoals in Donald Trumps Make America Great Again magische fantasie? Ik verwacht het niet. Want veel begrippen die in de Oudheid en Middeleeuwen nog enige betekenis hadden, zijn nu door encyclopedisten naar het rijk van de fabelen verwezen. Bijvoorbeeld het simplistische idee dat er slechts vier elementen bestaan waarmee u van alles en nog wat kunt verklaren:

Elementen zijn de stoffen of krachten waartoe volgens oude filosofische en religieuze concepten alles op aarde te herleiden is.

Het gevolg van dit antieke denken voor de astrologie is een gebrek aan specificiteit, dat nog eens versterkt wordt doordat astrologen hardnekkig vasthouden aan het zogeheten astrologisch symbolisme. Daarmee konden astrologen van alles achteraf verklaren, maar helaas konden ze er geen zinnige voorspellingen mee doen.

Bij deze alchimistische werkwijze worden zonder enig voorbehoud objecten, concepten, categorieën, eigenschappen en processen met een astrologisch timmermansoog over twaalf hopen verdeeld op basis van symbolische gelijkheid en/of traditie. En vervolgens worden daar blindelings logische operaties mee uitgevoerd, die misschien in de oudheid ooit wel eens klopten, maar tegenwoordig nergens meer op slaan. Het eindresultaat van deze alchimistische roulette met de inhoud van uw horoscoop zijn uitspraken die soms zinnig lijken, maar in de regel nooit een concrete voorspelling kunnen doen.

Zo'n irrationele werkwijze klinkt ieder weldenkend mens buitengemeen vreemd in de oren, maar dat snelle associatieve denken domineert wel ieders blijkbaar niet zo rationeel denkend brein. En dus ook die van veel sceptici, die alle astrologen al bij voorbaat malloten vinden, zonder enig astrologisch onderzoek te hebben gedaan. En dat is dus weer voer voor astrologen.

Volgens de psycholoog Daniel Kahneman maken alle burgers in 98% van de gevallen gebruik van dit oppervlakkige wat je ziet, is wat er is snelle, maar op vooroordelen gebaseerde systeem 1 denken. Het astrologisch symbolisme is daar gewoon een speciaal geval van, maar er zijn veel meer cultureel bepaalde vormen van zien en beleven die op die manier werken. En dat kunnen ook denkwijzen zijn die al eeuwen voor redelijk en nogal wiedus doorgingen:

Economen gingen uit van de mens als homo oeconomicus, die handelt in zijn eigen belang, en daar rationeel en calculerend over nadenkt. Kahneman toonde aan dat mensen daar op een systematische manier fouten in maken.

Om die empirische reden (bullshit happens), kunnen ook de meest absurde politieke slogans en reclameboodschappen u nog steeds beïnvloeden. Met niet ter zake doende iets verbeeldende associaties kunt u het denken en gedrag van mensen sturen en verklaren, maar betrouwbaar is dat psychologische mechanisme nu niet meer, omdat de wereld inmiddels veel complexer is geworden. En dat empirische probleem lost u niet op met een romantisch verlangen naar een verleden tijd, waarin alles astrologisch gezien nog wel op de juiste plaats en tijd geboren leek te zijn.

Zie ook het boeiende artikel van Dale Huckeby: After Symbolism:

Symbolism has been both the saviour and achilles heel of astrology. By enabling it to seem valid to its adherents, it has ensured its continued existence and development. Its nature, however, limits the extent of that development. Since astrology can be "right" even when the chart or event is wrong, there is no confrontation with reality to correct and improve it. Astrology can move to a higher level only if symbolism is supplanted by empiricism. An empirical astrology would not merely be illustrated by real-world observations. It would be based on them. The purpose of this article is to show how.

Ik zie, ik zie wat jij niet ziet lijkt kinderspel, en dat is het ook als het volgens de empirische regels gebeurt. Maar voor Ik weet, ik weet, wat jij niet weet gelden weer andere regels. Daar ging het mis met veel ideologen en paranoïde despoten die in dingen geloofden die de meeste anderen niet zagen zitten. En die werden dus dood geslagen met drogredenen of helaas veel erger machtsvertoon. Maar er is ook een mensvriendelijke derde weg:

Iets zien of ervaren wat de anderen niet kunnen inzien noemen we een illusie of hersenspinsel. Iets niet vatten dat wel bestaat noemen we onwetendheid. Iemand die het wel ziet kan u er op wijzen.

Het op taal en semiotiek gebaseerde symbolische denken helpt astrologen bij de astrologische analyse van de relevant geachte gevonden feiten. Maar voorspelbaar bleek ze niet. En dat is ook geen wonder. Een theorie die zo algemeen en flexibel is dat iedere amateur astroloog er van alles mee kan verklaren, kán ook niet voorspellend zijn. Daardoor werd de astrologie in feite een bijgeloof, een mentaal trucje, dat de mensen hoogstens helpt om een onzekere en complexe wereld tijdelijk te interpreteren.

Net als bij de propaganda of peptalk van een despoot zal die manipulatie van de werkelijkheid misschien een tijdje werken, maar later toch niet meer. En daarna moet u wel een heel gekleurde bril opzetten om in dat ongelooflijke verhaal te blijven geloven. En dat doen veel gelovigen ook, waarbij ze steun zoeken bij hun geloofs- en lotgenoten in studiegroepen. Dat hoeft niet meer in rokerige achterafzaaltjes waarin ooit revoluties werden voorbereid. Dat mag ook uit volle borst zingend in uw eigen kerk of onder invloed swingend tijdens een house party. En het kan en mag tegenwoordig ook massaal en anoniem op het internet. We leven daarom in een tijd waarin de complottheorieën wemelen. En dat is niet geheel onterecht, want vooral de grote staten zonder persvrijheid hebben er een handje van om hele volksgroepen via een beperkte toegang tot de beschikbare data te manipuleren.

Maar machthebbers en groepen kunnen u ook heel subtiel misleiden via maatschappelijke structuren. Met straf en beloning kunnen ze u bijgeloof en tics als een Hitler groet institutionaliseren. Zo kon de psycholoog en duivenhouder B.F. Skinner zijn duiven via manipulatie van zijn voedselmachine irrationele trucjes aanleren (*): Als je dit of dat irrationele huppeltje maakt, dan krijg je graan. Hoe dat er bij mensen uitziet ziet u in het dwaze loopje van Monty Python hiernaast. Als u zo rondloopt, dan bent u een echte Brit. En wie weet levert die hanentred u wel de aandacht en erkenning van de vrouwtjes op. Of wordt u aangesteld als een expert op The Ministry of Silly Walks. Maar echte zekerheden bood Skinner zijn duiven doorgaans niet. Als ze via instrumenteel leren (operante conditionering) vaak genoeg deden wat hij wilde, was Skinners lol eraf. En dan veranderde hij de regels weer. Zo'n grillige baas of opperwezen kunt u maar beter mijden.

Maar de meeste tirannen houden hun onderdanen, net zoals Skinner zijn duiven met een voedselmachine bedroog, zowel fysiek als mentaal gevangen in een vals wereldbeeld. Sommige slachtoffers kozen daar vrijwillig voor, want Skinner bood zijn duiven brood, spelen en hippe trends. Anderen werden geboren in de gouden kooi. Maar zit u eenmaal vast in zo'n besloten wereldbeeld, dan is de uitgang van dat cognitieve doolhof niet meer terug te vinden. Hoe ontsnapt u uit zo'n wereld van list en bedrog? U moet in ieder geval verder kijken dan uw neus lang is. Er is dus enige transcendentie vereist, want de beslotenheid (immanentie) van uw wereldbeeld is het gevang.

Astrologen wijzen dan graag naar Plato's allegorie van de grot, waarbij de zichtbare wereld die van de zintuigen is en de hogere wereld die van de goddelijke Ideeën moest zijn. Maar de Atheense stadsdemocratie van Plato had weinig met onze wereld gemeen. Toen waren de meeste mensen nog ongeletterde boeren die agrarische producten op de markt brachten, maar nu gaat het om hoog opgeleide beeldschermwerkers in een kenniseconomie. De ongeletterde boeren zagen de kakelbont gekleurde beelden in Griekse tempels misschien nog wel voor goden aan, maar de beeldschermwerkers van nu weten wel beter en zappen verveeld tussen hun virtuele helden op Netflix en het breaking news op het televisiescherm.

Maar die diepere mythische laag van de Griekse boeren, hoe onrijp en puberaal die ook mag zijn, bestaat nog steeds volgens psychologen en cultuurfilosofen in de hedendaagse mens. Tijdens dance festivals verliezen jeugdigen zich massaal in Dionysische trance met peppillen en veel geluid. Cultfilms als The Matrix en Tolkiens Lord of the rings werden kassakrakers. Ook reclamemakers, despoten en business guru's maakten gretig gebruik van die onbewuste mythische dimensie.

Verlies van contact met die mythische dimensie geeft vakkrachten niet de door hun managers beoogde rationele sturing, maar voert juist tot een gevoel van doelloosheid en opgebrand zijn. En gebrek aan “romantiek” en spirituele uitdaging voert tot het einde van veel huwelijken en andere sprookjes. Persoonlijke doelen en waarden die zin en betekenis aan ons leven geven, bepalen nu eenmaal onze betrokkenheid met ons leven. Hoe dom, lokaal, beperkt en irrelevant dat individuele streven voor veel anderen ook mag zijn.

En daar hebben de postmodernisten dus wel weer een punt. Dat wat de publieke omroep u over de wereld vertelt is slechts de dominante kijk van een journalistieke elite. Maar beseffen die Randstad bewoners voldoende wat er zich in de periferie van Nederland afspeelt? Vraag het de Groningers, Friezen en Drenten. Ze voelen zich vaak niet gehoord. En zo bestaan er veel tegenstellingen in de maatschappij, die vaak ondergronds als een veenbrand woeden.

Plato's dualistische opvatting van twee werelden, de banale materiële wereld en een hogere geestelijke wereld, zien we ook terug in de theosofie. Astrologen en theosofen identificeren zich bij voorkeur met de hogere wereld van de geest, de vermeende schipper op het schip. Dat beeld spreekt hen wel aan, maar niets is zo gevaarlijk als de identificatie met een ondeugdelijk model van de werkelijkheid. Dat blijkt steeds weer uit de geschiedenis van landen, culturen en personen.

Moderne neuroten, maar ook hele culturele gemeenschappen zitten vaker vast in een illusionaire wereld van oudbakken ideeën en concepten, dan dat ze vastlopen in de levendige dynamiek van de materiële werkelijkheid. De fysieke wereld kent dankzij de moderne techniek juist veel mogelijkheden, terwijl onze ideologisch geconditioneerde binnenwereld steeds vaker het gevang is. We zouden er met meer kennis van zaken doorheen moeten breken.

Skinners duif zou dan na de studie van beide werelden, zeg maar die van de kooi met de voedselmachine en die van de demiurg die aan de touwtjes trekt, de weg naar zijn oorspronkelijke natuur terug moeten vinden. Maar dat is nog slechts een seculiere voorstelling van dit spiritueel gebeuren. Want astrologen geloven dat bij zo'n Uranische uitbraakpoging ook de planeten voor de duif gunstig moeten staan. Dat laatste maakt die uitbraak tot een mythisch gebeuren.

Maar om zo'n belangwekkende hypothese te toetsen zijn wel veel observaties nodig. En bij voorkeur enig beslissend experimenteel onderzoek om het werkingsmechanisme te ontwarren. Maar helaas ontbreekt de documentatie. Het bleef slechts bij geruchten en anekdotes zoals zo vaak in de astrologie. En vreemd genoeg kwam dat gebrek aan bewijs niet doordat een despoot dit baanbrekende werk stelselmatig saboteerde met censuur en desinformatie, zoals dat in dictaturen en schijndemocratieën zo vaak gebeurt. Nee, de astrologen namen zelf niet de moeite om hun eigen aannames grondig te onderzoeken.

Misschien meenden ze dat zoiets voor eeuwige waarheden niet nodig was. Zoals ik ooit als schoolkind vol vertrouwen in het poëziealbum van mijn boezemvriend schreef:

Rozen verwelken, schepen vergaan. Maar jij blijft voor mij altijd bestaan.

Maar die boezemvriend verdween wel uit zicht. En met die diepe waarheid komen we weer terug bij de geschiedenis van de astrologie. Naarmate de tijd verstreek, werd steeds meer duidelijk dat het astrologisch symbolisme geen voorspellende waarde had. Dat magische, symbolische, maar wat al te menselijke denken, dat in de Oudheid en Middeleeuwen nog scheen te werken, verloor in de moderniteit zijn glans. De voorspellende waarde ervan bleek nihil. En dat is nog steeds de stand van zaken.

Het dieptepunt viel ongetwijfeld op 16 Juli 1917, de dag waarop de prominente Engelse astroloog en theosoof Alan Leo (1860-1917) veroordeeld werd wegens waarzeggerij. Spoedig daarna zou hij aan een beroerte komen te overlijden. Maar niet nadat hij zich teruggetrokken had om in Cornwall het astrologische denken meer te herschikken in de richting van de karakterlezing en minder als voorspeller van een onvermijdelijke bestemming ["to recast the whole system and make it run more along the lines of character reading and less as the assertion of an inevitable destiny"].

Wat hierop volgde, maar nog steeds gebruik maakt van het archaïsche symbolische denken, staat nu bekend als Psychologische astrologie (Wikipedia):

Pychologische astrologie, astropsychologie of Jungiaanse astrologie is een 20e-eeuwse richting in de westerse astrologie, opgestart door psychologisch georiënteerde astrologen die voornamelijk geïnspireerd werden door de analytische psychologie van Carl Gustav Jung. Zij wilden breken met de middeleeuwse traditionele opvattingen over astrologie, die in hun ogen te deterministisch van karakter waren en ruimte geven aan een astrologie die zich kon verrijken met de moderne inzichten uit de dieptepsychologie. In de periode tussen 1930 en 1980 waren de belangrijkste pioniers van deze vorm van astrologie Dane Rudhyar, Liz Greene en Stephen Arroyo.
In zijn algemeenheid kan gesteld worden dat psychologisch georiënteerde astrologen zich verzetten tegen een deterministisch mensbeeld. In plaats daarvan zien ze de mens als een zich ontwikkelend wezen waarvan ze het groeipotentieel via de horoscoop zichtbaar kunnen maken. Psychologische astrologie presenteert zich als de astrologie van de vrije wil die de uniekheid en de keuzevrijheid van ieder mens vooropstelt.

In dit geval wordt het astrologisch symbolisme toegepast op de menselijke ziel of psyche, die naar men gelooft bij ieder mens toch weer anders is. En dat geeft de astrologen meteen weer een voorsprong in de tijd op de sceptici. Want astrologen zien eenheid in verscheidenheid. En bewijs maar eens dat die oude wijsheid niet waar kan zijn? Ooit golden astrologische aforismen als voer voor de ziel, en nu ineens niet meer? Dat kan toch niet waar zijn?

Een gelovige hoeft het ongelijk van een scepticus niet te bewijzen. En omgekeerd hoeft dat ook niet. Dat is toch bijna altijd een schier onmogelijke taak, omdat de denkramen teveel verschillen. Daarom hebben we steeds te maken met veel paradigma's over hoe de wereld in elkaar zit. En een ieder mag voor zichzelf uitmaken, welke modellen er echt toe doen. Maar dan moet u ze wel eerst wat bestuderen en er wat ervaring mee opdoen.

Maar hoe uw individuele astrologische plaatje in elkaar steekt, dus wie ben ik en wie bent jij, dat wil ieder mens toch wel weten. En op zijn minst het profiel van uw partner als die zich weer eens druk maak over een akkefietje. Was ze ongesteld? Was het haar maan? En ook al gelooft u niet echt in handleeskunst of astrologie, de empirische kennis van de wereld is ook niet alles. Want het duurt wel erg lang om al die kennis te achterhalen en op iedereen toe te passen. Daarom gaat u liever zelf op pad.

En zo komt u meestal terecht op het brede pad van de verloren zoon, die door schade en schande wijs werd. Want als u alleen maar vlijtig op zoek gaat naar het goede, wordt u voorzeker niet wijs. Tegen de tijd dat u na uw studie psychologie, theologie of filosofie iets zeker denkt te weten, is het misschien al niet meer zo relevant. En of u via het smalle pad van het stichtelijke plaatje op uw bestemming aankomt, is voor u ook maar weer de vraag. Dat is voor u toch maar weer van horen zeggen weten. En misschien is het wel propaganda en volksverlakkerij vanuit een onbekende bron.

Daarom zoekt ieder mens een snellere weg als richtsnoer voor al zijn levensvragen. Zeg maar, een strategie, een soort kaart of een map van de wereld waarop ook uw bestemming staat. Iets waarmee u in een keer de zin van uw leven kunt overzien. Het moet natuurlijk wel iets zijn dat we met anderen gemeen hebben. Want als iedereen weer een andere taal spreekt, weet u ook niet wat u moet doen. Maar banaal en alledaags moet het plaatje ook niet zijn, want zo'n zelfbeeld zal u snel vervelen.

U zoekt eigenlijk iets zoals het bekende zondagschoolplaatje van de brede en de smalle weg hierboven, maar dan wat meer van deze tijd en voor u op maat gesneden. Dergelijke mappen of perspectieven op de wereld bestaan, omdat er al sinds mensenheugenis behoefte aan is. Ze komen tot u via uw cultuur en opvoeding. En ook na een universitaire studie hoeft u niet per se wetenschappelijk of objectief te zijn. Iedere wetenschapshistoricus of cultuurfilosoof kan u daar alles over vertellen.

Voor de unieke kaart van uw binnenwereld vanuit het astrologische perspectief gezien kunt u bij een psychologisch geschoold astroloog terecht. En wat die astroloog over uw geboortehoroscoop zegt, valt niet meer onder het kopje waarzeggerij. Het gaat om een combinatie van toegepaste psychologie en traditioneel astrologisch weten, waarbij het accent ligt op het in uw horoscoop vastgelegde groeipotentieel. Het gaat dus niet om de gevonden feiten, maar om de vele nog niet door u voorziene mogelijkheden om uw hier en nu te overstijgen.

Het gaat dus niet om vaststaande feiten, maar om het zicht op uw mogelijkheden. Om die reden staan moderne astrologieboeken vol met werkwoorden als “zou” en “kan”. Die woorden verwijzen dan naar correlaties die zich volgens de astrologische traditie in het verleden regelmatig voordeden en die zich ook in uw leven ontvouwen kunnen. Vergelijk het met de verhalen uit de kinderbijbel waarmee christenen opgegroeid zijn. Ook u kunt ineens zomaar in een leeuwenkuil terecht komen. Wat moet u dan doen? Dan is het wel handig om op zoiets voorbereid te zijn. U hoeft niet meteen al in paniek te raken, maar u kunt altijd eerst nog even een schietgebedje doen.

Een topjaar voor        eikels Volgens de astroloog Dane Rudhyar symboliseert een eik-patroon in uw horoscoop dat u bij wijze van spreken van een klein eikeltje in een stevige eikenboom kunt transformeren, maar bepaalt de astrologie nog niet of u daarin slaagt. Want net als in de natuur wordt niet iedere eikel of eik-in-potentie een volwassen eik. En zo kan er zowel materieel als symbolisch gezien een topjaar voor eikels bestaan. Zie de illustratieve afbeelding van een boekje over in de media gevonden dubbelzinnigheden van Onze Taal hiernaast.

En hoewel geen astroloog uit uw horoscoop kan afleiden óf u fysiek gezien als een eik, kwal, aardbeving, man of vrouw geboren bent (de feiten en omstandigheden), meent een ervaren spiritueel geschoold astroloog - hoe doen ze dat? - wél uit uw horoscoop af te leiden of u in potentie tot een stevige eik of een meegaande kwal kunt uitgroeien. Want spiritueel gezien wordt een eik-in-potentie natuurlijk geen kwal. En kwallen met een eik patroon in hun horoscoop, zullen zich natuurlijk anders gedragen dan de gewone kwallen.

Daar komt het nogal wiedus verhaal over uw potenties in feite op neer. Maar dat het veel beroemdheden gelukt is om hun potentie te verwezenlijken, staat voor alle astrologen wel vast. De beste voorbeelden ervan staan in hun boeken beschreven. Om dat principe te illustreren gaan we De horoscoop van Donald Trump bespreken.

Maar óf en wanneer ú erin slaagt om zoiets bijzonders te realiseren valt door geen enkele astroloog vooraf te voorspellen. Dat hangt weer af van zoveel andere relevante factoren: Astrologische, fysieke, sociale en andere. Want door de opkomst van de empirische wetenschappen is de wereld ook voor psychologisch geschoolde astrologen veel complexer geworden. En dan hebben we het nog niet eens gesproken over hun postulaat van de vrije wil en het statistische probleem van de variantie.

Maar astrologen mogen net als iedereen volop speculeren over de goede en slechte jaren voor potentiële eiken. Dat valt nu eenmaal onder hun vrijheid van meningsuiting. Maar is een goed jaar voor eikels ook een goed jaar voor u? Dat valt nog maar weer te bezien. Willen we dat objectief meten, dan hebben we weer te maken met statistiek en p-waarden. Wie controleert dergelijke speculaties? Wie doet aan een follow-up? Zijn dat alleen maar de goed gelovige eikels? Of zit er toch een kern van waarheid in dit merkwaardige astrologische verhaal? En hoe bepaalt u zoiets met gerede zekerheid? En dus niet slechts op basis van uw emoties?

Dat ieder ik zichzelf anders ervaart dan de rest van de wereld behoeft geen verklaring. Dat gelooft ieder ego. Maar gedragen ego's zich in de praktijk wel zo bijzonder als ze denken te zijn? En kunnen we een zinvol onderscheid maken tussen Saturnalen, Uraniërs, Neptunianen en door Pluto geïnspireerden in teken en huis? En wat zijn dan de verschillen? Hoe zien astrologen het en wat zeggen anderen daarvan? Dat zijn de journalistieke vragen waar we ons mee bezig zullen houden. Bestaan ze nu wel of bestaan slechts als zinnebeelden bij de toeschouwer?

Lies, damned lies, and statistics

> Top <

In het artikel The wisdom hierarchie bespraken we de afhankelijkheid van wijsheid, kennis en informatie van correcte data. Geen wetenschapper of astroloog zal daar bezwaar tegen maken. Totdat de resultaten van empirisch astrologisch onderzoek boven water komen. Dan hebben we ineens de poppen aan het dansen. Want zelden komen die bevindingen overeen met wat door astrologen was verwacht. Hoe kan dat? En hoe gaan astrologen daarmee om?

Dat laatste komt nog ter sprake, maar eerst wil ik u iets over de aard van simpele feiten en statistieken vertellen; een simpel weten dat u ongetwijfeld al wist, maar dat u in tijden van Trumps aanvallen op de media nog wel eens kunt vergeten. Namelijk dat de resultaten van zorgvuldig journalistiek of wetenschappelijk onderzoek er toe doen. En dat het niet productief is om feiten en statistieken die uw mening weerspreken te negeren of te ontkennen. Maar dat u daar juist van zou kunnen leren. Zo simpel zit het in elkaar. Maar daar hebben veel mensen moeite mee.

Schoolkinderen hebben geen moeite met de gevonden feiten, maar ouderen met een vastgeroeste kijk op de wereld vinden het lastig als de gevonden feiten niet in hun straatje passen. Want dan zouden ze hun solide denkraam moeten herzien. Maar dat willen ze niet, want veranderen is lastig en het kost hen al zoveel energie om hun hoger weten zelf in de praktijk te brengen. Laat staan om hun naasten van hun gelijk te overtuigen. Werd een profeet ooit in zijn eigen land geëerd? En als uw dorpsgenoten het wel met u eens zijn, dan zien de stedelingen u weer als provinciaals.

Via het minitieus vergaren en analyseren van ruwe data produceren wetenschappers en journalisten informatie, die naar verwachting tot meer kennis leiden zal. Wetenschappers publiceren de onderzoeksresultaten van hun studies in vakbladen. Journalisten zetten de uitslagen van een verkiezing per provincie of grote stad voor u op een rijtje. Astrologen noemen dit verkrijgen van data een derde huis activiteit, het analyseren en toepassen ervan hoort meer bij het zesde huis thuis en het integreren ervan tot academische kennis of een hogere filosofie zou een negende huis activiteit moeten zijn.

De meeste mensen willen wel de summiere feiten kennen, maar niet overspoelt worden door allerlei irrelevante details. Bij een stembusuitslag van een stad gaat het dus niet meer om de stembussen met ruwe data van voor de stemtelling, maar om de einduitslag. De stembiljetten moeten natuurlijk nog wel opvraagbaar zijn, voor het geval er gefraudeerd mocht zijn. Dan spreken we van Lies, damned lies, and statistics en wel in die volgorde en moet de telling worden overgedaan. Maar dat is geen statistisch probleem, want de statistische methoden hoeven er niet voor worden aangepast. Het is eerder een juridisch probleem. Is die stem rechtsgeldig of niet? Heeft iemand even niet opgelet of zijn de feiten bewust verdraaid?

Soms kan de wijze van presentatie van bepaalde feiten in een krant de indruk wekken dat er Lies, damned lies, and statistics bestaan. Maar opnieuw is de volgorde van belang. De gekozen framing of de verpakking van informatie is op zich geen statistisch probleem, maar gewoon een besluit van de redactie. En of de krant nu links of rechts is, het zal zelden om geschoolde statistici gaan.

De wetenschap van de statistiek helpt journalisten, wetenschappers en andere in feiten geïnteresseerden bij die informatie verschaffing. Ze biedt mogelijkheden om de bij onderzoek gevonden ruwe data samen te vatten op een manier die voor ons te overzien is. U wilt van de overheid weten hoeveel stadgenoten op iedere partij hebben gekozen, absoluut of percentueel, maar u hebt geen behoefte aan een kopie van de stembriefjes van ieder stembureau. Die veelheid aan details zou u slechts verwarren. Daarom hebt u baat bij overzichtelijke statistieken.

Tenzij u zoals een Donald Trump anders denkt over de door journalisten aangetroffen feiten. Dat is uw recht. Maar dan moet u wel met correcte en relevante alternatieve feiten komen om ze te kunnen weerspreken. Maar dat doen despoten niet. In plaats daarvan benoemen ze liever voorlichters, deskundigen en rechters die hun bekrompen versie van de waarheid zullen ondersteunen. En prediken ze bij voorkeur voor eigen publiek. En dat houden ze het jaren vol door de kritische anderen uit te sluiten in een verdeeld land. Maar is zo iemand dan nog een geboren leider?

Survival of the fittest versus mindfulness

> Top <

Ook uw hersenen verwerken aldoor enorm veel informatie. Inwendige en uitwendige receptoren stellen op ieder moment miljarden potentiële gewaarwordingen vast, maar u wilt alleen geïnformeerd worden over wat er in uw hier en nu echt toe doet. Dus niet over de jeuk bij uw kleine rechter teen tijdens een functioneringsgesprek, maar wel over de subliminale pijn die aangeeft dat u zult doorliggen als u zich niet tijdig omdraait. Daarom wordt u in u slaap regelmatig door uw reptielenbrein gewekt, maar merkt u de voetschimmel bij uw teen pas veel later op. Tenzij u een geboren hypochonder bent, want dan hebt u weer andere prioriteiten.

En aldus zal ook een ervaren vogelaar, astroloog of apendeskundige soms zaken zien die de gemiddelde Studio Sport liefhebber niet ziet. We hebben het er al eerder over gehad in De eenzame vogelaar ontmoet een hemels wezen:

Iets zien of ervaren wat de anderen niet kunnen inzien noemen we een illusie of hersenspinsel. Iets niet vatten dat wel bestaat noemen we onwetendheid. Iemand die het wel ziet kan u er op wijzen.

Bestudeer om die woorden nu eens zelf te ervaren het artikel De onzichtbare gorilla op de Wikipedia en bekijk de filmpjes op The Invisible Gorilla: And Other Ways Our Intuitions Deceive Us. Wat gebeurt hier? Hoe kan dat? De Wikipedia zegt hierover:

De 'onzichtbare gorilla'-waarnemingsfout wordt veroorzaakt door een menselijk gebrek aan aandacht voor het onverwachte. De wetenschappelijke naam hiervoor is inattentional blindness of in het Nederlands 'onaandachtigheidsblindheid'. Deze staat totaal los van enige fysieke visuele handicap, zoals slechtziendheid of blindheid. Wanneer mensen hun aandacht op een specifiek gebied of aspect van hun blikveld richten, merken ze onverwachte voorwerpen daarin regelmatig niet op, ongeacht de vorm daarvan en het feit dat die zich recht voor hun neus bevinden.

Moeder natuur sorteert zonder dat u het doorhebt allerlei hoofd- en bijzaken voor u uit. Zowel de meeste denkprocessen als de gewaarwordingen in ons lichaam verlopen in de automatische piloot zonder dat we er veel grip op hebben. Daarom zal ons bewuste Ik de waarde van de subtielere gevoelens en gewaarwordingen van ons lichaam systematisch onderschatten. Totdat u in de problemen komt omdat die algoritmen niet meer werken. Dan raakt u overspannen (aanpassingstoornis), werkt het filter niet meer en wordt u door al die prikkels overvoert.

Es ist mehr Vernunft in deinem Leibe, als in deiner besten Weisheit, hield de filosoof Friedrich Nietzsche de asceten van het lichaam daarom voor. Maar als u met wilskracht uw aandrift om u te krabben of om boos te worden kunt onderdrukken, dan bent u uw lichaam op zijn minst tijdelijk meester. Maar als u uw noden te lang onderdrukt, dan komen ze terug als tekort gedane kinderen die aldoor om meer aandacht zullen vragen. Het zal u slapeloze nachten opleveren omdat de spanning tussen wens en realiteit aldoor uw nachtrust verstoort.

Slimme algoritmen, die in de survival of the fittest strijd hun effectiviteit hebben bewezen, zitten in uw genen ingebakken. Die erfenis uit de prehistorie heeft zowel voor- als nadelen. Wie suikerziekte heeft, weet hoe lastig het is om het suikergehalte in uw bloed zelf te reguleren. Gelukkig regelt uw autonome zenuwstelsel dat voor u. En zoals gezegd verloopt ook het zichtbare gedrag van mens en dier grotendeels in de automatische piloot. Zo is het jagen op een prooidier een aangeboren eigenschap van roofdieren. Door spel en oefening perfectioneren ze deze kunst. De welpen zien dit gedrag van hun familie af. Een welp die over iedere stap moet nadenken, die redt het niet buiten de dierentuin.

Mens en dier leren vooral van de praktijk. Imitatie werkt daarom beter dan formeel leren, dus het klassikaal of uit boeken leren hoe u het in de praktijk zou moeten doen. Daarom worden leraren en politici niet zozeer op hun woorden afgerekend, maar vooral op hun nonverbale communicatie. Jagers kwamen erachter dat ze bepaalde dieren konden domesticeren. Ze werden veehouders. En akkerbouwers leerden planten naar hun hand te zetten. Dergelijke technieken en gewoontes zijn niet genetisch, maar cultureel bepaald. En ook culturele gebruiken worden vooral door leren van de praktijk overgedragen. Maar de meest bruikbare methoden werden in boeken vastgelegd, zodat ze konden worden gememoriseerd of verspreid.

Met de uitvinding van het schrift kwam de eerste cultuurversnelling. De gesproken taal werd gestandaardiseerd en herinnerd. En zo begon de geschiedenis. Ook de uitvinding van de boekdrukkunst had een enorme impact op de ontwikkeling van cultuur en techniek. Met wat geld en macht kon iemand zijn ideeën snel via een pamflet verspreiden. Zo snel, dat de censuur van de overheid dit niet meer kon bijbenen. En recent bracht het internet opnieuw een enorme kennisrevolutie teweeg. Want de digitale informatiebronnen uit de gehele wereld werden voor iedereen toegankelijk. Maar ook het verspreiden van ongeautoriseerde nep-berichten werd opeens een koud kunstje. En dat is een probleem.

Want in tegenstelling tot het empirische leren vanuit de praktijk, kunnen mensen via taal en media ook dingen leren en verspreiden, die in de empirische praktijk helemaal niet bestaan. Om die reden kunnen in heilige en in profane boeken, zowel de meeste verheven waarheden als ook de grootse kletskoek naar voren worden gebracht. Wat maakt het verschil? Hoe maakt u een goed onderbouwd redelijk onderscheid?

Onderscheid kunnen maken tussen zin en onzin, feit of fabel is in deze postmoderne wereld helemaal niet zo eenvoudig. Want zoveel hypothesen kunnen plausibel lijken. Maar wetenschappers, journalisten en rechters worden hierin getraind. Ze beoefenen dan fact checking en vergelijken op een systematische wijze verschillende bronnen met elkaar: Welke bron is betrouwbaar? Wie zat er dicht op? Wie zat er te dicht op? Wat waren hun belangen? Ging het om van horen zeggen kennis of had de getuige het zelf gezien? En wat zag die getuige nu feitelijk? En komen die feiten met andere getuigenissen overeen?

Dat zijn de goede journalistieke vragen die bepalen of u meer of minder gewis van iets kunt zijn. Maar als u bestendigheid zoekt zal het toch vooraleerst om vertrouwen gaan. Security is matter of trust. En daar kunnen theologen, psychologen en astrologen u ook van alles over vertellen. Want vertrouwen is lastig. Het vereist een vorm van overgave. En daar hebben mensen moeite mee. Mensen willen liever alles onder controle houden dan dat ze zich afhankelijk opstellen tegenover anderen.

Het gaat dus wel eens mis als ons emotionele reptielenbrein kritiek op onze visie of handelen aanziet voor een persoonlijke aanval op ons lichaam. Ons animale ego denkt nu eenmaal in termen van vechten of vluchten, eten of gegeten worden, erop of eronder. Zo'n aanval op uw persona komt dus keihard aan. Dat voelt niet meer aan als een spelletje Mens erger je niet, maar als een frontale aanval op alles wat u bent en waar u voor u staat. En dan wordt uw ego terecht defensief en uw denken over de wereld begrijpelijk wat minder helder.

Tegenwoordig worden personen die hierdoor teveel stress ervaren en dus niet meer rationeel kunnen denken naar een cognitief psycholoog gestuurd. Ze moeten dan leren wat minder vanzelfsprekend met hun in een kantooromgeving niet meer zo effectief werkende reptielenbrein om te gaan. Want een kantoortuin of huiskamer is immers geen apenheul, maar de beoogde plaats voor samenwerking van redelijk denkende gelijkgezinde mensen. Maar niet ieder schepsel voelt zich in zo'n kantooromgeving thuis.

Mindfulness en cognities werden toverwoorden in de psychologie. Gelooft u nog steeds in de woorden die u daarnet nog verkondigde? Of was dat slechts uw impulsieve reactie op een voor uw ego pijnlijke gewaarwording? Laten we liever de gevonden feiten opnieuw onder ogen zien en onderzoeken, zonder ons dwangmatig met de een of de andere interpretatie ervan te identificeren. Wat zijn de objectieve feiten en hoe gaan we hier redelijk mee overweg? Hoe bedrijven we die nieuwe politiek zonder te vervallen in de welbekende egoïstische valkuilen? Waar gaat het ons nu eigenlijk om? Het doel of het middel? Wat willen we op lange termijn nu echt bereiken?

Causaliteit en Synchronisme in de astrologie door Mellie Uyldert

> Top <

Ik zou nog terugkomen op de vraag hoe astrologen omgaan met feiten en statistieken die niet in hun straatje passen. Het antwoord is simpel. Ze gedragen zich net als ieder ander persoon die zich aangevallen voelt. Ontkennen, verdraaien en aanvechten van de gevonden feiten, alle bekende trucs van het ego komen voor. Het denken wordt wat minder helder en de gevonden feiten zijn ineens niet meer van belang. Want discrepanties geven onrust in ons brein.

Een goed voorbeeld hiervan is het artikel Causaliteit en Synchronisme in de astrologie door Mellie Uyldert. Het is een rede uit 1951, dus lang voordat de revolte van de zestiger jaren de wetenschappelijke praktijk voorgoed zou veranderen. Maatschappelijke vooroordelen tierden welig. Regenten en professoren zaten nog in ivoren torens, want de op statistieken gebaseerde kennisrevolutie in de psychologie en sociale wetenschappen moest nog komen. Een huwelijk was nog een voor de hand liggende reden voor ontslag van de vrouw, omdat er wel kinderen van zouden komen. Het was een tijd van wederopbouw en puin ruimen, waarin de grote verhalen van ooit koloniale wereldrijken onder vuur kwamen te staan.

In die sombere tijd proclameerde Mellie Uyldert een hoopvol Uranisch bericht aan de toen nog Saturnaal denkende astrologische en wetenschappelijke gemeenschap:

De saturnale mens, die de astrologie zou willen onderbrengen in de officiële wetenschap, wil de laatste in 't gevlei komen met keurige statistieken. Het is echter een bekwaam astroloog niet gelukt, uit honderd horoscopen van schizofrene mensen, een bij allen voorkomend element af te zonderen, dat op de ziekte zou wijzen. Wie was hier ontoereikend, de astroloog, of de arts, die de gegevens verstrekte? De arts, die alle uiterlijke verschijningsvormen onder het ene hoofd Schizofrenie brengt, terwijl de uranische astroloog ziet, dat de ene schizofrenie de andere niet is, dat de officiële wetenschap slechts werkt met het vereenvoudigde denken, dat alleen maar de concrete eindproducten van lange processen telt, terwijl die processen, die voorgeschiedenissen, heel verschillend kunnen zijn. Statistieken kunnen alleen maar fout zijn - een spel van het brein. Shaw zei: er zijn kleine leugens, er zijn grote leugens, en er zijn statistieken! Want de concrete eindvormen van processen (zoals een ziekte) zijn veel minder in aantal van verscheidenheid, dan hun voorgeschiedenissen. Bovendien weet ieder uit de praktijk dat elk mens zich spiegelt in zijn omgeving en alleen opmerkt wat bij hem past - elke arts en elke psycholoog (en elke astroloog) trekt zijn eigen soort patiënten aan, de een ziet in een winkelstraat andere etalages dan de ander, enz. Wij gaan allen langs onze magnetische lijnen, wij kunnen niet anders gaan, wij kunnen slechts doen wat wij niet laten kunnen. Daardoor is er nooit objectief onderzoekingsmateriaal!

Uyldert beschrijft vol enthousiasme het verschil tussen Saturnale mensen (zowel wetenschappers als astrologen), die volgens haar alles volgens het boekje doen en de Uranische astrologen en wetenschappers die wel begrijpen dat het ene geval van schizofrenie, het andere niet is. En met dat feit dus veel meer mee kunnen doen.

Maar zouden hun artsen of psychologen dat niet weten? Ik begrijp haar anti-establishment houding gezien de moeizame naoorlogse omstandigheden, maar ik heb moeite met iedereen die haar eenzijdige polemiek nog steeds voor eeuwige wijsheid aanziet. Want inhoudelijk gezien slaat ze de plank steeds weer mis: Ze verkondigt de ene onbewezen en ongerijmde stelling na de andere.

Door alleen maar in symbolische taal te roepen: “Jij bent een behoudende Saturnaal, maar ik ben Uranisch en heb je wel door!” lost niemand een echtelijk conflict op. Ook al heeft ze de gemene streken van haar echtgenoot beslist wel door. En Uylderts stelling: "Statistieken kunnen alleen maar fout zijn - een spel van het brein" wijst volgens mij op haar onbegrip van wat moderne statistiek nu feitelijk inhoudt.

Uyldert herkende blijkbaar de bevestigingsfout, dat "elk mens zich spiegelt in zijn omgeving en alleen opmerkt wat bij hem past" heel goed. Maar moderne wetenschappers proberen die invloed (bias) juist met alle macht te voorkomen via gerandomiseerd dubbel blind onderzoek.

Maar Mellie Uyldert ziet dat principieel heel anders: "Wij gaan allen langs onze magnetische lijnen, wij kunnen niet anders gaan, wij kunnen slechts doen wat wij niet laten kunnen. Daardoor is er nooit objectief onderzoekingsmateriaal!" Kortom, geen enkel onderzoek is volgens Uyldert objectief. En dus lang leve mijn eigen benepen tunnelvisie.

Maar is dat geen elementaire denkfout? Er is blijkbaar een onvermijdelijk lot. En inderdaad is dat het onderwerp van biologie, sociologie en natuurkunde. Die met groot succes aldoor objectief trachten te zijn. Kraamden die wetenschappers dan aldoor onzin uit? Misschien wel in de ogen van de velen die niet de moeite namen om hun wetenswaardigheden serieus te onderzoeken. En dat komt helaas maar al te vaak voor. Maar hoe gaat een Uranisch denkend astroloog met die op aarde aangetroffen feiten om?

Uyldert adviseert hen directe ervaring en zelf-observatie, maar dat is zo'n beetje het moeilijkste wat er is. Want als u dat een beetje objectief wilt doen, moet u toch wel boven uzelf uitstijgen. Zoals dat het geval was met Skinners duif. En dus moet u afstand nemen van wat u eens was. Maar na zo'n aha piekervaring moet een profeet toch weer van de berg afdalen om in de klei het volk op de koude grond te onderwijzen.

Maar helaas geven Uylderts woorden er geen blijk van dat ze hierin slaagde. Ze pleitte slechts voor haar eigen gelijk, zonder een hand uit te willen steken naar haar blijkbaar minder slimme Saturnale opponenten:

De saturnalen, die astrologie slechts uit het boekje kennen, komen tot dergelijke inconsequenties en sofismen. Maar wie de kosmische krachten kent uit eigen directe ervaring, door zelfobservatie, ook al geeft hij ze misschien andere namen, die weet uit eigen ervaring dat ons zieleleven beheerst, gevuld en aan de gang gehouden wordt door deze kosmische krachten en niets anders. Zij zijn de 'autonome zielekrachten' van de psychologie.

Wie dergelijke teksten kritisch bestudeert, merkt al snel op dat ze vol staan met halve waarheden, verdraaiingen, woordspelletjes, cirkelredeneringen en andere denkfouten. Haar drogredenen geven een vertekend beeld van de werkelijkheid. En ondertussen beticht ze haar tegenstanders van sofisme. Maar is dat niet gewoon projectie? Is dat niet hetzelfde als wat dictators en agitatoren aldoor doen? En ook niet alle populisten?

Toch zal Uyldert wel succes met haar verhaal geboekt hebben. Hoe kan dat? Om dezelfde reden dat een politieke toespraak van Trump dat doet. Ze preekte immers voor eigen parochie. Ja, de Saturnalen die astrologie slechts uit het boekje kennen zijn inconsequent en sofistisch. Maar wij, de Uraniërs weten wel beter. Want wij krijgen ons hoger inzicht op tijd van boven. En veel mafkezen geloven nu eenmaal in dergelijke hemelse evangeliën!

Zo zien wij het Uranische denken, dat is de voortdurende bewustwording van de geopenbaarde objectieve waarheid, die van bovenaf komt, langs de 'verticaal' telkens weer daar, waar zij de lijn van TIJD snijdt in het platte vlak van concreetheid, door Saturnus gevangen en bevroren worden.

Het spreekt vanzelf dat een redelijk denkend mens nooit met zo iemand in discussie moet gaan. Logische argumenten tellen niet, want Uyldert geeft telkens weer een andere draai aan haar woorden. Haar magnetische lijnen zullen daarom ook beslist geen meetbare elektromagnetische golven zijn. Want dan zouden we die effecten objectief na kunnen meten om haar verhaal te verifiëren, maar ze suggereert wel zoiets. Het zijn vage begrippen die ze gebruikt en vage beloften die ze verkondigt, zonder dat ze een concrete toezegging doet. Maar is dat ook niet het recept van iedere succesvol politicus tijdens de campagne?

Astrologische argumenten tellen voor Uyldert evenmin, want de astrologieboeken kloppen niet. Feiten en statistieken tellen niet, want er worden steeds weer alternatieve feiten gevonden en voor u het weet is al uw kennis achterhaald. En aan oppervlakkige statistieken hebben diepzinnige denkers als zij al helemaal niets. Want weet niet iedere Uraniër dat ieder mens op ieder moment toch weer anders is?

Waar gaat het uiteindelijk dan wel om in dit leven? Wilt u slechts in abstracties leven of gaat het u om daadwerkelijke participatie met de werkelijkheid? Zijn uiteindelijk niet de gedeelde ervaringen van cliënt en astroloog beslissend, hun authentiek beleefde werkelijkheid die alle statistiek overstijgt? Kortom: Uw astrologische hier en nu? Dat kan wel eens waar zijn, maar hoe lang duurt zo'n bijzondere ervaring?

Er zijn beslist momenten in het leven met een mythisch gehalte, zoals uw eerste communie, uw eerste schooldag, uw eerste baan of als u “ja” zegt tegen uw partner in het gemeentehuis. Dat zijn bijzondere dagen waar mensen waarde aan hechten. En als die piekmomenten al in uw sterren geschreven stond, zoals astrologen die uw horoscoop ermee rectificeren u doen willen geloven, dan is dat mooi meegenomen. Maar na de jubelzang op zondag volgt er weer een doordeweekse dag. Het leven gaat verder. En was die ene dag achteraf gezien echt zoveel belangrijker dan die andere dagen? Dat is maar weer de vraag. De tijd schrijdt voort en hopelijk leert u er wat van.

Vraag aan Uyldert En hoe zit het met de Neptunianen? Die alle grenzen laten vervagen? Of was dat ook een illusie? Ik geef me over. Het is volgens Mellie Uylderts retoriek altijd een dit of dat. Het is haar Uranische visie versus die vele andere perspectieven van maar kleine mensen die er niets van schijnen te snappen.

Maar hoe gaan andere beroepsgroepen met de gevonden feiten om? Houden Uylderts argumenten dan nog stand? Ik denk het niet. En dat is volgens mij toch vooral Mellie Uylderts probleem. En met het volgende hoofdstuk wordt deze zinloze discussie dan ook beëindigd.

Schijntegenstellingen, polarisatie en andere ongemakken

> Top <

Wat opvalt in Uylderts rede is het gebruik van schijntegenstellingen, waarmee ze volop kan polariseren. Maar met het aanreiken van valse alternatieven wordt geen conflict opgelost, omdat de ermee gepaard gaande verdringing, distorsie en ontkenning van andere visies, onvolwassen manieren zijn om met de feiten om te gaan. Uiteindelijk gaat het toch om de vragen: Wat is uw belang, wat is mijn belang en wat hebben we met elkaar gemeenschappelijk?

Natuurlijk zijn alle wezens uniek, maar dat betekent nog niet dat ze niets met elkaar gemeen hebben. Juist op de studie van groepen is de groei van wetenschappelijke kennis gebaseerd. Van de gemeenschappelijke eigenschappen van appels en peren tot aan die van atomen en sterrenstelsels. Als alles uniek én onvergelijkbaar was, zou er ook geen astrologie of kruidengeneeskunde kunnen bestaan. Daarom is het dwaas om de waarde van groepskenmerken te ontkennen. En het is zeker ongepast om onder het mom van Ieder mens is uniek uw vermeende tegenstanders wel op een hoopje te gooien. Wij zijn de Uranische denkers, maar jullie zijn maar Saturnale betweters. Dat was de strategie van Donald Trump tegen “het establishment” in Washington. Het doet ons denken aan het kuiken Calimero: "Zij zijn groot en ik is klein, en dat is niet eerlijk, o nee".

En gewis gedraagt ieder persoon zich steeds weer anders, gezien zijn aldoor veranderende levensomstandigheden en doelen. Maar betekent dat voor u, dat de astrologische categorieën in uw astrologieboeken er niet meer toe doen? Is een bepaalde Ram dan geen Ram meer volgens uw astrologische perspectief? Laten we dan de regels en uitzonderingen opnieuw bepalen. En dat kan heel goed via empirisch onderzoek. Dat levert meer relevante kennis op dan in oude boeken na te pluizen wat de ouden nu eigenlijk bedoelden. Die ouden kunnen we niet meer bevragen, maar de empirische werkelijkheid bestaat nog steeds.

Weliswaar formuleerden astrologen in het verleden veel stelliger dan de astrologen van tegenwoordig, maar ze sloegen ook vaker de plank mis. Maar wie kon hen corrigeren? Aan fact checking op basis van wetenschappelijk of op zijn minst gedegen journalistiek onderzoek werd toe nog niet gedaan. Maar dat is in de loop der tijd veranderd. Daarom vinden we in moderne astrologieboeken zoveel vage uitdrukkingen als Het zou wel eens kunnen zijn dat, die nimmer te falsificeren zijn.

Ze doen me denken aan de psychologie van een verstokte gokker die Louis Theroux in Las Vegas interviewde aan de roulette en de fruitmachine:

Het gaat me om het gokken. - Heb je nog een strategie? Of zet je ze zomaar ergens neer?
Ik doe wat goed voelt. [Wijzend naar de roulette:) Hij werkt niet mee. Jezus [verliest ineens veel geld]. Dat is niet best. Inderdaad. Even opwarmen. In elk geval vermaken we ons. - Nou we verliezen niet graag. Dit is voor sommigen een jaarsalaris. Het is een hoop geld. Als je het niet kunt betalen, moet je het niet doen.
Zeventien gewonnen. Nu heb je flink gewonnen. 50.000 - Waarom stop je dan niet? Ik ga geen zes uur vliegen om twintig minuten te spelen. Als je nu stopt, moet je dan je suite uit? Dat zouden ze nooit doen, want ze weten dat ik doorga.

Theroux's verklaring hiervoor:

Alan had een gezin. Volgens mij bood Vegas hem de kans om er even uit te zijn en een weekend lang James Bond te zijn.

Terwijl Alan het ene na het andere bankbiljet in de fruitmachine laat verdwijnen, vraagt Theroux:

Wat vindt je er leuk aan? Je drukt op een knop, het is een soort lopendebandwerk.

Gokker Alan antwoord:

Je bent niet echt.. Je hoopt bij elke keer op de grote knaller. Je gaat naar Vegas vanwege de mogelijkheid dat je wint. [Een bel rinkelt]. Tijd om te stoppen. Ik heb een afspraak. Dus ik ga je [de fruitmachine] verlaten. Nog één keer. Om te kijken of ik gewonnen zou hebben. Maar je wint niet omdat je je credits laat uitkeren. Zou je niet gaan stoppen? [vraagt Theroux opnieuw]. Nog één of twee keer om te zien of dit ding [de fruitmachine] klaar met me is. Je weet nooit. Dat is het probleem van de gokker, wanneer je moet stoppen.

Dat “Je weet maar nooit” mag dan wel kloppen, maar de gokverslaving is wel gebaseerd op valse hoop. Zo nu en dan wint u iets en u blijft maar hopen op de grote vis uit de loterij, maar die blijft voor vrijwel iedere gokverslaafde toch uit. Uiteindelijk wordt alleen de uitbater van het gokparadijs rijker.

In de reclamewereld worden associatieve technieken veelvuldig gebruikt om uw gedrag te sturen. Via suggestieve beelden - zoals het gele Lucky van de fruitmachine hierboven - wordt u een mooi verhaal voorgeschoteld, maar de suggestie moet ook niet al te concreet zijn, want dan wordt de leugen snel doorzien. Gelooft u echt als u bepaalde “feel good” producten koopt, anderen massaal voor u zullen vallen? Natuurlijk niet, maar uw brein denkt nu eenmaal niet zo rationeel en dat weten alle goedbetaalde reclamemakers.

Bepaalt die door emoties gestuurde vaagheid, zeg maar uw denken in beelden en symbolen, eveneens het wel een wee, zeg maar de alfa en omega van de mystiek? Ik hoop en denk het niet. Ik wens min conclusies te baseren op geheel andere verwachtingen. Hoe zou het zijn als we daar effectgroottes en betrouwbaarheidsintervallen tegenover konden stellen? Maar dan hebben we dus wel te maken met statistiek.

De door Uyldert miskende statistische technieken hebben onmiskenbaar geleid tot een ware Uranische revolutie in de wetenschappen. Maar astrologen hebben nauwelijks weet van statistiek en kansberekening. Evenals hun klanten. Astrologen bouwen liever voort op aan hen overgeleverde ideeën. Die tradities proberen ze net als moderne theologen aan de moderniteit aan te passen. Maar ondertussen nam hun kennisdomein steeds meer af. Zo wagen astrologen zich niet meer aan voorspellingen. En dat is echt niet omdat de psychologisch geschoolde astrologen ineens in de vrije wil zijn gaan geloven. Nee, die stap moesten ze wel zetten omdat de empirische wetenschappen concrete zaken aantoonbaar beter voorspelden. En dus moesten astrologen wel overgaan naar een minder goed te objectiveren astrologische werkelijkheid.

Kunt u astrologie uit de boeken leren?

> Top <

Volgens Mellie Uyldert kunt u astrologie nooit uit boeken leren, want ieder individu is toch weer anders. Waarschijnlijk doelde Mellie Uyldert op de door haar collega's geschreven astrologische kookboeken die zonder bronvermelding de laatste versie van het astrologisch symbolisme aan hun lezerspubliek doorgeven. Iedere ervaren astroloog weet na een tijdje wel beter en maakt er korte metten mee. Om daarna het definitieve leerboek over zijn astrologische ervaringen te willen schrijven...

Tegenwoordig produceert die astroloog waarschijnlijk eerst een videoblog of een beeldverhaal op instagram of facebook, waar hij niet te maken krijgt met de kritische hoofdredacteuren van Saturnale uitgeverijen, die zich zullen afvragen of deze astroloog echt wel iets nieuws had gezien onder de astrologische zon. Maar als zijn proefballon aanslaat met veel volgers, dan is er misschien wel een markt voor de zoveelste unieke visie op het geheel. Maar leidt zo'n succesverhaal in de sociale media tot meer wetenschappelijke kennis? Nee, want daar verzetten astrologen zich juist tegen.

Astrologen hebben naar eigen zeggen aldoor te maken met de unieke voorvallen van unieke individuen, waar geen vergelijkingsmateriaal voor is. De onderliggende gedachte is dat iedere astroloog werkt met unieke individuen, die nog niet door de empirische wetenschap of door andere astrologen zijn beschreven. Dat klinkt aannemelijk, maar waarom is dit argument toch een drogreden die er niet toe doet? Omdat dit zevende huis gebeuren voor iedereen geldt. Ook artsen, psychologen en alle partners hebben voortdurend te maken met unieke individuen. En wie eigenlijk niet?

Toch is er een groot verschil in de werkwijze van artsen en medisch astrologen. De auteur van A Handbook of Medical Astrology, de farmacologe, kruidkundige en gepromoveerde historica Dr. Jane Ridder-Patrick schreef het volgende over haar Medical Astrology Consultations:

For the sake of clarity I feel it is important to state what is – and is not – on offer. First, what I do not do:

Dr. Jane Ridder-Patrick geeft dus aan dat ze geen medische diagnose stelt, geen behandelingen initieert met het doel de patiënt te genezen, geen medisch advies mag geven en ook niet meedenkt over de beste tijd voor een ingreep. Want daar heeft ze niet voor geleerd. Maar artsen stellen met goed recht wel een medische diagnose. Big-geregistreerde psychologen en verpleegkundigen doen dat eveneens op hun vakgebied. Op grond van hun kennis worden ze geacht hun cliënten over ziekten en kwalen te kunnen adviseren. Inclusief, een advies over de beste timing voor een niet dringende chirurgische operatie. Bijvoorbeeld door de uitspraak te doen dat het niet slim is om u nu te laten opereren in een tijd waarin u aldoor slecht slaapt en eet. Uw immuunsysteem is dan verzwakt. U kunt dan beter eerst aansterken voordat u die operatie ondergaat. Maar als de kwaal die ervoor zorgt dat u zo weinig eet en slaapt met die ingreep snel verholpen kan worden, dan is dat weer een heel andere zaak. Wacht er dan juist niet mee!

Die laatste redenatie klinkt niet alleen logisch en rationeel - ze is het ook - en wel op een door deskundigen en rechters verifieerbare wijze. Maar hoe en wat adviseren medisch geschoolde astrologen? Opnieuw citeren we Dr. Ridder-Patrick:

What I do is to examine, using the client’s birth chart and medical history, possible underlying patterns of belief, thought, feeling and behaviour that might be associated with the anatomical and physiological manifestations of the client’s problem. This examination can be deepened using such techniques as word association and visualisation that allow us to ‘dialogue’ with the symptoms. The theory is that physical symptoms are the end result of processes that begin at the corresponding non-physical levels; becoming aware of these patterns allows the possibility of upgrading them to healthier ones, consistent with the client’s personality, and by so doing the health at all levels – existential, mental, emotional and physical – may be improved. There are many approaches to upgrading and these can be discussed in the session if the client wishes.

Die laatste benadering is die van medische psychologen en artsen, die cliënten helpen om met hun ziekten en emoties om te gaan. En terecht stelt Jane Ridder-Patrick dat er aandacht moet zijn voor de existentiële, mentale, emotionele en lichamelijke aspecten van iedere ziekte. Maar dat weet ook iedere arts, verpleegkundige of psycholoog. Een ziektegeschiedenis is altijd meer dan het beloop van een ziekte.

De vraag blijft dus wat de toegevoegde waarde van de astrologie hierbij kan zijn. Meer specifiek zouden we ons moeten afvragen of kennis van de horoscoop van de cliënt er bij dit adviesproces nog wel toe doet? En dan niet slechts als een gedeeld denkkader waar ook geestelijke raadslieden mee te maken hebben, maar op de specifieke manier waarop een correcte rectificatie van de geboortetijd volgens astrologen beslissend zou zijn.

Want volgens diezelfde astrologen spelen al die lichamelijke processen zich af in verschillende huizen, zodat voor de diagnostiek de correcte geboortetijd van groot belang is. Bij een afwijking van de geboortetijd van slechts vier minuten, kan uw hartinfarct al een jaar eerder komen volgens progressieve astrologische technieken. En als Mars dan naar een ander huis gaat, verwachten astrologen een geheel andere gang van zaken.

Hoe gaan astrologen met al die feiten en visies om? In het Trouw artikel Een astroloog raakt aan het twijfelen van 27 september 1994 zegt astrologieleraar Halbe van der Velde hierover:

In de traditionele astrologie wordt vooral gewerkt met zonnetekens. 'Sterrebeelden', zegt de leek. Dat is de astrologie zoals de meeste mensen die kennen. Het teken waaronder je geboren bent zou je karakter en levensloop grotendeels bepalen. Tot nu toe ontbreekt elk wetenschappelijk bewijs. Ik vind het een geloof.
Dat hele gedoe met zonnetekens is net zoiets als de Heidelbergse catechismus: eenmaal erin gedreund wordt er nooit meer naar het 'waarom' gevraagd. De astrologen leren braaf hun riedeltjes: 'De ram is actief, moedig, dapper en vechtlustig.' De stier is zus. De maagd is zo. Amen! Die manier van werken heeft me altijd tegengestaan.

U kunt Van der Velde van alles betichten, maar niet van astrologische onkunde. Hij behoorde tot de experts in het veld. Hij kende de basis van de kennispiramide. Maar nadat hij zich meer met het statistisch onderzoek (Unfiltered information) bezighield kwam hij erachter dat de zich op de traditie beroepende astrologieboeken (Background information / Expert opinion) niet klopten. En dat was een schok en onverwacht schrikbeeld.

Vroeger was ik zelf ook veel stelliger over de mogelijkheden van astrologie. Dertien jaar geef ik nu les. Ik heb lesboeken geschreven, daarvan zijn er 6000 verkocht in Nederland. Jarenlang heb ik het landelijk astrologie-onderwijs gecoördineerd. Ik had functies binnen het Nederlands genootschap van professionele astrologen. Ik deed consulten, dat doe ik nog steeds. Maar ik ben langzaam weggegroeid van die wereld. Ik pas daar niet meer..
Ik zocht naar bewijzen, naar empirische onderbouwing. Voor de traditionele astrologie vond ik ze niet. Maar door het onderzoek van de Fransman Michel Gauquelin ontdekte ik dat er voor andere, minder 'gemakkelijke' astrologische effecten wel degelijk zeer sterk bewijs bestaat. Gauquelin had iets te bieden dat mooier was dan de traditionele astrologie. Hij bewees de symboliek van de planeten. Wonderschoon is die symboliek. En heel bescheiden in pretenties, juist daarom zou het veel meer mensen kunnen aanspreken.
Diezelfde Gauquelin is nu beschuldigd van wetenschappelijk bedrog. Als dat waar is, verdwijnt mijn laatste restje houvast.

De alternatieve genezeres Mellie Uyldert zal net als Halbe van der Velde ongetwijfeld haar astrologie opleiding met boeken zijn begonnen. Maar na een tijdje kwam ze erachter dat de astrologische boekenwijsheid in de praktijk niet klopte. Vervolgens generaliseerde ze haar negatieve ervaring tot saturnale boekenkennis in het algemeen, zonder die aanname buiten haar vakgebied te toetsen. Dat laatste is natuurlijk oliedom, hoewel haar eigenwijsheid wel als een Uranisch durf te denken over kan komen.

Wat ging hier mis? Hoe en met welke argumenten kunnen we haar door eigenwijsheid bezwaarde denkraam verruimen en verlichten? Ik verwijs dan graag naar het bekende essay van Immanuel Kant: Beantwoording van de vraag: Wat is Verlichting?

Beantwortung der Frage: Was ist Aufklärung? (Nederlands Beantwoording van de vraag: Wat is Verlichting?) is een essay, dat in 1784 door de filosoof Immanuel Kant geschreven werd en in het decembernummer van het Berlinische Monatsschrift gepubliceerd werd. In deze bijdrage ging Kant in op een essay van Johann Friedrich Zöllner dat een jaar eerder in hetzelfde tijdschrift verscheen, waarin hij de vraag stelde: Wat is Verlichting?. Kant leverde in dit opstel zijn definitie van het tijdperk van de Verlichting.
...
Verlichting betekent dat de mens zijn door hemzelf veroorzaakte onmondigheid achter zich laat. Onmondigheid is het onvermogen je verstand te gebruiken zonder de leiding van een ander. Aan jezelf te wijten is deze onmondigheid wanneer de oorzaak ervan niet een gebrek aan verstand is, maar een gebrek aan vastberadenheid en aan moed om hier zonder andermans leiding gebruik van te maken. Sapere aude! "Heb de moed je eigen verstand te gebruiken!" is dan ook het motto van de Verlichting.

Kant was een filosoof uit de tijd van de Verlichting. Deze geestesstroming richtte zich tegen de historische werkelijkheid (Kants Sein) van de standenmaatschappij waarin de wil van de regerende vorst en de Kerk oppermachtig was. Iedere gerede twijfel aan de door hun God bepaalde orde kon tot verbanning of de doodstraf leiden. Uiteindelijk resulteerde dit protest zowel in de Franse revolutie als in George Orwells Animal Farm en 1984. Want of het nu om de dictatuur van de vorst, de kerk, de staat, de partij of de groep gaat, er is altijd moed voor nodig om tegen de stroom in te blijven denken over morele kwesties (Kants Sollen).

Maar sapere aude vertaalt als durf te weten, in de context van Horatius' Een goed begin is het halve werk betekent nog niet dat u uw fantasie maar op zijn beloop kunt laten. Want hypothesevorming op basis van de door u toevallig gevonden verbanden en/of uw morele principes is slechts een goed begin. Dat is uw Het zou wel eens anders kunnen zijn speculatie op basis van uw astrologische observaties. Maar er is ook goed gereedschap nodig om dat halve werk af te maken. Anders biedt u geen betere kwaliteit dan de geruchtenmachines van internettrollen en intriganten.

Wat bovenal nodig is, is een gedegen reality testing en fact checking. Dan gaat het om de vraag: Is dit gegeven Sein of gewenste Sollen op grote schaal het geval? Is die bewering een empirische regel? Is dat principe redelijk? Is dat de ervaring of wens van het volk of van een eenling? Daarvoor is kwalitatief en kwantitatief onderzoek nodig zoals bij een eerlijk gehouden democratische verkiezing. Meten is weten heet dat beproefde principe.

En of u het met dat Sein van de gegeven wereld persoonlijk eens bent, dat is weer een andere levensvraag. Want het gaat ook om ethiek, engagement en levenshouding (Kants Sollen). Maar gevonden feiten blijven wel de gevonden feiten. Het is onredelijk om te beweren dat een eerlijk verlopen verkiezing niet klopt omdat uw tegenstanders zouden frauderen. Die truc werkte voor dictators als Vladimir Putin, maar niet voor Donald Trump.

Natuurlijk kunnen de gevonden zaken anders in elkaar steken dan de schoolboeken, instituties en autoriteiten u voorhouden. En niet altijd zijn de gevonden zaken zoals ze volgens uw moraal zouden moeten zijn. Mensen identificeren zich met bepaalde ideeën, geloven in iets, maar dat bewijst nog niets. Hoe zit het verhaal dan wel in elkaar? Hoe werkt het voor allen? De briljante Kant wist als geen ander dat de empirisch gevonden feiten er dan beslist toe doen.

De Kritik der reinen Vernunft (Kritiek van de zuivere rede) is het hoofdwerk van de Duitse filosoof Immanuel Kant. Hij schreef het op 57-jarige leeftijd in 1781. Met de Kritik der reinen Vernunft wilde Kant de grote filosofische tegenstelling uit zijn tijd te boven komen: aan de ene kant de empiristen zoals Hume en aan de andere kant de rationalisten zoals Descartes. Verder wilde hij verklaren hoe Newton onveranderlijke natuurwetten uit veranderlijke waarnemingen wist af te leiden. Hume had aangetoond dat dat niet kon.

Tegenwoordig gelden naast kritisch rationeel denken, statistische testen met controle groepen en voorspellende mathematische modellen als gouden standaarden in de wetenschap. En in het civiele recht geldt: Wie stelt, die bewijst (celui qui le prouve). Oftewel, iedere partij in een geschil moet bewijzen aandragen voor haar beweringen. Maar welke astroloog doet dat nog op een door statistici of rechters geaccepteerde manier?

Sapere aude is een Latijnse aansporing die in het Nederlands vertaald kan worden met: Durf te weten.
Herkomst
De aansporing stamt uit de Epistolae (brieven) van de Romeinse dichter Horatius (Epist. I,2,40): Dimidium facti qui coepit habet: sapere aude. De eerste helft van dit citaat (letterlijke vertaling: "Wie begonnen is, heeft de helft gedaan") heeft onder meer in het Nederlands de status van spreekwoord verworven: "Een goed begin is het halve werk".
De tweede helft - "sapere aude" - betekent letterlijk "durf te weten", waarbij aude de imperatief is van audere ("durven", "wagen") en sapere "weten" betekent.
Motto van de Verlichting
De aansporing werd door Immanuel Kants essay Beantwortung der Frage: Was ist Aufklärung? uit 1784 bekend als motto van de Verlichting. Het ligt voor de hand dat Kant het .sapere. tegenover het geloven op getuigenis van anderen stelde.
In de achtste brief van zijn verhandeling Über die ästhetische Erziehung des Menschen uit 1795 noemde Friedrich Schiller de Latijnse oproep een "veelbetekenende uitdrukking" van een "oude wijze". Zijn vertaling luidde: "Erkühne dich, weise zu sein" (Nederlands: "Heb de moed wijs te zijn").

Natuurlijk hebben eindprocessen zoals ziekte en dood vele oorzaken en individuele voorgeschiedenissen. Maar hieruit volgt nog niet dat de door deskundigen geschreven boeken, tijdschriften en hun statistieken er niet meer toe doen. Integendeel, juist vanwege die complexiteit hebben artsen afdoende statistisch bewijs nodig om iedere cliënt afzonderlijk optimaal te kunnen adviseren. Artsen bepalen de prognose van patiënten met aandoeningen in een bepaald stadium aan de hand van statistiek. En statistici bedachten concepten als p-waarde en betrouwbaarheidsinterval om de effecten van behandelingen te beoordelen. En dat zijn allesbehalve starre saturnale begrippen waarbij de vrije wil er niet toe doet. Nee, het gaat bij al die cijfers om correcte voorlichting op basis van gevonden feiten, zodat ieder individu zijn eigen keus kan maken op basis van de medische stand van zaken.

Maar hoe u een dergelijk astrologisch onderzoek uitvoert stond niet in uw astrologieboeken beschreven. Astrologen dachten dat dat niet nodig was, gezien hun globale overeenstemming over de astrologische symboliek. Volgens hen werkte dit creatieve associatieve denken goed genoeg voor hen.

Maar logisch gezien heeft zo'n astrologische verklaring niet meer waarde dan een theologische verklaring, dat een bepaalde god zoiets had beschikt. Maar met een dergelijke gedachtengang willen moderne astrologen zich ook weer niet identificeren. Ze zien astrologie

Daarom laten we het u straks zien via elementaire statistiek toegepast op de beste astrologische database die publiek beschikbaar is: Birth data and horoscope of 20000 celebrities, horoscopes for astrological research - Astro-Databank.

The Astro-Databank wiki publishes the huge collection of astrological data collected by Lois Rodden and her cooperators, so that these data can be used for astrological research, for astrological publications and for serious astrological discussion.

De ADB Research Group heeft sinds 2018 de meest relevante statistieken van alle ADB-categorieën voor iedereen in kaart gebracht. De resultaten en de gebruikte software staan online en zijn evenals dit artikel beschikbaar voor niet commerciële doeleinden als ADB stats (1,45 GB aan relevante astrologische data!).

Kennisvergaring door onderzoek versus selectief winkelen

> Top <

Toch houden astrologen vol dat ze geen kennis van statistieken nodig hebben om hun cliënten goed te kunnen adviseren. En niet toevallig kwamen ze daarmee, nadat uit statistisch onderzoek was gebleken dat astrologen niet beter presteerden dan door toeval kon worden verwacht. En dat betekende dat hun astrologische boekenkennis of te vaag was of gewoon niet klopte.

Dat maakte een nieuwe marketing strategie noodzakelijk. Daarom voorspellen de psychologische astrologen van tegenwoordig geen controleerbare feiten meer, maar adviseren ze individuen op het gebied van persoonlijke groei en zingeving. En dat is nog steeds een gat in de markt waar wetenschappers geen antwoord op kunnen geven, omdat individuele zingeving en kwesties van goed en kwaad nu eenmaal moeilijk te objectiveren zijn. Daarom houden vooral moralisten, betweters en speculanten zich daarmee bezig.

Daarnaast zijn volgens deze astrologen hun analyses van horoscoop uniek, kwalitatief en bovendien ook nog eens holistisch van aard. Ze zijn dus niet te vergelijken met de voor groepen gevonden kwantitatieve waarden. Groepsgemiddelden hebben volgens hen geen voorspellende waarde voor het individu. Maar hele reeksen astrologische indicatoren in een unieke horoscoop, die geïnterpreteerd worden in het licht van allerlei andere zaken, zowel astrologische als niet uit de horoscoop af te lezen sociale factoren, natuurlijk wel. En zo'n holistische analyse van het hele plaatje is zo uniek, dat daar geen controlegroep voor te bedenken is.

Deze framing van de werkelijkheid lijkt op het eerste gezicht heel aantrekkelijk: We verkiezen kwaliteit boven kwantiteit. Liever een goed advies op maat dan kennis van groepen. Is dat niet iets waar ieder mens naar streeft? En toch gaat het om een kardinale denkfout, die ontstaat zodra we schijntegenstellingen hanteren. Want hoe levert u kwaliteit zonder enige kwantitatieve kennis van zaken? Hoe kunt u een individuele Zon in Ram adviseren, zonder weet te hebben van waarin een gemiddelde Ram van andere zonnetekens verschilt? Zonder zelfs naar die statistieken te willen kijken? Bent u dan nog holistisch bezig?

Volgens de regels van de normale wetenschappen kunt u uw astrologische boekenkennis alleen vertrouwen als de daarin veronderstelde astrologische effecten ook uit statistisch onderzoek gebleken zijn. Maar als uit empirisch onderzoek zou blijken dat de Rammen uit uw astrologieboeken niet of nauwelijks van andere zonnetekens verschilden, dan hebben astrologen toch wel een probleem. En dat lossen ze niet op door een beroep te doen op hun expertise: In onze ervaring is het beslist anders. Dat laatste is domweg arrogant. En als u waarde hecht aan een reeks indicatoren, die allen een bepaalde kant uitwijzen, dan moeten die astrologische factoren in grote groepen nog wel een aantoonbaar zijn. Zonder die basis heeft het echt geen zin om van kwaliteit te spreken in uw individueel advies op maat. Omdat uw conclusies gebaseerd zijn op ongerede aannames.

Artsen en psychologen die ook geacht worden om kwaliteit op maat aan individuen te leveren, zouden daarmee niet voor hun examens slagen. Tenzij ze braaf en zonder te beseffen wat de vaktermen betekenen, maar wat riedeltjes opdreunden. En ook dat komt voor. We zien het onvermijdelijk bij alle beginnende studenten. Maar dat geeft niet. Iedereen moet nu eenmaal ergens mee beginnen. En dat begint op de Nederlandse kleuterscholen met het bekende Aap-noot-Mies verhaal.

Om die reden kan ook een uitstekend geschoold deskundige heel veel weten over bepaalde complexe zaken en tegelijkertijd in traditionele fabels blijven geloven buiten zijn vakgebied. Want niemand kan nu eenmaal alles weten. Als het al lastig is voor een professor om zijn eigen vakgebied bij te houden, kunnen we niet verwachten dat een leek zijn van horen zeggen kennis afdoende in de praktijk kan toetsen. Daarom vertrouwen we op onze deskundigen en de verhalen uit boeken, kranten en de massamedia. We moeten wel. We kunnen niet anders. Maar het open blijven staan voor kritiek en nieuwe feiten blijft natuurlijk wel noodzakelijk. En enige weet over kennisvergaring en helder denken, het zogenaamde academische denkniveau uit de personeelsadvertenties, zal hierbij wel van nut zijn.

Hoe komt kennis over individuele gevallen tot stand? Door te observeren en te vergelijken. Hoe verloopt dat doorgaans? Het begint met de vergelijkende studie van groepen. Meten is weten heet dat empirische principe. Maar u moet daar wel uw ogen actief voor openen. U moet leren helder en onbevangen naar de werkelijkheid te kijken, zodat u zonder al te veel vooroordelen observeert.

Maar dat deed in de afbeelding hiernaast alleen maar een kleine jongen. De grijze massa keek weg zonder iets opmerkelijks te zien. Ze begrepen niet dat de keizer met zijn onzichtbare kleren in zijn hemdje stond. Wat was daar aan de hand? Hoe kon dat kleine ventje niet alleen de keizer, maar ook de omstanders zo voor schut zetten? Waarom zag die kleuter iets, dat zijn volwassenen opvoeders niet meer wilden of konden zien?

U zou voor dergelijke levensvragen de boeiende Channel 4 televisieserie The Secret Life of 4, 5 and 6 Year Olds kunnen raadplegen of boeken over cognities als The Secret Lives of Toddlers van ervaringsdeskundige Jane Murphy:

Between the ages of one and three, children can be delightful, affectionate, intelligent explorers of their newfound world. They can also be holy terrors. Grounded in up-to-date research, The Secret Lives of Toddlers demystifies 52 common behaviors of toddlers, while helping parents appreciate the miraculous development of their children.

“Ik kan ze wel achter het behang plakken” zeiden ouders tegen mij toen ik in een grijs verleden consultatiebureau arts was. En misschien is dat ook wel met de jongeman van hierboven gebeurd. Jonge kinderen vertonen geen consideratie met de belangen van anderen. Ze willen voor zichzelf uitvinden wat er aldoor gebeurt. Ze willen de wereld zelf zien, leren en doen, voordat hun ouders hen als Hans en Grietje aan hun lot overlaten in een behekst bos. En geef die de realiteit bevragende kinderen hierin eens ongelijk. Ze stellen opnieuw vragen die er voor u blijkbaar niet meer toe doen. Althans dat dacht u, totdat die vraag opnieuw gesteld werd.

Op basis van observatie van hun gedrag en eigenschappen kunnen entiteiten ingedeeld worden in vele soorten en categorieën. Dat was het Griekse weten van een intellectuele omnivoor als Aristoteles. Zo kan iets nootvormig zijn en toch actief bewegen. Dan is het waarschijnlijk geen noot, maar een nootvormig dier. Elke kleuter snapt dit nadat hij begrip kreeg van uitwendige factoren als wind en gravitatie. Aap en Mies de poes bewegen spontaan, maar een noot alleen als ik hem eerst optil, duw of er hard tegenaan blaas. Door eigen ervaring kwamen de kleuters er ook achter dat een noot niet zo groot is als een aap of Mies de poes, ook al leken ze op hun leesplankje even groot. En ze ontdekten ook dat iedere individuele noot er wat anders uitziet, maar toch nog als noot herkenbaar blijft.

Hoe kunnen kleuters zulk geleerd onderscheid al maken? Dat zijn de vragen die filosofen en neuropsychologen elkaar stellen. Misschien dat hun kleuterjuf wat noten in de klas liet circuleren, om de kleuters een notie te geven van die empirische werkelijkheid. Maar geldt dat ook voor astrologische factoren? Hoe gaan volwassenen met concepten als de eenhoorn, de economie of een Zon in Ram om? Is dat ook zo eenvoudig aan te leren als het Aap-noot-Mies verhaal? Nee, natuurlijk niet. Uit ervaring weten we dat dat kennis opdoen van abstracte begrippen veel moeilijker ligt.

Een begrip als de economie kan op veel manieren geformuleerd worden: Gaat het om de goederen, het geld of manuren? Tellen we de milieuvervuiling ook mee? De kennis van de economie is niet voor niets een academische vakgebied geworden. Maar u hoeft geen academicus te zijn om er redelijk over na te kunnen denken. Zo denken schoolkinderen al na over de vraag of ze van hun zakgeld snoep zullen kopen, dat snoepgoed met hun vriendjes zullen delen of dat ze het geld beter in productiemiddelen als legoblokjes en kleurpotloden kunnen investeren.

Mijn kleuterjuf vraag aan astrologen is: Werken de twaalf astrologische categorieën en de vele planeten en asteroïden van uw astrologische leesplankjes ook op die manier? Hoe kunnen we dit nu eigenlijk weten? Is dat een met andere klasgenoten gedeelde kennis of gaat het toch om een meer exclusief hoger weten? Iets dat u alleen in het negende huis van de filosofie kunt begrijpen? Iets dat een kleuter of schoolkind nog niet kan zien? Welke leesplankjes zijn in die hogere huizen geldig? Kortom: Wat is het ABC van uw hogere astrologische concepten? Wat is de juiste astrologie?

Ik weet het niet en ik bepaal die astrologische concepten niet. Maar ik kan die vermeende astrologische concepten wel op een systematische manier onderzoeken. Bijvoorbeeld door na te gaan of in de horoscopen van bepaalde groepen mensen vaker een bepaald astrologisch patroon aanwezig is.

Alleen door metingen kunt u menselijke kwaliteiten als intelligentie of spierkracht bepalen. Alleen na kennisname van de statistieken van grote groepen mensen kunnen sociale wetenschappers individuele kwaliteiten waarnemen, meten en vergelijken. Daaruit volgen statistische parameters zoals het normaal verdeelde intelligentie quotiënt (IQ). En pas als u weet wat een gemiddeld IQ van 100 impliceert, dan kunt de uit studie van groepen afgeleide normwaarden ook op ieder individu met een ander IQ toepassen.

Kennis van statistieken helpt ons dus om uitspraken over individuen in een breder perspectief te zien. Door dergelijke metingen kunnen we onderscheid maken tussen de verschillende versies van een aap, noot en poes. Want niet iedere poes heet Mies kan een kleuter u al vertellen. Om die simpele reden zal ook een spiritueel georiënteerd astroloog nog wel enige weet moeten hebben van de kenmerken van een gemiddelde planeet in teken of huis, aspecten en andere astrologische feiten. En heeft het weinig zin om via de Noordelijke maansknoop iemands karmische bestemming te bepalen, als het astrologisch symbolisme van Zon, Maan en Ascendent niet aantoonbaar is in grote groepen mensen. Elke kleuter kan u hierover kritisch bevragen.

Zonder basale kennis van astrologische zaken verkopen astrologen alleen maar gebakken lucht. Maar ook een verkoper een van dure Apple en iPhone moet nog wel eerst een werkende computer of smartphone afleveren. Pas als de basis werkt kunnen extra snufjes meerwaarde aan het product geven. Maar in de astrologie ontbreekt die empirische basis en is de vermeende meerwaarde helaas maar al te vaak een Ietsisme. Iets dat ons op het eerste gezicht heel speciaal toeleek, maar dat achteraf gezien niet zo bijzonder was.

Ietsisme is de naam voor een geloof in een onbepaalde metafysische kracht. Ietsisme is een algemene term voor uiteenlopende overtuigingen waarbij mensen "aannemen" dat er "iets" is "tussen hemel en aarde", zonder een welbepaalde religie aan te hangen. Een ietser of een ietsist kan worden gezien als een gelovige, die echter traditionele beelden van goden links laat liggen, maar voor zijn zingeving behoefte houdt aan iets transcendents dan wel gelooft dat er aan al het bestaande een transcendente en absolute, maar onbenoembare kracht ten grondslag ligt.

Maar waar is uw basiskennis op gebaseerd? Wat bedoelden filosofen en astrologen nu eigenlijk met weet van iets hebben? Laten we we ervan uitgaan de dat de moeder van de wetenschappen nog wel wenst uit te gaan van de elementaire basisregels.

Ieder hoger rationeel weten (-logie) heeft zijn uitgangspunten, die gebaseerd zijn op inductie, deductie of een combinatie van die twee.

Bij de in de empirische wetenschappen gebruikte inductieve methode vindt er een generalisatie plaats op basis van een beperkt aantal waarnemingen: Ik zag veel rammen in de ADB categorie agressief. Rammen zijn dus (vaker) agressief.
Een logische deductie hangt af van vooraf juist bevonden aannames: Rammen zijn volgens mijn correct bevonden astrologieboeken agressief. Die man is een Ram, dan moet hij wel agressief zijn.

Nu hoeft u geen Einstein te zijn om in te zien dat die twee benaderingen van de werkelijkheid op zich zelden zullen voldoen.

De valkuil van een generalisatie is dat de groepen die u observeerde (uw proefmonster), niet representatief waren voor het geheel (populatie). En dan trekt u een verkeerde conclusie. Anderen zeggen dan: In mijn ervaring is het toch echt anders. En wie heeft dan gelijk?

In dat geval kunt u er voor kiezen om meer en betere waarnemingen doen om die onenigheid te beslechten. En dat is wat wetenschappers doen. Met de aldus bewezen feiten uit uw leerboeken, kunt u via deductie weer sneller werken. Want met een deductie hoeft dat u voorafgaande onderzoek niet meer zelf te doen. Maar de grote valkuil van een deductie is dat de in uw boeken onderzochte of intuïtief gevonden aannames wel degelijk gebaseerd kunnen zijn op logisch of empirisch aantoonbare vooroordelen. Of niet altijd zo nauwgezet in zijn verwoord of door haar lezers werden onthouden.

Dergelijke problemen spelen een rol bij empirisch onderzoek. Zo zijn er altijd grensgevallen. Hoe nauwgezet en betrouwbaar moet de geboortetijd zijn om vast te stellen dat iemand een bepaalde planeet in Ram heeft in plaats van in Vissen of Stier? En wanneer bestempelen we iemand als agressief? En wanneer is dat vaker dan verwacht het geval? Bij die vragen gaat het zelden om logische zekerheden. Het is eerder een kwestie van aftasten van grenzen, een doorlopende evaluatie van de toepasbaarheid van uw een andermans kennis en ervaring bij ieder onderzoek.

Alleen voor groepen of bij repetitief individueel gedrag kunnen we gemiddelden en andere statistische waarden bepalen. Daar geldt het principe meten is weten. Maar over individuele gevallen kan de normale wetenschap u maar weinig zeggen. De individuele omstandigheden zijn immers altijd lokaal, specifiek en dus voor iedereen weer anders. Maar we kunnen wel meten hoe een individu zich tegenover anderen verhoudt. Bijvoorbeeld of hij langer of korter is dan normaal. En of hij meer eet of minder. Daarom bevat ieder kwalitatief onderzoek ook kwantitatieve aspecten en lopen de processen van inductie en deductie altijd door elkaar heen. We spreken daarom van een empirische cyclus:

Volgens Adriaan de Groot bestaat de empirische cyclus uit een reeks stappen, die indien nodig meerdere keren herhaald kunnen worden:
  1. observatie: het waarnemen en verzamelen van empirische feiten
  2. inductie: het formuleren van een algemene veronderstelling op basis van observaties; van specifiek naar algemeen
  3. deductie: formuleren van specifieke toetsbare hypotheses; van algemeen naar specifiek (van theorie naar hypothese)
  4. toetsen: het toetsen van de hypothese door middel van een experiment
  5. evaluatie: de resultaten van het experiment waarnemen en evalueren door middel van falsificatie of verificatie
Indien deze stappen nog niet tot het verwachte of tot een onvolledig resultaat leiden, kan men de hypothese bijstellen en een nieuw experiment uitvoeren. Zo wordt de cyclus vaak een aantal keren herhaald om tot een volledige conclusie te komen.

Hypothesen en theorieën worden in de praktijk getoetst en zo nodig weer aangepast. Maar niet iedereen voert die empirische cyclus op dezelfde manier uit. Idealiter vindt zo'n toets onder laboratorium omstandigheden plaats, waarbij andere relevante (verstorende) factoren onder controle gehouden worden. Als ik A doe of zie, volgt steeds gebeurtenis B En dat ligt niet aan de variabelen C-Z, want die hielden we constant. Dan lijkt er sprake te zijn van een empirische of logische wetmatigheid. Maar omdat gelijke omstandigheden zelfs in een laboratorium moeilijk te bereiken zijn, en heel veel onderzoek maar menselijk gedrag gewoon buiten het laboratorium plaats vindt, zal de uitkomst vaker zijn: Als ik A doe of zie gebeurt er vaker B, als ik C doe of zie, gebeurt er vaker D. Ook dan is er sprake van een meetbaar effect, maar niet van een gewisse uitkomst.

Maar het revolutionaire van de toetsende statistiek met grote groepen is dat u gebruik kunt maken van kansberekening om uit te vinden hoeveel vaker Rammen agressief zijn dan kon worden verwacht en hoe betrouwbaar die uitspraak is. Dat is al weer wat genuanceerder dan botweg te stellen dat rammen agressief zijn. Van die statistische technieken kunnen astrologen beslist profiteren, want de kwantitatieve analyse levert juist een betere kwaliteit op. Maar een onjuiste uitspraak als Rammen zijn agressief is natuurlijk wel gemakkelijker te onthouden dan onderstaande zin:

In een onderzoek uit 2019 van de ADB Research groep werd Zon in Ram 1,53 (ci 0,95-2,11) maal zo vaak aangetroffen in de ADB categorie aggressive/brash dan in de ADB was verwacht (p=0,0278).

Als Uranisch denkend astroloog hoeft u de aannames van andere astrologen niet voor zoete koek aan te nemen. U mag iedere kijk op de wereld kritisch beproeven, dus ook de mijne. Maar u kunt nooit beweren het geheel te overzien, als u zich afsluit voor de in onderzoek gevonden feiten. Want dat is geen holisme meer, maar struisvogelpolitiek. Natuurlijk zal een probleem tijdelijk uit zicht verdwijnen als u uw ogen ervoor sluit, maar bestaat het probleem dan niet meer? Misschien vindt u wel ondersteuning bij geloofsgenoten die hetzelfde doen, hopend dat uw critici na een tijdje wel voorbij gaan. Maar kleine kinderen kwamen erachter dat de door hen gevreesde wereld - de psycholoog Piaget sprak van objectconstantie - toch nog wel zal bestaan. En wie weet werken uw astrologische aforismen ook maar lokaal en tijdelijk. Niemand kan zoiets vooraf weten.

Enige zelfkennis kan daarom geen kwaad. Denkt u wel eens na over wat u nu echt kunt weten en wat u volgens uw traditie uit gewoonte gelooft?

Zijn uw opinies over het astrologisch symbolisme tot stand gekomen via inductie of deductie? Waar hecht u de meeste waarde aan? Als de empirische feiten (inductie) niet overeenkomen met uw verwachtingen (deductie), bent u dan bereid om uw visie te herzien? Of neemt u die statistieken slechts ter kennisgeving aan zonder er iets mee te doen? Om welke redenen?

In de praktijk zijn de door traditie en ervaring gevormde waarden en gebruiken van astrologen niet zo bepalend voor de “astrologisch werkelijkheid” als astrologen doorgaans veronderstellen. De meeste astrologische aforismen zijn niet meer dan verouderde postulaten, die zich met succes binnen de astrologische gemeenschap hebben gehandhaafd. Ze zijn niet gebaseerd op gedegen empirisch onderzoek, maar op overlevering. Ze zijn dan ook niet reproduceerbaar, laat staan voorspellend. Ze worden daarom ook niet met statistische tabellen geïllustreerd, maar met "kwalitatief" goede voorbeelden uit de praktijk van de docent.

Die hogere kunst van zelfbedrog staat ook wel bekend als Cherry picking:

Cherry picking (kersen plukken) is een uitdrukking in de Engelse taal voor een discussietactiek waarbij bewijzen, uitspraken of feiten selectief genoemd worden om een standpunt te verdedigen. Data en gegevens die dit standpunt mogelijk ontkrachten of nuanceren worden daarbij verzwegen.
De term is een analogie van kersen plukken, waarvoor in het Nederlands het leenwoord cherrypicking bestaat. Een buitenstaander die alleen naar de geplukte kersen kijkt, ziet niet de mindere exemplaren en kan daardoor de verkeerde conclusie trekken dat alle kersen in de boomgaard net zo mooi zijn als de geplukte kersen. Daarbij wordt er geen rekening gehouden met de selectie die de kersenplukker heeft gemaakt tijdens het plukken. Dit kan zowel bewust als onbewust gebeuren.
In drogredenen wordt gebruikgemaakt van deze tactiek. In een vals dilemma worden slechts twee opties gepresenteerd, waar er meer beschikbaar zijn. Wanneer men een anekdotisch bewijs presenteert dan kan - al dan niet onbedoeld - ook van deze tactiek gebruikgemaakt worden.
Een bekend voorbeeld waar men selectief omgaat met beschikbare informatie is het curriculum vitae: positieve kwaliteiten worden benadrukt, terwijl negatieve kwaliteiten vaak niet genoemd worden. Deze oneigenlijke manier van betogen wordt ook gebruikt in de pseudowetenschap.
Selectief winkelen is het Nederlandse equivalent van de Engelse uitdrukking.

Maar meer "deductief" georiënteerde astrologen zullen in foutieve aannames blijven geloven, als niemand uit de astrologische gemeenschap hen tegenspreekt. Net als in andere groepen worden dwarsliggers gewantrouwd, genegeerd of gecensureerd. Maar is dat terecht? Die rechtsgang werkt vooral in de paranoïde gedachtengang die ieder banaal groepsdenken karakteriseert. Op de voetbaltribune en tijdens protesten scanderen ook gematigde burgers irrationele standpunten. Maar aan de onderhandelingstafel werkt die projectie niet meer, althans niet bij een serieus te nemen tegenstander. Dan gaat het om de al eerder gestelde vragen: Wat is uw belang, wat is mijn belang en wat hebben we gemeenschappelijk?

En daarom zou ook een bijna volmaakte astrologische leer zich via aanvullend onderzoek nog steeds kunnen verbeteren. En die vernieuwde astrologie zou zich met de kennis van nu misschien wel voor haar dwaze en misleidende aannames van vroeger kunnen excuseren. Omdat bij waarheidsvinding de gevonden feiten nu eenmaal zwaarder wegen dan het aantal gelovigen dat het willens en wetens anders wenst te zien. Maar of dat in het astrologische groeipotentieel ligt is maar weer de vraag.

Van fouten leren en volwassen worden is een circulair proces. Ieder onderzoek begint met het open staan voor nieuwe feiten. En dat betekent dat u niet simpel uit kunt gaan van de wetten en regels die anderen uit eigen ervaring of van horen zeggen voor u dachten te kunnen vaststellen. De ideeën van uw opleiders mogen weliswaar uw uitgangspunt zijn, maar de actuele feiten moeten er wel mee overeenstemmen. En blijkt dat uit gedegen onderzoek niet het geval te zijn, dan moeten die uitgangspunten worden herzien. Dat is de essentie van de empirische cyclus. Maar hoe doe je zo'n onderzoek? Waar moet u beginnen en waar houdt het op? Ook dat proces is al door meer filosofisch ingestelde astrologen beschreven.

Leergierigheid is volgens astrologen een gezonde derde huis activiteit. Maar voordat u de feiten kunt verzamelen en ordenen, moet u wel eerst weten wat de aardse feiten zijn (volgens Stier en het 2e huis) en ook de drang voelen om ze te exploreren (volgens Ram en het 1e huis). De actuele feiten moeten zowel gegrond zijn in de aardse als de mentale werkelijkheid en nadat de energieke Ram voldoende vaak zijn hoofd heeft gestoten, keert hij naar binnen om zijn wonden te likken in het huis van de Kreeft. Want de weg die hij volgde was uniek maar niet bepaald optimaal.
En dan begint een nieuwe kennisronde. In het vijfde huis van de speelse Leeuw, geassocieerd met creativiteit, spel, kinderen en kansen komt de Ram herboren uit zijn schulp en in het zesde huis van Maagd gaat hij nauwgezet met zijn nieuw verworven kennis en vaardigheden aan de slag. Boven de horizon wordt het leven pas echt serieus. In het zevende huis van Weegschaal, tegenover Ram, moet de mens gelijkwaardige relaties aangaan. Het is dus niet meer uw eigen gelijk dat alleen telt. Eenieder zal compromissen moeten sluiten met behoud van eigenheid.
In het achtste huis van schorpioen worden uw veronderstellingen over uzelf en de wereld diep beproefd. Wat niet van blijvende waarde is wordt achter u gelaten of getransformeerd in iets anders. En daaruit ontstaat misschien wel de hogere filosofie van het negende huis - tegenover - maar ook met respect voor de feiten uit het derde huis. Daarna volgt de confrontatie met de aan plaats en tijd gebonden wetten en regels van het tiende huis, waar we soms uit moeten breken via gelijkgezinden (elfde huis), omdat het in ons eentje niet meer lukt. En dat kan zowel tot geestverruimende vriendschappen als tot een bekrompen groepsdenken voeren.
En daarna volgt het moeilijk te definiëren mystieke twaalfde huis. Misschien vinden we daar wel iets terug van de wijsheid van Socrates, die ruiterlijk toegaf uiteindelijk niets te weten, maar toch op zoek bleef gaan naar het ware en het goede, zonder iets of iemand daarmee uit te willen sluiten. Misschien is het daarom wel het vierde kennishuis, waarin uw negende huis overtuigingen ditmaal worden beproefd met behulp van controlegroepen en u in dialoog gaat met minderheden. En dan blijkt uw op ervaring en van horen zeggen gebaseerd hoger weten toch wat beperkter te zijn dan was verwacht.

Maar de meeste mensen nemen liever geen afstand van hun overtuigingen. En zeker niet als ze zich ermee identificeren. Ze blijven geloven in iets. En daarmee blijven ze ook steken in iets. Op zich is daar niets mis mee. Ieder mens heeft het recht op zijn eigen geloof en ondergang (amor fati). Maar maak anderen niet wijs dat u met uw beperkte visie alles al gezien hebt.

Het ene huis staat niet boven het andere. U kunt weliswaar denken: Ik heb dat derde huis niet nodig, want ik beschik al over een hogere filosofie. En al die boeken heb ik al in mijn achtste huis verbrand. Maar als uw hogere filosofie conflicteert met bekende feiten uit uw derde huis, dan hebt u wel een probleem. Misschien denkt u dat Uranische astrologen boven de Saturnale statistieken staan, maar dan valt u gemakkelijk ten prooi aan irrationeel groepsdenken, met aannames die niet bevestigd worden in het tiende huis van rechters en openbare statistieken. U kunt redeneren, ach wij ruimdenkende mystici in het twaalfde huis staan boven die pietlutten uit het zesde huis, maar wie zou uw visie erkennen? De ene zienswijze staat niet los van de andere en geen zienswijze staat boven een ander. Maar u kunt soms wel in een bepaalde fase blijven steken. Maar dat maakt u niet zo bijzonder. Het is slechts een van de vele mogelijkheden om met de werkelijkheid om te gaan.

De kansberekening van een steekproef

> Top <

Wat is meer bepalend? Het unieke of het gemeenschappelijke? En waar moet u beginnen? Het ligt voor de hand om met het onderzoek van groepen te beginnen. Want met onderzoek van groepen kunt u statistiek bedrijven. En alleen met statistische kennis van groepen heeft het zin om uw bevindingen te delen. Zoals we al aangaven, toen we begrippen als gemiddelde Ram en het gemiddelde IQ bespraken, heeft het weinig zin om over individuele uitzonderingen op de regel te praten, als u de basisbegrippen en hun normale varianten niet eens kent.

Kennis van groepen doet er dus toe om gedrag te kunnen vaststellen. Die empirische benadering van de werkelijkheid heeft in vrijwel alle wetenschappen tot een revolutionaire groei van kennis geleid. Het resulteerde in een toename van de kennis van zowel de basisregels als hun uitzonderingen. En daarmee voerde die empirische cyclus ook tot betere voorspellingen in individuele gevallen. Of het nu om een tornado, een zieke persoon of een verkiezing gaat, de op dat gebied deskundigen kunnen zinvolle uitspraken doen over het verwachte beloop op basis van kennis opgedaan bij groepen.

Als u dus wilt weten of een Ram actief, moedig, dapper en vechtlustig is, dan zou u bijvoorbeeld in een grote astrologische database als die van Astrodienst (ADB) in specifieke categorieën als actief, moedig of agressief en of bij vechtlustige sporters en soldaten het aantal planeten in Ram kunnen nagaan, om die te vergelijken met wat in die populatie in het algemeen kon worden verwacht. Is het tien maal zoveel, tweemaal zo vaak of valt het resultaat u wat tegen? Dat kunt u met simpele berekeningen nagaan. Maar de interpretatie van de gevonden waarden is wat lastiger. Dat laten we u aan de hand van concrete voorbeelden zien.

De bemonsteringsfout

> Top <

Bij iedere steekproef, zeg maar onze blik op een deel van het geheel, zullen de gevonden waarden doorgaans hoger of lager uitvallen dan bij de onderzochte groep (populatie) het geval is. We vinden variaties rondom het groepsgemiddelde. Dit is de zogenaamde bemonsteringsfout (sampling error) die door statistici grondig is onderzocht. En aldoor bleek, dat hoe groter de grootte van de steekproef (n), des te geringer de gevonden afwijking van het groepsgemiddelde percentueel zal zijn. Om die reden weet u de exacte uitslag van de verkiezingen pas nadat alle geldige stemmen geteld zijn. Maar bij een groot verschil in stemmen is de winnaar van de verkiezingen al bij de exit poll bekend.

Bij kleine steekproeven en zeker ook bij impliciete steekproeven van het type in mijn ervaring levert de bemonsteringsfout een groot probleem op. We zien dan relatief forse afwijkingen van het verwachte groepsgemiddelde, zeg maar percentueel grote verschillen van “normaal”. Is zo'n bevinding dan toeval of niet en hoe gaat u daarmee om?

Als het om een dobbelsteen gaat, zullen de meeste astrologen de wetten van de kansrekening wel accepteren. Als u driemaal achtereen een zes gooit, zoekt u niet meteen iets daarachter. Want drie maal werpen is maar een piepklein experiment. De uitkomst ervan zal niet representatief zijn voor de eigenschappen van de dobbelsteen. Na veel meer worpen komen de andere zijden van de dobbelsteen ook wel aan bod. En uiteindelijk zal iedere kant ongeveer even vaak bovenkomen als de steen niet vals is.

Die regel geldt natuurlijk ook voor een twaalfzijdige dobbelsteen. Maar wat als u inplaats daarvan in een n aantal horoscopen astrologische fenomenen onderzoekt met een kans van 1 op de 12? En u vindt een opvallend hiervan afwijkend patroon. Bestaat toeval dan ook? Volgens veel astrologen die dan iets van hun gading tegenkomen bestaat toeval dan niet. Wat bedoelen ze daarmee? En is dat een redelijke aanname?

Stel u onderzocht 24 horoscopen van personen met de verwachte kenmerken van ram: 'De ram is actief, moedig, dapper en vechtlustig.' Hoeveel vaker dan gebruikelijk moet u een planeet in ram aantreffen om te kunnen concluderen dat het ram-effect ertoe doet? Dat is helemaal niet zo gemakkelijk.

Het antwoord op de vraag of iets nog toeval kan zijn bepaalt u via kansberekening. Want als we zeggen dat een bepaalde gebeurtenis of coïncidentie geen toeval meer kan zijn, bedoelen we dat er maar een kleine kans is dat die gebeurtenis of samenloop van omstandigheden op toeval kan berusten. Die gebeurtenis vindt dus plaats tegen alle verwachtingen in (engels: against the odds). Om dat vast te stellen moeten we zowel de kans bepalen op die uitzonderlijke gebeurtenis als op de regel waar het de uitzondering op is. En in plaats van de generalisatie Rammen zijn agressief zeggen we dan:

In een onderzoek uit 2019 van de ADB Research groep werd Zon in Ram 1,53 (ci 0,95-2,11) maal zo vaak aangetroffen in de ADB categorie aggressive/brash dan in de ADB was verwacht (p=0,0278).

Het equivalent van de uitspraak “dat kan geen toeval meer zijn” is in een statistische test of steekproef een significante p-waarde. De p-waarde is de kans dat een gevonden afwijking van het gemiddelde op de bemonsteringsfout berust. Als die kans heel klein is, bijvoorbeeld minder dan 2,5 of 0,5 procent, dan is er waarschijnlijk iets ongebruikelijks aan de hand. Dan gaat het misschien om een werkzame therapie of bijwerking (benefic), vergif (malefic) of om een onopgemerkte denkfout (bias).

Bij een kleine p-waarde verwerpen we doorgaans het uitgangspunt van de de zogenaamde nulhypothese H0, dat het medicijn (of hier de planeet) niet werkzaam is. Dan is de kans maar klein dat de gevonden afwijking van normaal op de bemonsteringsfout berust. In dat geval accepteren we de alternatieve hypothese H1, dat gevonden uitkomst een op zich staand gegeven is, iets dat de moeite waard is om verder te onderzoeken, omdat de uitkomst waarschijnlijk niet op toeval berust.

Astrologische kansberekening met de binomiale verdeling

> Top <

Hoe gebruiken we deze empirische methodieken in de astrologische praktijk? En zouden astrologen zoiets wel willen? Want statistische testen leggen astrologen ook beperkingen op. U moet als astroloog opeens objectief en transparant zijn en het van de kansberekening laten afhangen of uw astrologische speculaties er nog wel toe doen. Dat is nogal wat, want dan is al uw astrologische scholing en ervaring ineens veel minder waard. Die waren immers op heel andere criteria gebaseerd. Daarom is deze vraag ook een morele kwestie. Wilt u en kunt u zich slechts tot de objectief gevonden feiten beperken? Of hecht u meer waarde aan uw persoonlijke voorkeuren en belangen?

De meeste astrologie adepten die ik tegenkwam vertoonden weinig interesse in de empirische feiten. Ja, aanvankelijk leek het deze Jupiterianen wel leuk en spannend om zelf iets aan astrologisch onderzoek te doen, maar na een tijdje viel een deel van zijn geloof (Halbe van der Velde), anderen werden defensief (Mellie Uyldert) en weer anderen werden sceptisch met betrekking tot de rationaliteit van de statistische wetenschap (controversies).

In alle gevallen was de directe aanleiding hiertoe dat de resultaten van statistisch onderzoek astrologen toch wel behoorlijk tegenvielen. Veel astrologie docenten adviseerden hun studenten om het astrologisch onderzoek dan maar op eigen houtje opnieuw uit te voeren, zodat ze voor zichzelf konden bepalen of de aan hen onderwezen astrologische stellingen al dan niet voldeden.

Maar het uitvoeren van astrologisch onderzoek zonder voldoende kennis van astronomische zaken is helemaal niet zo eenvoudig. En al helemaal niet als u door uw leraar meteen al op een bepaald spoor gezet werd. Uw geloof in iets leidt dan immers tot een tunnelvisie. Zoiets noemen filosofen en wetenschappers bias en vooroordeel. Mensen zien nu eenmaal vaker iets dat ze wensen te zien en vergeten eerder wat hen onwelgevallig is.

En als duizenden licht bevooroordeelde, maar leergierige astrologiestudenten allemaal hun eigen kleinschalige afstudeerproject doen, ieder zeg maar met meer of minder tunnelvisie enkele tientallen of misschien wel honderden passende gevallen onderzoeken, wat levert al dat kleinschalige onderzoek de mensheid op? Ondersteunt het de uitspraak: Astrologie kan niet verkeerd zijn, omdat zovelen hierin geloven? Of geeft dat juist meer vertroebeling en onenigheid? Ik verwacht op grond van de statistische kwaliteit van het gebruikelijke astrologische onderzoek vooral meer van het laatste.

Zie mijn kennis van Maya (begrip):

Maya (Sanskriet; oorspronkelijke betekenis: illusie) is een begrip uit het hindoeïsme en het boeddhisme, dat vertaald kan worden als "sluier van illusies". Beide religies wijzen erop dat de mens meestal een wereldbeeld heeft dat ver van de werkelijkheid af staat, zodat het de mens belet inzicht te hebben. Dit onwerkelijke beeld is het resultaat van materiële waarneming via de zintuigen (empirisme) en een foute interpretatie ervan.

En voor dat habituele misverstand zijn goede mathematische redenen aan te wijzen. Daarover ging The plumbers story:

How to use and abuse the binomial distribution to do some small scale astrology research having no predictive value at all. How to deal with the sampling error? Deny it or not?

Laten we daarom nu maar eens beginnen met de vraag hoe u volgens wiskundigen met astrologische kansen kunt rekenen. En niet toevallig gingen veel wiskundig geschoolde astrologen en gokkers u hierin voor...

In veel astrologische kwesties kunt u gebruik maken van de door Girolamo Cardano gepopulariseerde binomiale kansberekening die de kans aangeeft om met n worpen of trekkingen een aantal gebeurtenissen aan te treffen met een onafhankelijke kans p per gebeurtenis. U kunt er in wiskundeboeken en op de Wikipedia van alles over lezen, maar het snelst begrijpt u de principes door er zelf mee aan de slag te gaan.

Op deze pagina's maken we gebruik van een voor dergelijke astrologische vragen ontworpen mathematische calculator. Het gaat om een rekenblad dat met het gratis LibreOffice of Microsoft Excel gelezen kan worden. Niemand jaagt u hiermee dus op kosten.

Laten we teruggaan naar ons voorbeeld. U onderzocht 24 horoscopen van personen met de kenmerken van ram: 'De ram is actief, moedig, dapper en vechtlustig.' Hoeveel vaker moet u een planeet in ram aantreffen om te vast te stellen dat het ram-effect ertoe doet?

De door de kansberekening verwachte waarde (np) voor zon of maan in teken is het aantal onderzochte gevallen maal de kans op die gebeurtenis is 24 maal 1/12 is 2. U kunt dus typisch een waarde als tweemaal zon of maan in ram gevonden verwachten, maar door de bemonsteringsfout komen ook hogere en lagere waarden rondom die verwachtingswaarde voor. Welke waarden zijn dat? En hoe vaak gebeurt dat?

Wanneer concludeert u dat een van het gemiddelde afwijkende waarde beslist veel groter of kleiner is dan werd verwacht? Wat is eigenlijk een normale uitkomst? En wanneer stelt u bij een samenloop van omstandigheden vast, dat zoiets geen toeval meer kan zijn? Dat alles bepalen we door de kansen op die gebeurtenissen te berekenen. Hoe werkt dat? En wat is de rationale?

Onderstaand common sense voorbeeld van een dobbel experiment kan dit u intuïtief verduidelijken.

Als u driemaal achtereen een zes gooit, verwacht u dat dit wel toeval zal zijn, ook al is de kans op die gebeurtenis maar heel klein. De kans is èèn gedeeld door zes tot de macht drie ( p = 1/6^3 = 1/216 = 0,46% ). Maar niemand zal daarna naar de winkel teruggaan om zich te beklagen over een valse dobbelsteen. Waarom doet u dat niet?
Dat heeft vooral te maken met de geringe omvang n van uw kansexperiment. De kans dat de winkelier u na drie extra worpen met dezelfde dobbelsteen heel andere waarden voorschotelt is wel heel groot (p = 1-1/216 = 215/216 = 99,5 %). Dat beslissende experiment herhaalt u daarom liever maar eerst nog eens op uw eigen houtje thuis, om u voor de te verwachten blamage bij de winkelier te behoeden.
Maar als u na zestig worpen driemaal zoveel zessen gooide als was verwacht (30 in plaats van 10), dan heeft u wel een punt. Dan stelt u terecht dat dit geen toeval meer kan zijn. Ook al is opnieuw de kans op herhaling van dit voorval maar piepklein (P(k>29 = 2,78 E-9).
Maar ditmaal zal de winkelier wel vele honderden worpen moeten uitvoeren met diezelfde dobbelsteen om uw ongelijk te bewijzen. En waarschijnlijk zal hij bij de groothandel van uw dobbelsteen en zijn pottenbakker te rade moeten gaan...
Hoe komt dat? Wat maakt het gerede verschil?

Opnieuw zijn het de kansen op een bepaald voorval en de kans op herhaling van die gevonden feiten die er toe doen. Dat laatste staat ook wel bekend als significantie. En ook dat begrip wordt door kanswaarden bepaald, zoals we in het bovenstaande voorbeeld u al intuïtief wensten te vertellen. Wat maakte het gerede verschil? Uw kennis of gevoel van de kansberekening, uw gerede idee van dat klopt niet, volgens uw wereldbeeld.

Hoe bepalen we die kansen? Daar kunt u een simpel rekenblad voor gebruiken. Onder het motto: Keep it simple, stupid. De empirische wetten van de kansberekening gelden nu eenmaal voor iedereen. En daarom zouden we niet zoveel waarde aan de door ons aangetroffen uitzonderingen op de regels moeten toekennen. Alleen

In het bestand Binomial_distribution_for_astrology.ods (LibreOffice) of Binomial_distribution_for_astrology.xlsx (Excel) vult u n= 24 in en p= +1/12 voor 24 horoscopen met ram kenmerken (en n= 60 en p= +1/6 voor het valse dobbelsteen experiment van hierboven). De kansen op k gevonden waarden worden dan voor u berekend zoals in het plaatje hiernaast.

De kans P(x=k) geeft de trefkans aan op k maal zon of maan in teken. Hier is 8,33% (1/12) ons uitgangspunt, maar voor langzame planeten en huizen gelden andere waarden.

Onder Cum ziet u de cumulatieve kans P(x < k of x=k) en onder 1 - Cum de kans P(x>k) op een grotere waarde dan k.

Ten slotte berekent de tabel onder Expect de verwachte waarde np van dit aantal op en onder Effect de met die waarde verbonden effectgrootte.

Wat opvalt is dat de kans op de verwachtingswaarde (np) is P(x=2) slechts 28,26 % is. Maar liefst 39,42 % waarden zijn kleiner (0 en 1) en 32,32 % zijn waarden groter dan 2. En met die verwachte afwijkingen van het gemiddelde zijn relatief grote effecten gemoeid.

De kans P(x>2) dat u een waarde minstens 50% vaker aantreft dan verwacht (2) is 32,32 %. De kans P(x=1) van 27,03 % is met een effect grootte van 0,5 is maar iets kleiner dan de verwachte waarde np en ook de kans op geen enkele planeet in een bepaald teken is nog steeds vrij groot (12,39 %). Met 24 worpen met een twaalfzijdige dobbelsteen kunt u er gemiddeld 3 tekens zonder zon of maan verwachten (Expect 2,97). Wat zegt ons dat?

Schijnbaar indrukwekkende effectgroottes als helemaal niet aangetroffen (0 in plaats van 2) of twee en een half maal maal zo vaak als verwacht (5 in plaats van 2) zouden in dit kleinschalige onderzoek statistisch gezien helemaal geen indruk maken. Want ze waren door toeval te verwachten. Via kansberekening kunt u bepalen hoe groot de kans op een van de verwachte waarde afwijkende gevonden waarde is. Het 95% betrouwbaarheidsinterval geeft dan de door toeval verwachte uitkomsten aan die in 95% van de door u genomen astrologische onderzoekingen (steekproeven) te verwachten zijn.

En dat zijn bij deze 24 horoscopen waarden tussen 0 en 5 voor planeet in teken als de kans op die gebeurtenis 1/12 is. De in 95% van de willekeurige ADB monsters gevonden waarden van 0-5 zijn daarom als gangbare waarden gemarkeerd. Alleen de in uw astrologische steekproeven aangetroffen waarden van zes of meer gevallen van zon in ram (drie maal vaker dan verwacht) onder agressieve personen zouden dus statisch significant zijn met een p-waarde van 1,21% of kleiner. Die waarde staat onder P(x>5), want P(x=6 of x>6) zijn alle hele waarden boven de 5.

Volgens statistici kunt u dus pas waarde hechten aan treffers van zes of meer (minstens drie maal zo vaak als verwacht) met een kanswaarde van hier slechts 1,21 %. Dan zal er waarschijnlijk (in 95% van de willekeurige steekproef gevallen) geen sprake meer zijn van toeval.

Maar ons common sense voorbeeld van de achtereen drie zessen gooien met een dobbelsteen (p =0,463 %) gaf ook al aan dat het ondervinden van een onwaarschijnlijke gebeurtenis met een "statistisch significante" kanswaarde ook niet alles zegt. Want als miljarden mensen (n) wel eens met gokken met een kanswaarde van p, mag u gemiddeld in np gevallen uitzonderingen op de regel verwachten. En dat "toeval" is dan gewoon het resultaat van kansberekening. Nader onderzoek zal doorgaans de H0 regel achter de gevonden uitzondering bevestigen.

Maar gevonden waarden zijn vooralsnog statistisch significant, als de kans erop (p-waarde) kleiner is dan het 5% significantienivau alpha gedeeld door 2 voor een tweezijdige statistische toets.

Statistische significantie is de aannemelijkheid dat een correlatie in de statistiek niet op toeval berust. Het significantieniveau alpha is de kans dat de hypothese die wordt getest ten onrechte wordt verworpen. Voor deze grenswaarde wordt vaak 0,05 gekozen, al is dit arbitrair, aangezien significantie een continuüm is.

Een P(x>5) =1,21 % is kleiner dan 0,05/2 = 2,5 % en valt buiten het 95 percent betrouwbaarheidsinterval van een tweezijdige toets. Wilt u gebruik maken van het 99% betrouwbaarheidsinterval, dan komt u uit op P(x>6) of waarden van 7 of meer met een kanswaarde van 0,27%.

In een tweezijdige toets kunnen de gevonden waarden zowel hoger als lager uitvallen dan doorgaans het geval is. Er zijn dan drie min een is twee vrijheidsgraden (dimensies) waarin een waarde kan afwijken van normaal (hoger of lager). Maar bij een kwestie als leven of dood (slechts 2 opties), is er maar een manier om het anders te doen. In de regel worden bij astrologische vraagstukken tweezijdige statistische toetsen gebruikt aangezien de gevonden waarden zowel hoger of lager kunnen uitvallen dan verwacht.

Wat kunnen we hiervan leren? Ten eerste dat toeval bestaat en dat de bemonsteringsfout een rol speelt bij iedere steekproef. Altijd? Ja, altijd. En dat kan twee kanten opgaan. Zo kan het zijn dat u met een kleine steekproef iets te hoog of te laag inschat. Als u tweemaal een zes gooit in zes worpen met een dobbelsteen, is dan de kans op een zes ineens eenderde geworden? Nee, natuurlijk niet. Maar als u na zesduizend worpen tweeduizend maal een zes aantreft, dan wordt dat wel aannemelijk. En de kans op dit soort afwijkingen kunt u exact vaststellen met de binomiale distributie.

Maar wat als u de gewoonte hebt om alles wat u aantreft wat met de losse hand in te schatten? Dan loopt u groot risico waarde te hechten aan uitzonderlijke waarnemingen die slechts op toeval en selectieve aandacht berusten. En dat bedoelden we met onze bewering dat in impliciete steekproeven van het type in mijn ervaring de bemonsteringsfout een groot probleem oplevert. We zijn dan niet meer objectief en framen de werkelijkheid zoals het ons uitkomt. En dat komt natuurlijk veel voor. Onze vele mislukkingen vergeten we liever meteen, maar onze schamele successen prijken wel op ons c.v. en op de sociale media. Op die manier vermenigvuldigen irrationele ideeën zich met succes via instituten en sociale media als hardnekkige memen (Memetica):

Een meme is een begrip uit de memetica en betekent een idee of ideeën-stelsel zoals een godsdienst of ideologie, dan wel een techniek of andere menselijke vinding of gebruik dat zich onder informatiedragers verspreidt (tot nu toe voornamelijk menselijke hersenen en sociale netwerken), en wordt ook wel omschreven als een besmettelijk informatiepatroon. Een meme is een zichzelf vermeerderende eenheid van de culturele evolutie, zoals een gen de eenheid is van de biologische evolutie.

Maar berust het succes van zo'n internet meme ook op de statistische feiten? Waarschijnlijk niet. Maar bij een the winner takes it all scenario, worden kleine verschillen tot grote proporties opgeblazen. Stel iemand wint nipt de verkiezing of is 1 milliseconde sneller dan een ander. Dan is het wel een feit dat de een de hoofdprijs krijgt en de ander niet. Maar statistisch gezien kan het verschil tussen de winnaar en de verliezer volstrekt irrelevant zijn. En berust het resultaat van die beslissende fotofinish op puur geluk oftewel een goede dag.

Als u 120 willekeurige horoscopen van blijkbaar agressieve types serieus onderzoekt, kan daar toevallig de verwachtingswaarde np van 120/12 is 10 personen met zon in ram bij zitten (13,07% kans), maar u zult ook waarden als 5 (3,46% kans) of 15 (3,31% kans) aantreffen. Die waarden volgen uit de kansverdeling van 120 worpen met een twaalfzijdige dobbelsteen volgens de binomiale distributie. En zoals u op het plaatje ter linker zijde ziet is de kans om een 8, 9 of 11 aan te treffen nauwelijks afwijkend van de verwachte 10. Ze zijn allen groter dan 10%.

Maar het is belangrijk om te onthouden, dat die op toeval berustende variatie (sampling error) altijd bestaat, of u nu 120 horoscopen van een specifieke ADB categorie met geboortenamen met een G onderzoekt of 120 willekeurige horoscopen. De empirische wetten van het toeval gelden net als de zwaartekracht voor iedereen op aarde, of het nu om heksen, gokkers of astrologen gaat en of ze erin geloven of niet.

Een astroloog kan dus niet zomaar zeggen: Ik vond 15 rammen onder 120 agressievelingen, dus toeval bestaat niet. Want de kans om 15 of meer rammen aan te treffen in een willekeurige steekproef van 120 is 7,45 % (Px >14). Die ervaring maakt die astroloog beslist geen betere astroloog dan een collega die maar 5 rammen aantrof. Maar de "pechvogel" zal er niet over opscheppen. En dat leidt weer tot een publicatiebias op het internet en in andere media:

Publicatiebias is de vertekening die ontstaat als bij wetenschappelijk onderzoek de positieve resultaten wel, maar negatieve of onduidelijke resultaten niet gepubliceerd worden. Dit wordt ook wel het dossierkast- of bureaulade-effect genoemd, omdat de dossiers met negatieve resultaten in de kast of de (onderste) bureaulade 'verdwijnen'.

In beide gevallen zou een statisticus zeggen: 50% vaker (Px>14 is 7,45 %) of 50% minder (Px<6 is 5,92 %) vaak een planeet in teken aantreffen dan was verwacht is statistisch gezien niet significant in dit kansmodel. De gevonden waarden wijken te weinig af van de verwachte waarden in een willekeurige steekproef van deze grootte. En ook een effect grootte van 1,6 (P=1,97 %) is nog steeds een randgeval, want de kans op 16 treffers of meer (Px>15) van 4,14 % is groter dan het 0,05/2 = 2,5% criterium van een tweezijdige statistische toets.

Maar de kans om 20 of meer rammen te vinden in 120 willekeurige horoscopen is wel erg klein (P(x) > 19 is 0,22 %). Een statisticus noemt een effect grootte 2,0 met een p-waarde van 0,22% wel statistisch significant voor deze steekproefgrootte. De aanname van de nulhypothese dat de gevonden uitkomst waarschijnlijk op de bemonsteringsfout berust, zal dan moeten worden verworpen. Want die kans (p-waarde) is maar zeer gering. En dat betekent dat de gevonden waarde in die categorie wel eens een echte tendens (Effect) kan aangeven inplaats van de verwachte variatie rondom het gemiddelde (Expect).

Maar dat de nulhypothese deze keer werd verworpen op basis van statistische normen, betekent nog niet dat toeval niet bestaat. Het betekent alleen maar dat de gevonden kanswaarde van 1/6 meer representatief zal zijn voor de onderzochte categorie dan de bij de nulhypothese veronderstelde kans van 1/12. Er is mogelijk een astrologisch effect aangetoond. Maar bewijst u de astrologie daarmee? Nee, nog niet. Want naast de bemonsteringsfout zijn er vele andere vormen van bias die ook effecten kunnen hebben op het resultaat. Een statistisch onderzoek van een tweede groep agressievelingen kan dus weer andere resultaten opleveren,

Dergelijke op kansberekening gebaseerde overwegingen helpen enorm bij de beoordeling of u waarschijnlijk met een reële empirische samenhang (Effect) of met de toevalsfactor van de sampling error (Expect) te maken hebt. En hier had de wetenschap van de 20e eeuw enorm baat bij. Het resulteerde in een enorme toename van de kennis op zeer veel gebieden.

Betrouwbaarheidsintervallen van effectgroottes

> Top <

In het artikel The wisdom hierarchy staat een kleine studie van de The ADB category aggressive - brash. U kunt alle door ons berekende tabellen terugvinden in de map aggressive / brash.

Het plaatje rechts laat zien wat de uitkomsten zijn voor Zon in Ram. Er werden in die categorie van 175 personen 23 zonnen in Ram (13,14%) gevonden, tegen 15,06 (8,61 %) verwacht in de ADB. De effect grootte hiervan was 1,53 met een geschat 95 % betrouwbaarheidsinterval van 0,95 - 2,11, uitgaande van een geschatte standaard deviatie (sd) van 4,47.

Die waarden komen tot stand doordat afwijkingen van het gemiddelde in een voldoende grote steekproef normaal verdeeld zijn. In dit geval is de variantie (var) geven door de formule: Var = sd^2 = np(1-p), met n is 175 en p is 8,61%.

Enige kernwaarden van die normale verdeling ziet u onder het kopje Expected values and corresponding effect sizes in het rekenblad. Het gaat om de boven- en ondergrenzen van de 70%, 95% en 99% betrouwbaarheidsintervallen van de gevonden waarden (Found), verwachte waarden (Expected) en de daarbij horende effectgroottes (Effect) op basis van de gevonden waarden in de ADB controlegroep (Control) .

Volgens de normale verdeling zou de hoge grenswaarde van het 95% betrouwbaarheidsinterval op 22,3 (Expected) liggen en dan zou de gevonden waarde van 23 maal Zon in Ram statistisch significant zijn. Dat blijkt ook uit de z-score van 2,14, die de afwijking van de verwachte waarde in standaard deviaties aangeeft (2,14 SD >1,96 SD).

Maar de kans om 23 of een hogere waarde (P(x) >22) aan te treffen in een aselecte steekproef uit de ADB van willekeurige personen was volgens de exacte binomiale distributie 2,78 % (Binomial P(x>k-1) onderaan). Daarmee zou de gevonden waarde van 23 maal Zon in Ram nog net niet significant zijn volgens gangbare statistische criteria, want daarvoor zou die kanswaarde kleiner dan 2,5 % moeten zijn.

Dergelijke discrepanties komen voort uit het feit dat de continue normale verdeling symmetrisch verdeeld is rond het gemiddelde, terwijl de binominale verdeling hier rechtsscheef is en slechts discrete waarden bevat. Bij twijfelgevallen zoals hierboven hebben de kanswaarden van de binominale verdeling altijd de voorkeur en zeker als de waarden np en n(1-p) kleiner dan 10 zijn. Want de kanswaarden van de binominale verdeling zijn het resultaat van exacte berekeningen terwijl de kanswaarden van de normale verdeling het resultaat zijn van schattingen waarin ook niet bestaande grootheden als 4,9 rammen de uitkomst kunnen zijn.

Van belang is dat het 95% betrouwbaarheidsinterval zelfs een negatief effect (0,95) niet uitsluit. Wel kunt u met 70% zekerheid zeggen dat er een positief effect zal zijn tussen de 1,24 en 1,82 zo vaak als verwacht. De gevonden effectgrootte van 1,53 zal dus wel op een trend duiden. En ook de Cohen's d-waarde van 2,51 geschat (2,75 gevonden) duidt op een flink (huge) statistisch effect.

Er is dus sprake van een positieve correlatie tussen Zon in Ram in deze ADB categorie, maar er is wel een belangrijk voorbehoud te maken. Grotere studies door onafhankelijke onderzoekers zijn nodig om die astrologische trend te bevestigen. Want ABD editors, die bijna altijd astrologen zijn, kunnen wel eens eerder geneigd zijn om het label agressief toe te kennen aan een Zon in Ram dan aan een Zon in Vissen. We stelden eerder al vast dat ADB editors in veel ADB categorieën systematisch onderrapporteerden. En dat geldt in hoge mate voor alle medische en psychologische categorieën. Zie ADB categories in 79 art critics.

De leugenaarsparadox en andere verschijnselen

> Top <

Iedere gelovige in iets kan altijd wel treffende voorbeelden aandragen voor zijn standpunt. De regel wie zoekt, die vindt houdt daarom ook menig bijgeloof in stand. Als een journalist een smeuïg verhaal publiceert, maar afziet van statistische toetsen met behulp van controlegroepen, dan zal een trouwe lezer niet zich niet ze gauw over het waarheidsgehalte van zijn lijfblad beklagen. Want dat levert toch weer een pakkende kop op in zijn Astrologische Telegraaf: Ram agressief. Stier slaat terug! De meest aansprekende titels worden later voor hergebruik verkort tot een gemakkelijk te onthouden slogan: Rammen zijn agressief. Het groepsgewijs scanderen van een leus is nu eenmaal effectiever dan de lezer te verwijzen naar specifieke wetenschappelijk artikelen die toch niemand leest.

En als een criticus van die populistisceh praktijk verbouwereerd uitroept: Maar ik deed een veel uitgebreider onderzoek met controlegroepen en kwam op iets heel anders uit! Hoe kunt u zoiets beweren? Dan kan een volkstribunaal dat alternatieve verhaal toch gemakkelijk negeren met een antwoord als dit: “Ja, interessant hoor, die empirische studie van u. Maar wij hebben het persoonlijk toch heel anders ervaren. Lees het maar na in onze WhatsApp groep en op ons Forum”. En een zo'n van de buitenwereld afgesloten gemeenschap blijft dan geloven in de immanentie (“er in blijvend”) van eeuwige ideeën waarin ze zelf al voorzagen. Voor hen is de zaak daarmee afgesloten.

Wetenschappers en filosofen noemen deze beperkte manier van denken bevooroordeeld (biased), maar sommige astrologen en politici zien het bestaan van bias en structurele misleiding (“fake news”) juist als het ultieme bewijs van hun eigen gelijk.

Bovendien weet ieder uit de praktijk dat elk mens zich spiegelt in zijn omgeving en alleen opmerkt wat bij hem past - elke arts en elke psycholoog (en elke astroloog) trekt zijn eigen soort patiënten aan, de een ziet in een winkelstraat andere etalages dan de ander, enz. Wij gaan allen langs onze magnetische lijnen, wij kunnen niet anders gaan, wij kunnen slechts doen wat wij niet laten kunnen. Daardoor is er nooit objectief onderzoekingsmateriaal!

Maar met het wijzen op de misvattingen van uw tegenstanders bewijst u nog niet uw eigen gelijk. Die drogreden geldt alleen voor notoire zwart-wit denkers die een bemiddelende derde weg niet erkennen. Maar de wereld zit altijd ingewikkelder in elkaar als we ook ander standpunt dan onze eigen visie kunnen innemen. Cognitief psychologen noemen dat het helikopterbeeld, filosofen spreken dan van een metavisie. En zo worden we een lachende filosoof zoals de cynische tonbewoner Diogenes, die de wereldse Zon op aarde Alexander de Grote verweet teveel in zijn Zon te staan.

Alexander besloot daarna om een triomftocht door Griekenland te maken. In Korinthe ontmoette hij in de winter van 335 v.Chr. Diogenes van Sinope, de cynische filosoof. Die zou aan Alexander gezegd hebben: "Ga weg uit mijn zon." Hierop zou Alexander aan zijn officieren gezegd hebben: "Als ik niet Alexander zou zijn, dan zou ik Diogenes willen zijn." In diezelfde periode ging Alexander ook naar Delphi. Toen de Pythia echter geen orakel kon geven, aangezien het "onheilsdagen" waren, trok hij haar met zich mee in de tempel. Zij zei toen: "Mijn zoon, jij bent onoverwinnelijk!" Alexander beschouwde deze uitroep als een orakel.

Maar was Alexander nu onoverwinnelijk of onverbeterlijk? Pas vanuit een hoger filosofisch standpunt achteraf begrijpen we de humor van de Leugenaarsparadox. Want ook heiligen en orakels kunnen het mis hebben. Ze werden niet altijd juist opgevat zeggen hun hedendaagse theologen nu.

De oudste bekende formulering van de leugenaarsparadox komt van Eubulides van Milete, en luidt: een man zegt dat hij liegt. Is wat hij zegt waar of onwaar?'

Uyldert had gelijk dat er allerlei vooroordelen bestaan. En die treft u altijd aan bij notoire zwartwit- en complotdenkers, die hun opponenten als dom, naïef of als verspreiders van nepnieuws bestempelen. Maar Uyldert begreep niet dat er ook meer ruimdenkende wetenschappers, journalisten, psychologen en zelfs politici bestaan die hun best doen om zonder oogkleppen op rond te lopen. Al was het alleen maar omdat ze zo hopen de verwachte kritiek vanuit een open samenleving met betere argumenten dan de drogredenen van betweters te kunnen weerleggen.

Inderdaad zal er zelden genoeg objectief onderzoekingsmateriaal zijn om vast te kunnen stellen dat alle zwanen wit zijn. U kunt van honderd zwanen vaststellen dat ze allen wit zijn en hun jongelingen hoogstens grijs. Maar het feit dat door u onderzochte zwanen wit waren, betekent nog niet dat alle zwanen wit zullen zijn. Het kan ook zijn dat de meeste zwanen zwart zijn en dat u toevallig een unieke kolonie van witte zwanen tegenkwam.

In dat geval baseerde u uw conclusie op een uitzondering van de regel. Maar die fout zou nog geen leugen zijn. Want u verdraaide niet bewust de feiten zoals een spindoctor of een censurist dat zou doen. Uw onderzoek was slechts niet representatief genoeg. U onderzocht een te klein gebied. En u trof daar slechts een lokaal geldende waarheid aan (narrative).

Zoiets kan al gebeuren als u niet zoals Thales in de wereldstad Milete opgroeide, maar gewoon in een dorp op het platteland. Dat levert een beperktere visie op. Maar moderne stedelingen missen weer de boerenwijsheid en kennen het wel een wee van moeder natuur in de agrarische- en vleesindustrie slechts als steriel verpakte eindproducten in de schappen van hun supermarkt.

In lokale waarheden kunt u blijven geloven als u de beperktheid van uw door plaats en tijd bepaalde weten niet doorziet en overstijgt. Durf te denken in de zin van "Heb de moed je eigen verstand te gebruiken!" impliceert natuurlijk vooraleerst eerlijk en waarheidsgetrouw te observeren en te rapporteren. Maar u moet hierbij wel altijd rekening houden met een werkelijkheid die veel verder reikt dan u nu kunt zien. En u moet dus bereid zijn om uw visie op die veel grotere wereld met anderen op een redelijke wijze te delen.

De uitspraak Wie niet voor mij is, is tegen mij, geldt daarom niet als een redelijk argument. Dan gaat het om macht en manipulatie, maar niet om het democratische streven om kennis en invloed eerlijk met elkaar te delen. Een meer redelijke argumentatie zou zijn: Wat is uw probleem? Wat is mijn probleem. Wat hebben we gemeen? Wat staat ons in de weg? Laten we dat probleem eens onderzoeken.

Daartoe moeten we eerst tot een werkbare definitie van het probleem komen. En we moeten afspraken maken over hoe we het probleem op een redelijke manier kunnen oplossen. Redelijk in de zin dat het niet teveel ten koste van andere redelijke belangen mag gaan. Bijvoorbeeld het belang van openheid en transparantie in een openbaar debat. Maar het kan ook om discretie gaan als persoonlijke belangen in het geding zijn. Zo zal in een medisch artikel wel de diagnose, geslacht en leeftijd van de patiënt genoemd worden, maar zelden zijn naam en woonplaats.

En we moeten ook afspraken maken over wat en hoe we relevante factoren willen meten. Als u de kleur van zwanen wilt onderzoeken moet u van tevoren afspraken maken over het hoe, wat, waar en wanneer. Daarmee brengt u de discussie op een hoger niveau: Wat noemen we wit, grijs en zwart? Waar gaan we zoeken? Wanneer is de steekproef groot genoeg om tot een bepaalde conclusie ter komen?

In zo'n meta-discussie gaat het erom om de regels van het spel vast te stellen. Voor wetenschappers zijn dat vooral logische en statistische argumenten met betrekking tot de gevonden feiten. Maar voor politici die een kiesdistrict willen herindelen (gerrymandering) of de datum van de verkiezing in het regenseizoen plannen, spelen natuurlijk andere belangen dan representativiteit een rol.

Welke versie van de waarheid u verkiest hangt steeds weer af van uw aannames, belangen, methodieken en manier van denken. Als u over een Uranisch of Saturnaal hoger weten meent te beschikken, dan kunnen andersdenkenden er alleen maar naast zitten. Die kunt u dus maar beter gelijk op een zijspoor zetten, want hun inbreng zal alleen maar geruis en verwarring opleveren. Die logica van de machtspolitiek is puur lijfsbehoud voor uw ego. Maar het is ook uw valkuil als u teveel aan uw ego en zijn principes (identificaties) hecht.

Maar het kan ook zijn dat u gewoon uit wilt zoeken wat empirisch of juridisch gezien het meest aannemelijk is. Het gaat u dan om de in een open samenleving ingeburgerde ideeën over wat we redelijkerwijs zouden mogen verwachten en niet primair om uw eigen gelijk. U vraagt zich dan af op basis van welke feiten en argumenten een rechter of arbitragecommissie zou kunnen vaststellen of iets waar of onwaar, redelijk of onredelijk te noemen is.

Met dat kritisch denken hebben empirische wetenschappers en statistici inmiddels meer ervaring opgedaan dan de van ad hoc conclusies en obsolete technieken gebruik makende astrologen.

Kritisch denken is een vaardigheid die aangeleerd en gebruikt kan worden om te beslissen of een bewering waar, gedeeltelijk waar, of fout is en of een redenering geldig is. Het biedt handvatten om de natuurlijke aanleg iets te geloven te beteugelen en onlogische redeneringen en denkfouten te herkennen en voorkomen.

Zo kan geen astroloog redelijkerwijs beweren: Ik zag een mannelijke ram. Hij deed zus en zo. Dat is dus typisch een ram. Want wat observeerde u nu eigenlijk? Typisch ram gedrag. Wat concludeerde u? Dat dit gedrag dus typisch is voor een ram. Misschien, maar was dit nu zijn zon, maan óf ascendent in actie? En wat als die Ram toen net gestoken werd door een niet door u waargenomen bij? Hebben we dan met een ongelukkige synastrie te doen? Of had dit voorval helemaal niets met astrologie te doen? Zou niet iedereen zo reageren?

Hoe kan een astroloog dat nu eigenlijk weten gezien de vele alternatieve verklaringen voor dit zogenoemde Ram gedrag die niet werden onderzocht? Dat zijn gerechtigde justitiële vragen. Via inductie kunt u het in een individueel geval nooit zeker weten. Want dan moet u met zoveel andere factoren rekening houden. En dat is empirisch gezien (waarheidsgetrouw) een schier onmogelijke taak.

Maar uw deductieve zien kan wel uw uitgangspunt zijn. Dus uw aanname dat Rammen nu eenmaal zo en zo doen. Maar hoe weet u dat die aanname terecht is? Dat hebt u in een astrologieboek (of uw bijbel) gelezen. Hoe weet het astrologieboek daarvan? Vanuit de traditie. Hoe weet de traditie dat? Dat hebben de Babylonische, Egyptische en Grieke astrologen al voor ons uitgevonden. Hoe weet u dat? Dat is algemeen bekend onder astrologen. Hoe weet u dat dit klopt? Dat denk ik nu eenmaal. Wat is denken? Hoepel op met je stomme gevraag! Het is nu eenmaal zoals het is. Ik moet toch ergens van uit gaan? Ik hen het echt op een cursus zo geleerd.

Als astrologische kleuters op de schouders van astrologische reuzen maar blijven doorvragen komen we vanzelf weer in het is zoals het is drogredeneringen terecht? Hoe komt dat? Omdat de empirie (zeg maar uw omgeving) onderzoekende wetenschappers niet pretenderen alles bij voorbaat al te weten.

Veel basisideeën worden ons aangereikt via onze moedertaal. U moest als talige mens immers ergens mee beginnen. We hebben het al gehad over het leesplankje van Hoogeveen, maar er zijn ook astrologische en christelijke leesplankjes die ons een eeuwige waarheid beloven met fabeldieren. En ook rammen zijn nu eenmaal rammen volgens de regels van de semiotiek.

Semiotiek of semiologie is de studie van het wezenlijke karakter, het ontstaan (semiose) en het gebruik van tekens en tekensystemen. Het gaat daarbij vooral om tekens die door de mens worden gebruikt, maar soms ook om die van dieren; in dit laatste geval wordt ook wel van biosemiotiek gesproken.

Op welke grond kunt u nu echt iets astrologisch verklaren op het individuele niveau? Alleen maar door te veronderstellen dat voor u die astrologische factoren er nu wel toe doen, toeval niet bestaat en andere onbewezen aannames. En u beroept zich erop dat dit magische denken toevallig uw expertise is. Daar hebt u voor geleerd en volgens de regels van uw vakgenoten deed u niets fout. Maar het probleem is dat iedere dwaas achteraf van alles kan verklaren met associatief denken. En dat werkt doorgaans het best voor een geselecteerd publiek dat er net zo bevooroordeeld over denkt als u. Maar wat als u nu eens een rechter van uw gelijk zou moeten overtuigen? Hoe zou u zoiets moeten aanpakken?

De sterren neigen, maar dwingen niet

> Top <

Astra inclinant, non necessitant schreef Thomas van Aquino: De sterren neigen, maar dwingen niet. Zet daar maar eens tegenover: Roken veroorzaakt longkanker, maar niet bij iedereen. Is er een wezenlijk verschil tussen die twee uitspraken? Op het eerste gezicht zien we dat niet. Beide uitspraken gaan immers over vermeende, maar niet altijd evidente causale relaties. Maar de disclaimer niet bij iedereen zet dat causaliteitsprincipe toch wel weer onder een haakse spanning. Het is geen evidente tegenstelling, maar een blijkbaar noodzakelijke nuance. Zeg maar een vierkant. En dat betekent dat we die uitzondering op de regel moeten verklaren of verhelderen.

In de empirische praktijk impliceerde de kansberekening een herziening van het causaliteitsdenken. Wetenschappers gingen niet meer denken in logische waarheden als uit A en B volgt C, maar in termen van kansberekening: Roken verhoogt de kans op longkanker. En na statistische analyse bleek de ene roker niet de andere roker te zijn. Na 40 jaar kettingroken loopt u veel meer risico op longkanker dan na 5 jaar zo nu en dan een sigaret. Al was het alleen maar omdat het proces van de chemische carcinogenese bij de meeste rokers doorgaans tientallen jaren beslaat.

Maar hoeveel aangenamer klinkt de stelling De sterren neigen, maar dwingen niet? Hier is het causaliteitsprincipe veel minder dwingend aanwezig. Het is meer de uitnodiging van een goede vader of moeder kosmos om het goede te doen, dan de dreiging met een noodlot als u zich niet aan de regels houdt. Maar die vermeende effecten van de sterren zouden toch nog wel statistisch aantoonbaar moeten zijn.

De uitspraak over roken en longkanker is specifiek genoeg om op een objectieve wijze empirisch te testen, maar de globale uitspraak over de neigingen der sterren is dat niet. De uitspraak over roken en longkanker kunt u met concrete feiten als de relatie tussen packyears roken en de kans op longkanker aantonen, maar over de feitelijke inhoud van de bewering over de astrologische effecten van de sterren kunt u slechts gissen.

Termen als (mee)roken, longkanker, "veroorzaakt" en "niet bij iedereen" zijn te operationaliseren als meetbare grootheden. U kunt die hypothesen dus testen en er gericht onderzoek op los laten. Met als doel de wie, wat, waar, wanneer en hoe vragen van journalisten en wetenschappers te beantwoorden. Dat is ook gebeurd en na tientallen jaren en duizenden manuren wetenschappelijke onderzoek staat de causale relatie tussen roken en longkanker inmiddels buiten kijf. Er is ook beleid op gebouwd, ondanks de tegenwerking van de machtige tabaksindustrie. Zij wenst de aan nicotine verslaafde een lang rokend leven toe als een betrouwbare klant, maar daarmee is alles ook wel gezegd.

Maar hoe lang zal een discussie tussen wetenschappers en astrologen duren voordat ze het eens zijn over een toetsbare definitie van de algemene uitspraak "De sterren neigen, maar dwingen niet "? Welke sterren? Wanneer neigen ze? Hoe? Tot wat? Wat was verwacht? Wanneer wel en wanneer niet? Daar komt niemand uit en meestal wordt dan een beroep gedaan op de complexiteit en uniciteit van de mens en zijn horoscoop.

We hebben hierover naar Mellie Uyldert geluisterd en we bespraken het onderwerp in Statistiek en astrologie volgens Dane Rudhyar. Maar met de vaststelling dat de zaak complex en uniek is houdt de discussie natuurlijk niet op. In een ingewikkeld strafproces moet de rechter veel tijd nemen om veel getuigen te horen, hoofd- en bijzaken te ontrafelen, maar zal er toch wel een uitspraak moeten komen voordat de zaak verjaart.

De relevante vraag wordt dan: Hoe gaan astrologen met de door hen aangetroffen complexiteit om? Op dezelfde volhardende manier als de honderden goed samenwerkende normale wetenschappers die het menselijke gnome ontrafelden? Of op wetenschappelijk gezien minder succesvolle manieren zoals populisten doen, die vooral uit zijn op gewin op korte termijn?

Biologische processen als carcinogenese en erfelijkheid zijn ook immens complex. En toch kunnen levenswetenschappers daar na miljoenen manuren aan research wel verifieerbare uitspraken over doen. Omdat ze beschikken over indrukwekkende statistieken die er beslist toe doen. Zo kunnen ze u aan de hand van uw specifieke rookgedrag, DNA en veel andere factoren vertellen wat uw kansen zijn op longkanker en hoe die doorgaans zullen verbeteren als u stopt met roken.

En natuurlijk zijn de gevonden tendensen niet in ieder individueel geval toepasbaar of voor eeuwig geldend. Want ze zijn gebaseerd op voorlopig onderzoek van groepen mensen in tijd en plaats. Terwijl inderdaad ieder individu weer anders is en verandert in de tijd. En dat geldt ook voor de onderzochte groepen. En daar komen nog eens allerlei technische problemen bij, zoals de bemonsteringsfout en andere vormen van bias, die ons met anderen gedeelde weten toch steeds weer in weg staan. Daarom is de wetenschap nooit klaar volgens Popper.

Vanwege dergelijke complicaties kunnen ervaren artsen u weliswaar de algemeen bekende feiten over uw diagnose en prognose vertellen: Wat gezegd kan worden, kan duidelijk gezegd worden (Wittgenstein). Die feiten zijn te raadplegen in gespecialiseerde boeken en tijdschriften. Maar diezelfde artsen kunnen uw specifieke vragen over uw verleden en toekomst meestal niet beantwoorden: Waarover men niet kan spreken, daarover moet men zwijgen (Wittgenstein).

Over vragen als Waarom ik? Waarom nu? doen artsen daarom liever geen uitspraken, tenzij ze dat moment aangrijpen om uw leefstijl te beïnvloeden: Als u nu stopt met roken, gaat het in de toekomst beter. Maar uw concrete toekomst voorspellen ze niet, ze geven u slechts kaders en verwachtingswaarden aan, waarmee ze u weer met sprankje hoop willen injecteren.

Maar lost een medisch geschoold astroloog of homeopaat met kennis van uw yin yan status die fundamentele onzekerheid voor u op? Vult die het gat in de markt? Natuurlijk niet. Met onbewezen aanspraken lost niemand een inhoudelijk probleem op. Maar die alternatieve genezers geven u wel aandacht en hoop. En wie weet helpen ze u wel om met onderliggende angsten om te gaan. En dragen ze als net als lotgenoten nieuwe kaders voor uw existentiële levensproblemen aan. Zoiets als het besef dat alles kan verkeren en dat de wereld veel groter is dan u had gedacht. En dat besef kan naast angst ook een opgelucht gevoel van (h)erkenning geven (O Mensch gib acht!).

Maar behoeft de fundamentele onzekerheid van ieder mens een astrologische duiding? Wat is de toegevoegde waarde daarvan? Met welk recht zou uw astrologische duiding, die niet op basaal wetenschappelijk onderzoek of redelijk logisch denken gebaseerd is, er echt toe kunnen doen? Omdat het voor u werkt?

Zoals een kruisje slaan katholieke voetballers helpt? Of een blauwe pil beter tegen neurotische onrust werkt dan een rode pil? Of een 30 minuten durende met zorg uitgevoerde placebo-ingreep beter werkt dan een flodder ritueel dat in 10 minuten afgerafeld wordt?

Als u nog even wacht terwijl u naar het blauwe scherm kijkt, lossen we dit computerprobleem wel even voor u op. Het Blue screen of death, heeft inderdaad veel computers van de ondergang gered. Want een rood scherm in combinatie met een software probleem werkte als een rode lap op een stier bij veel Windows gebruikers.

Wetenschappelijk gezien zou u uw alternatieve veronderstellingen en conclusies eerst zelf moeten bewijzen. Maar iedere astroloog bewijst doorgaans slechts zijn eigen gelijk, op een niet door wetenschappers geaccepteerde wijze. En ook veel collega astrologen hebben daar moeite mee. Maar de onderzoeksresulaten van vele duizenden samenwerkende wetenschappelijke onderzoekers zijn inmiddels goed genoeg om van toegenomen kennis en meerwaarde te spreken. U en uw overheid kunnen er een solide rookbeleid op baseren. Maar bij de matig of niet met elkaar samenwerkende astrologen zien we in de praktijk toch vooral veel achteraf gepraat over hun niet empirisch getoetste overtuigingen.

Het wezenlijke astrologische probleem lijkt ons dat astrologen zich niet willen vastleggen op specifieke uitspraken die statistisch gezien objectief te testen zijn, en ze zwijgen liever als hun uitspraken gemakkelijk te weerleggen zijn. Maar kan zoiets logisch gezien wel? Is dat redelijk? Alleen maar volgens het slechts door astrologen geloofde bijgeloof dat alles astrologisch gezien met elkaar samenhangt en dat uw astroloog - rara hoe kan dit - uiteindelijk weer aan het langste eind trekt: “Het was een moeilijke kwestie, maar ik vond dit en dat in uw transits en daarmee kunnen we dit onverwachte voorval heel goed verklaren.” Kortom: Toeval bestaat nu even niet. En dat komt me nu even goed uit. De tijd stond even stil, toen ik dit in uw uurhoek zag staan. Hoe kan zoiets merkwaardigs gebeuren?

Maar de tijd staat nooit stil. U mediteerde slechts op enkele van de miljarden mogelijkheden van wat er in tijd en plaats in het echt en in een horoscoop kan gebeuren. En u vond iets van uw gading. Maar logisch gezien kunnen astrologen zich nooit op toeval bestaat niet beroepen. Gewoon, omdat het bij biologische of potentieel astrologische effecten gaat om verhoogde kansen op een bepaalde gebeurtenissen, maar zelden om zekerheden die u achteraf wel eventjes kunt uitrekenen. Want dan zou u er eerst ook vooraf mee moeten kunnen voorspellen. En dat was nu juist het empirische probleem waar de wetenschappers mee worstelden. Een loslopende individu beschikt nu eenmaal over meer vrijheidsgraden dan een afgeschoten kogel.

De kans dat een treffer uw lichaam schaadt is schrikbarend groot, maar geldt dat ook voor de exact berekende transit van een malefic? Als dat zo zou zijn dan zouden astrologen en wetenschappers daar echt wel meer werk van gemaakt hebben. Het zou common sense moeten zijn. Maar waarom bleven we onwetend? Het antwoord ligt voor de hand. Bij de eventuele astrologische effecten gaat het hoogstens om zwakke correlaties tussen verschillende factoren in de horoscoop en gebeurtenissen op aarde waarvan de impact met kansberekening te bepalen valt. En ook de kans dat u achteraf iets van uw gading in een willekeurige horoscoop vindt, is met kansberekening te bepalen. En die kans is heel groot, zullen we verderop zien.

Maar ook sterke correlaties zoals we ze bij de langzame planeten zien, hebben zelden voldoende voorspellende waarde voor het individu. Het gaat dan typisch om culturele factoren die hele generaties kleuren. Maar over een individueel geval kunt u doorgaans weinig meer zeggen dan dat die persoon achteraf gezien geluk of pech heeft gehad als er iets anders uitkwam dan van tevoren kon worden verwacht.

En natuurlijk kan een astroloog een poging wagen om dat door toeval bepaalde geluk of ongeluk astrologisch te duiden. Zeg maar de puntjes op de i te zetten, nadat de cliënt teleurgesteld over de medische wetenschap afdroop. Maar zo'n duiding heeft alleen zin als u met die vermeend relevante astrologische factoren ook vooraf een betrouwbare voorspelling kon doen. Zonder dat vermogen om op basis van kennis van zaken de uitkomst van een kwestie te voorspellen, blijft iedere achteraf verklaring van zo'n kwestie ook maar een speculatie.

Het treurige is dat die astrologische wijsheid achteraf nog niet eens gebaseerd op kennis van zaken verkregen door empirisch onderzoek, maar op de aanhoudende speculaties van een astrologische geruchtenmachine, die net als internet trollen aldoor nepnieuws verspreiden, maar zelden aan fact-checking doen. En populisten komen daar vaak mee weg, omdat het achterhalen van de werkelijke feiten nog niet eens zo eenvoudig is.

Alleen na veel studie van betrouwbare boeken en vooral uit eigen ervaring kwamen medische studenten in de praktijk erachter dat ze veel zaken niet zo zeker wisten. Want ook al is een medicijn aantoonbaar gemiddeld effectief, daar kunt u in individuele gevallen nog geen zekerheden aan ontlenen. Er is dan een verwacht verschil in uitkomst tussen groepen medicijn en placebo gebruikers, maar het kan nog steeds verkeren in ieder individueel geval. Zie: The calculation of the effectiveness of medication in 79 art critics.

The problem is that you cannot reasonably explain events afterwards, when you could not predict them with a reasonable amount of certainty before. This simple argument may seem to be rather abstract, so let us explain it with an example dealing with the calculation of the effectiveness of medication.
Suppose we have 80 (out of 100) cures in Treatment Group A and 40 (out of 100) cures in Placebo Group B. The last could be called spontaneous remissions, and we may reasonably assume that spontaneous healings will also happen in the treatment group, when group members were randomly selected.

Zou u op grond van deze gevonden waarden met zekerheid kunnen vaststellen welke genezen patiënt placebo heeft gehad en welke niet? Ik niet. We kunnen slechts de kans op genezing met placebo (circa 40% hersteld) of die met het medicijn (circa 80% hersteld) voorspellen. En daarom kan ik dit middel wel als effectief aanbevelen. Maar natuurlijk alleen als het niet teveel bijwerkingen heeft.

Maar wie er wel of niet positief op dat medicijn zal reageren kan op grond van deze studie niemand van te voren weten. En om die reden kan ook niemand een gevonden uitkomst achteraf verklaren. Ook al denken schippers aan wal daar soms heel anders over!

Maar hoe zit het met eigenschappen van astrologische categorieën als Zon in Ram? Zien we daar ook sterke effecten waarmee u het gedrag van een Zon in Ram in actie min of meer kunt voorspellen? Dat wordt weliswaar gesuggereerd in astrologieboeken, maar dergelijke effecten zouden dan natuurlijk uit empirisch astrologisch onderzoek van grotere groepen moeten blijken.

Kennis hebben van de kenmerken van groepen, hun onderlinge relaties, de gemeten effectgroottes en betrouwbaarheidsintervallen zijn altijd nodig om realistisch te kunnen adviseren. Maar stel dat duidelijke effecten van die vermeende astrologische samenhang nu eens niet gevonden werden en dat uw astrologische G'd verborgen, kleurloos en vormloos bleef? Wat is dan de meerwaarde van uw astrologische duiding?

Ik wens u en uw cliënten dan veel geloof, hoop en liefde toe. Zie deze chassidische vertelling: Vielleicht | Martin Buber.

Astrologisch onderzoek

> Top <

De horoscoop van Donald Trump

> Top <

Ik kwam maar weinig in de astrologische feiten geïnteresseerde astrologen tegen. Maar ik waardeer wel de auteur van een astrologie programma die dit praktiseert: Radix5 van Koen van de Moortel. Ik heb het sinds 2010 in gebruik voor astrologisch onderzoek.

RADIX is een PC-programma voor de berekening en analyse van horoskopen (berekeningen, tekstuitleg en tekeningen) en de statistische studie van horoskoopdatabanken, met een hoop mogelijkheden. Het kommuniceert met u naar keuze in het Vlaams, Engels, Frans of Duits en is gemakkelijk te bedienen, zelfs voor mensen die weinig van astrologie kennen. Prijs: 169 Euro.

Radix5 voorspelde over interpretatie: Trump, Donald, die op twitter en andere sociale media zijn visie schilderde van Make America Great Again (MAGA), zonder te beseffen dat de vele Wijzen uit het oosten een andere boodschap voor hem hadden.

Uit statistisch onderzoek van diverse wetenschappers zijn verbanden gebleken tussen bepaalde horoskoopfaktoren en karaktertrekken.

Let dus op: de volgende uitspraken over uw horoskoop zijn niet als evangelie te beschouwen. Het gaat om TENDENZEN die wel objektief vastgesteld zijn.

----------------------------------------------------------------

Vooral het onderzoek van Dr.Michel en Françoise Gauquelin op een groot aantal beroemde personen (sportkampioenen, politici, schrijvers enz.) is bekend.

In uw horoskoop komen de volgende door hun onderzochte faktoren voor:

mars konjunkt ascendant

Volgens Dr.M.& F.Gauquelin zijn de volgende karaktertrekken met veel kans verbonden aan deze stand: aktief, onvermoeibaar doorzetter, moedig, waagt veel,...

Deze konstellatie is veel gevonden bij dokters, militaire leiders, sportkampioenen, bedrijfsleiders, opvallend weinig bij schilders, musici en schrijvers.

----------------------------------------------------------------

De Engelse professor Alan Smithers (Universiteit Manchester) voerde in 1984 een telling uit van zonnetekens bij verschillende beroepsgroepen (in een steekproef van 2,3 miljoen mensen).

Uw zonneteken bleek opvallend veel voor te komen bij:

auteurs, journalisten, handelsreizigers, leraars.

----------------------------------------------------------------

Drs. P.P.A.M. Kop van de universiteit van Amsterdam, telde in de Encyclopedia Britannica (1974) de zonnetekens van de daarin beschreven beroemdheden. Hij vond voor uw zonneteken:

- relatief veel: psychologen;

- relatief weinig: letterkundigen en taalkundigen (!), wiskundigen, scheikundigen;

- signifikant weinig: zakelijke ondernemers (p<0.05).

----------------------------------------------------------------

Gunter Sachs publiceerde in 1997 een grootschalig onderzoek in Duitsland en Zwitserland. Zijn statistieken zijn niet helemaal volgens de regels uitgevoerd, maar enkele uitschieters zijn toch het vermelden waard:

Tweelingen studeren blijkbaar niet graag, behalve dan psychologie.

Ze zijn opvallend veel te vinden in midden- en hogere kaderfunkties, en opvallend weinig onder bedienden en arbeiders.

De schildersstiel, de politiek en zeker de beroepen landbouwer, metser en mechanieker, zijn niet aan tweelingen besteed.

----------------------------------------------------------------

Lee Romanov vergeleek voor een verzekeringsfirma het rijgedrag 100000 Canadese chauffeurs volgens de verschillende zonnetekens.

De politie van Chatham (Kent, GB) vergeleek 2000 gearresteerden in 2011.

Uw teken staat op de 12de plaats wat betreft verkeersboetes, en de 10de plaats wat betreft het veroorzaken van verkeersongelukken, en zou daarmee dus een van de voorzichtigste bestuurders zijn.

Tweelingen werden iets minder dan gemiddeld gearresteerd (8ste plaats).

Let op: het aantal gearresteerden is niet noodzakelijk evenredig met het aantal misdadigers per teken. Sommige tekens laten zich immers misschien moeilijker vangen dan andere!

----------------------------------------------------------------

Volgens onderzoek van H. von Klöckler (1927) hebt u in mindere of meerdere mate een temperament gelijkaardig aan de volgende typen:

                           -                 0                 + 
Schilder:                                    |>>>>>>>>>>  
Beeldhouwer:                                 |>>>>>>>>>  
Dichter:                                     |>>  
Jurist:                                      |>>>>>>>>>  
Wiskundige/fysikus:                 <<<<<<<<<|  
Chirurg/gynekoloog:                          |>>>>>>>>>>>  
Leraar:                                      |>>>>>>>>>  
Evang.geestelijke:                     <<<<<<|  
Kath. geestelijke:                    <<<<<<<|  
Dief:                                        |>>>>>  
Bedrieger:                                   |>>>  
Ongeval eigen schuld:                        |>  

Toelichtingen:

- "Bedrieger" = personen die VERVOLGD werden voor bedrog (die dus betrapt waren). Idem dito voor "dief".

- "Ongeval eigen schuld" = mensen die in hun leven een zwaar ongeval meemaakten dat duidelijk uit eigen onvoorzichtigheid voortkwam.

De voorgaande analyse was gebaseerd op de standen van de zon, maan en merkurius tot jupiter in de tekens.

Ook bepaalde aspekten tussen planeten kunnen van invloed zijn:

venus konjunkt saturnus

Veel meer dan gemiddeld vastgesteld bij schilders.

zon sextiel mars

venus konjunkt saturnus

Veel meer dan gemiddeld vastgesteld bij dichters.

zon sextiel mars

Veel meer dan gemiddeld vastgesteld bij leraars.

----------------------------------------------------------------

Dr. Suzel Fuzeau-Braesch (onderzoeksdirectrice van het CNRS) en Dr. Hervé Delboy hebben een persoonlijkheidstest van Eysenck en Wilson afgenomen bij 524 studenten (resultaten gepubliceerd in hun boek "Comment démontrer l'astrologie" in 1999). Ze hebben dan de gemeten karaktertrekken vergeleken met de planeetposities.

Sleutelwoorden voor deze horoskoop zijn:

zon in tweelingen

durvend**, impulsief**, onverantwoordelijk***, zelfoverschatting***, gelukkig***, kalm***, geen obsessie**, zelfstandig***, gevoel van welzijn***, geen schuldgevoelens*, niet ambitieus**, avontuurlijk***, flexibel*

maan in boogschutter

geremd*, gedeprimeerd**, zenuwachtig*, dogmatisch**

mars in leeuw

geremd**, verantwoordelijk*, vredelievend***

ascendant in leeuw

inaktief**, onverantwoordelijk*, agressief*, manipulerend*

(*,**,*** = signifikant met drempel 10%, 5%, 1%)

Als men de skores kombineert van de zon, de maan, mars en de ascendant, bekomt men een totaal dat hier voorgesteld wordt:

                                                       5              0              5 
.                                               -+--+--+--+--+--+--+--0--+--+--+--+--+--+--+- 
1)           extraversie <-> introversie: 
                  aktief <-> inaktief                            <<<<<| 
                sociabel <-> insociabel                               | 
                 durvend <-> voorzichtig                        <<<<<<| 
               impulsief <-> zelfbeheersing                       <<<<| 
               expansief <-> geremd                                   |>>>>>>>>> 
        verantwoordelijk <-> onverantwoordelijk                 <<<<<<| 
2)        emotionaliteit <-> stabiliteit: 
minderwaardigheidsgevoel <-> zelfwaardering                           |>> 
            gedeprimeerd <-> gelukkig                              <<<| 
             zenuwachtig <-> kalm                                     |>>>>>>>>>>> 
             geobsedeerd <-> geen obsessie                            |>>>>> 
             afhankelijk <-> zelfstandig                              | 
          hypochondrisch <-> gevoel van welzijn                       |>>>> 
         schuldgevoelens <-> geen schuldgev.                          |> 
3)              fermheid <-> soepelheid: 
               agressief <-> vredelievend                             |>>> 
            overheersend <-> onderdanig                               |>> 
               ambitieus <-> niet ambitieus                           |>>>>> 
            manipulerend <-> begrijpend                            <<<| 
            avontuurlijk <-> niet avontuurlijk                   <<<<<| 
              dogmatisch <-> flexibel                             <<<<| 

---------------------------------------------------------------- 
  
zon +6 maan 
Volgens een onderzoek van Jos Verhulst (2000) bleek uw geboorte-maanfase relatief weinig voor te komen bij topvoetballers. 

Het grote verschil met gewone astrologie programma's en de boeken is dat Van de Moortel trends voorspelt op basis van concreet astrologisch onderzoek in plaats van de bekende speculaties gebaseerd op astrologische symboliek. En dat geeft weer een frisse blik op de zaak. Want de bevindingen uit empirisch onderzoek komen maar zelden met die simplistische astrologische leer overeen.

Dat was ook het probleem waar astrologen als Uyldert en Van der Velde mee worstelden, maar ze gingen er verschillend mee om. Uyldert benadrukte het unieke in ieder mens om afwijkingen van het gemiddelde astrologische ABC te verklaren, terwijl de Van der Velde zijn hoop vestigde op beter empirisch statistisch onderzoek van (sub)groepen.

Maar het merkwaardige van de horoscoop van Donald Trump is dat de klassieke symbolische astrologische beschrijvingen perfect passen bij het beeld dat Trump laat zien. En die beschrijvingen waren al lang gemaakt voordat deze reality star president werd, zodat het niet om een simplistische inlegkunde van de gevonden feiten gaat.

Trumps interpretaties zijn eigenlijk te mooi om waar te zijn en te specifiek om voor een Forer effect door te kunnen gaan.

Het Forer-effect, ook Barnum-effect genoemd, is afkomstig uit de psychologie en betreft de neiging van mensen om vage en algemeen geldende uitspraken over de eigen persoon te accepteren als rake, typerende omschrijving, zonder zich te realiseren dat diezelfde omschrijving voor bijna iedereen opgaat. Sceptici van de astrologie schrijven de populariteit van horoscopen toe aan dit effect.

De klassieke kookboek astrologie beschrijft zijn persoonlijkheid adequaat en dit betreft niet alleen zijn sterke, maar vooral ook zijn zwakke kanten. En dat is opmerkelijk, want meestal doen mensen erg hun best om de schaduwzijden van hun horoscoop te maskeren. Zie bijvoorbeeld onderstaande automagische uitdraai van het astrologische computer programma Sirius 2, waarvan ik maar een klein deel laat zien. Sirius is evenals Radix5 een interessant product voor astrologie onderzoekers omdat het ontwikkeld werd door David Cochrane, die niet alleen een enthousiast astroloog is, maar ook een methodoloog is met kennis van moderne statistische technieken. U kunt de details nalezen in trump_cosmic_report.pdf .

Chapter 1: How You Approach Life and How You Appear To Others
Leo Rising:
Ferociously proud and somewhat vain, you like to be impressive and to be seen as Somebody Special. You are not timid, meek, or self-effacing, and are rarely content being in the background or in the subordinate position. You are a natural leader, and do not take orders from others very well. You must have something of your own, something creative - be it a business, a project, a home or whatever - that you can develop and manage according to your own will and vision. Whatever you do, you do it in a unique, dramatic, individual way. You like to put your own personal stamp on it.
...
Chapter 2: The Inner You: Your Real Motivation
Sun in Gemini:
You are, in many ways, an eternal child. Your mind is bright, alert, curious, flexible, playful, and always eager for new experiences - and your attention span is often quite brief. You grasp ideas quickly and once your initial curiosity has been satisfied, you want to go on to something else. You crave frequent change, variety, meeting new situations and people.
It may be hard for you to decide just where your talents and true vocation lies, for you have a multitude of interests and are loathe to limit yourself by concentrating on just one. You are easily distracted by all of the other fascinating possibilities. Your curiosity and restlessness propel you into many different experiences in life, and you are willing to taste or try anything once. Doing the same thing over and over again, even it is something you do well, is real drudgery for you.
...
Sun in 10th house:
Your career, reputation, and public image are very important to you. You have a strong desire to be influential or make your mark on the world. The merely personal sphere does not satisfy you; your ambitions include making a major contribution and receiving broad recognition for your unique effort and gifts. You may undervalue the personal or inner side of life.
....
Mercury in Cancer:
You are highly interested in inner, subjective, and personal issues, and your thinking is based more on feelings, intuition, personal experiences, and prejudices rather than reason or logic.
...
Mercury in 11th house:
You have a good understanding of group trends, politics, mass movements, and community affairs.

Donald Trump leefde blijkbaar zijn astrologische potentieel ten volle uit, maar dat kan niet gezegd worden van andere mensen die op die dag geboren werden. Die werden geen president en hadden ook geen casino, Trump Tower of een rijke vader.

Van de levensloop van deze verliezers is geen onderzoek uitgevoerd, maar de uitkomst ervan laat zich wel raden. Een aantal astrologisch zaken zal voor sommigen wel kloppen, maar veel andere weer niet. En daar is natuurlijk altijd wel een al dan niet astrologische verklaring voor aan te wijzen gezien hun verschillende achtergrond en levensomstandigheden.

Het astrologische profiel van de verliezers zal waarschijnlijk eerder lijken op het profiel dat door Dr. Suzel Fuzeau-Braesch en Dr. Hervé Delboy was vastgesteld, met hoge scores op geremdheid en kalmte. En dat is wel passend voor mensen die weten dat ze voor een dubbeltje geboren zijn.

Met Leeuw als rijzend teken (imago) zou u astrologisch gezien dol op glitter en glamour moeten zijn, zoals in het plaatje hiernaast van Trumps Penthouse uitstekend in beeld werd gebracht. Maar als u dat potentieel niet in uw hier en nu uitleven kunt, kunt u die verborgen wens maar beter uitstellen totdat Donald Trump alles voor u in goud veranderd heeft of tot een hemels hiernamaals waarin de in Trump gelovende evangelicals zo vurig in geloofden. Hij werd dan ook hun man.

Gebrek aan bescheidenheid was voor Trump geen handicap, maar bleek juist zijn troef te zijn. Veel achtergestelde witte mannen zagen in Donald Trump hun ideale voorman. Hij werd de geslaagde zakenman die de Amerikaanse droom zou verwezenlijken met de strijdkreet: America first. Hij was hun man die met succes de belasting van het establishment ontdook, een held die ze zelf ook wel wilden zijn.

Zijn seksistische “grab them by the pussy” werd hem door veel evangelicalen vergeven als een authentieke uiting van mannelijkheid, waar ook hun televisiedominees en koning David wel eens mee worstelden. Maar zijn principiële afkeer van abortus maakte hem wel tot hun favoriete president.

Donald Trunp moest wel een door God uitverkoren president zijn. Het stond in zijn sterren geschreven. Maar hoe lang houdt zo'n op vooroordelen gebaseerde illusie stand? En kunnen astrologen zo'n proces verklaren?

Hadden Trump en zijn intimi weet van de klassieke psychologische astrologie zoals hierboven werd beschreven en handelde ze daarnaar? Daar lijkt het wel op. Raadpleegde Trump net als Nancy Reagan in het Witte Huis al een huisastroloog in zijn Trump Tower? Ik vrees van wel.

Ronald Reagan wist hier niet van, maar voor jaren bepaalde astrologe Joan Quigley de agenda van de voormalige Amerikaanse president via zijn voornaamse adviseur en partner Nancy Reagan.

Astrologische voorkennis zou een aannemelijke verklaring kunnen zijn van de ongewone weg die Trump bewandelde. Want Trump gedraagt zich meer volgens het astrologische boekje dan de gewone cliënten die astrologen in hun praktijk tegenkomen. Het fenomeen Trump is voor astrologen eigenlijk te mooi om waar te zijn. Wat is hier aan de hand?

Radix5 versus Sirius. Sein oder Sollen?

> Top <

Maar met één iconisch exemplaar kunnen we nog niet concluderen, dat de astrologie als zodanig werkt. Want als astrologie als empirische wetenschap werkt zouden we eigenlijk de profielen die Koen van de Moortel met Radix5 presenteerde vooral op Trumps geboortedag terug moeten zien: Het astrologische Sein. Want die waren gebaseerd op gedegen empirisch onderzoek in plaats van de gebruikelijke astrologische veronderstellingen gebaseerd op irrationele astrologische symboliek uit de leerboeken: Het astrologische Sollen.

Trump gedraagt zich volgens het astrologische Sollen boekje, maar ook volgens een catechismus die volgens de professionele astrologen meestal niet klopt, zoals Halbe van der Velde al stelde. Hoe kan dat? Hoe lossen we dit kentheoretische probleem op?

Er zijn meerdere verklaringen voor deze discrepantie aan te wijzen. Ik noem nu drie factoren die onafhankelijk van elkaar een rol kunnen spelen, maar er zijn er ongetwijfeld veel meer.

  1. Identificatie met de klassieke beschrijving van de horoscoop. Dat was de conclusie van de psycholoog Hans Jürgen Eysenck die verderop besproken wordt. Bij herhaald astrologisch onderzoek bleek dit een factor van belang te zijn en het is ook een hypothese die op veel andere gebieden van toepassing is. Het is een sterk argument omdat het terug te voeren is op bekende sociaal-psychologische mechanismen als socialisatie en individuatie.

  2. Toevalligheden die berusten op de bemonsteringsfout. De bemonsteringsfout verklaart waarom er in grootschalig onderzoek zo weinig van de astrologische voorspellingen overblijft. Dat astrologie toch soms lijkt te werken heeft te maken met bias zoals identificatie en selectief kersenplukken. Zie: Kennisvergaring door onderzoek versus selectief winkelen. Maar waarom klopt het voor Trump zo goed? Is dat nu toeval of niet? En wat is de trefkans op zo'n Titaan?

  3. De door de horoscoop bepaalde effecten komen beter tot uiting bij beroemdheden, dus mensen die door hun prive-omstandigheden beter in staat zijn om hun astrologische potentieel uit te leven. Dat is de (impliciete) stelling van empirisch georiënteerde astrologie onderzoekers als de astroloog Isaac Starkman en de psycholoog Michiel Gauquelin. In deze visie voldoen vooral iconische gevallen beter aan het klassieke astrologische profiel. En dat zijn dan ook vaak de voorbeelden die in astrologieboeken aangehaald worden.

Kennis hebben van astrologie werd door de psycholoog Hans Jürgen Eysenck gezien als de belangrijkste voorspeller van astrologisch trends in psychologisch onderzoek. Dus als ze de interpretatie van hun horoscoop bestuderen, identificeren boogschutters zich met het aan boogschutter toegeschreven optimisme, watermannen met ruimdenkendheid en ga zo maar door. En dat zien we in psychologisch testen van astrologie kenners terug, maar niet bij degenen die niets van astrologie afweten.

Maar het is wel kenmerkend voor zo'n identificatie, zeg maar het “dat ben ik” gevoel, dat we ons de positieve aspecten ervan wel willen toe-eigenen, maar de schaduwzijde van iedere deugd liever niet. En zeker niet in het openbaar. Daarom zal een tweeling zich liever niet aan anderen voorstellen met: “Hallo ik ben een tweeling. Ik houd van afwisseling en oppervlakkigheid”. Maar Donald Trump schaamt zich er niet voor dat hij liever naar de roddels op Fox News kijkt, dan dat hij lastige dossiers van zijn staf doorwerkt. En dat kwam hem op kritiek te staan, nadat bleek dat hij rapportages van zijn eigen inlichtingendiensten over een Russisch programma om de Taliban te betalen voor het vermoorden van NAVO militairen niet gelezen had. Trump ontkende dat de documenten ooit aan hem voorgelegd waren (Volkskrant).

Dergelijke identificaties gelden natuurlijk voor ieder geloof of weten, want opvoeding en cultuur geven de persoonlijkheid van de mens nu eenmaal vorm. Identificatie met een geloof, standpunt of gedrag is heel gewoon. Een jongen identificeert zich doorgaans met zijn vader en meisje met haar moeder en natuurlijk bestaan er weer vele varianten op die basale regels van het socialisatieproces. Een katholieke non werd opgevoed met vroomheid, maar haar katholicisme en vroomheid stonden niet in haar sterren geschreven. Een zichzelf opblazende hidjadist werd opgevoed met een hiernamaals waar 72 maagden hem zouden opwachten, maar ook dat kunt u niet uit een horoscoop aflezen. U kunt er hoogstens wat over speculeren.

Maar bij astrologen en hun cliënten maakt kennis hebben van de persoonlijke horoscoop wel deel uit van hun subcultuur. En dus is de kans veel groter dat ze zich deels met de beeldvorming van hun astrologische cultuur identificeren. Ieder geloof of bijgeloof kan zo een zelfvervullende profetie worden. Maar bij mensen die niets van astrologie afweten, zie je die astrologische effecten niet. En dat maakt astrologie toch een bijgeloof. Dat was de eenvoudige en elegante verklaring van Eysenck over het fenomeen dat de psychologische astrologie toch wel vaker dan gemiddeld bleek te kloppen. Het klopt vaker bij degenen die ermee opgegroeid zijn, maar niet bij degenen die er niet in geloven. Het werkt dan als een placebo-effect.

Maar bij Donald Trump zien we iets ongebruikelijks. Zoals gezegd voldoen de beschrijvingen uit de klassieke astrologieboeken prima aan het beeld dat Trump vertoont. Maar dat is inclusief details waarvoor een normale presidentskandidaat zich voor zou moeten schamen, zoals kinderlijkheid, oppervlakkigheid en een denken dat meer gebaseerd is op vooroordelen dan op rede en logica. U leest het hierboven letterlijk in de teksten. Zo iemand zou geen leider van een atoommacht moeten zijn, geen commander in chief van de grootse strijdmacht ter wereld. Maar hij werd het wel. En is dat nu 1) Identificatie met de horoscoop. 2) Toeval of 3) Het effect van beroemdheid en macht?

Stel Trump werd de iconische Trump uit het astrologieboek dank zij een “goede” klassieke astrologische opvoeding (identificatie). Dan had hij blijkbaar niet door dat er ook nadelen aan de iconische beelden uit de astrologieboeken kleefden. Hij deed immers geen moeite om zijn zwakheden te verhullen. De vraag is hoe dat nu kan. Want normale mensen identificeren zich alleen met de goede aspecten van hun horoscoop. Maar Trump deed dat niet. Is dat de arrogantie van de macht?

De arrogantie van de macht zal beslist een rol spelen. Wie te lang aan de macht is, omhult zich steeds meer door gedienstige lakeien, en kan zich permitteren kritiek op zijn functioneren te negeren. Maar bij Trump lijkt het ook om naïviteit en gebrek aan inzicht te gaan. Zo beschouwde Donald Trump, de Koreaanse dictator Kim Jong-un, die net als Trump bevoegd is om met atoomknoppen te spelen, als een bevriende collega met wie hij wel een deal zou kunnen sluiten: Als je ons land niet aldoor dreigt te vernietigen, ruimen we jouw land met onze superieure atoommacht niet preventief op.

Dat was een doordenkertje waar Kim Jong-un even geen raad mee wist. Zie het illustratieve plaatje hiernaast uit het onvolprezen Jeugdjournaal (*), dat er altijd maar weer in slaagt de grotemensenwereld enigszins begrijpbaar aan de kleintjes uit te leggen. Dit keer in de trant van een pas opgeloste schoolpleinruzie: “Vandaag zijn we weer vriendjes, maar gisteren waren we dat nog niet.”

Dergelijke grove inschattingsfouten zijn niet alleen kenmerkend voor jonge kinderen - het bekende Jantje lacht, Jantje huilt gebeuren -, maar ook voor een narcistische persoonlijkheid, die door zijn oppervlakkigheid en gebrek aan inlevingsvermogen niet meer doorheeft wat er achter de schermen gebeurt. Narcistische mensen zijn gevoelig voor oppervlakkig gevlei, maar kunnen degenen die hen tegenspreken niet uitstaan.

Om die reden ontslaat Trump als geen ander ervaren ministers en adviseurs uit het Witte Huis. Het zal u dus niet verbazen dat de Russische intrigant Putin er alle belang bij had dat Trump aan de macht kwam en bleef. Onder de slogan Make America great again, zou namelijk het omgekeerde gebeuren. En ook Trumps opponent, die Trump steevast afdeed als sleepy Joe Biden, hoefde eigenlijk alleen maar toe te zien hoe Donald Trump zich steeds verder in de nesten werkte.

Het is bijna het scenario van een typisch Donald Duck verhaal, maar hier ontbreken de wakkere neefjes Kwik, Kwek en Kwak.

Vaak praten ze op een 'hoketus'-achtige manier: een van de drie begint een zin, de tweede gaat hiermee verder en de derde maakt ten slotte de zin af.

De psychoanalyticus Otto Kernberg (*) ziet het narcisme als een verweer tegen een borderline persoonlijkheidsstructuur waarin de realiteitstoetsing pover is en sterk gekleurd wordt door emoties. Het leidt tot een zwart-wit denken met vlagen van blinde woede, die we ook wel in extatische groepsprocessen zien, bijvoorbeeld in het primitief soort volkswoede dat rellen en oorlogen onderhoudt.

Astrologen associëren de vlinderachtige Zon in Tweelingen met het open staan voor nieuwe feiten, maar president Trump bestempelt alles wat hem niet uitkomt als nep-nieuws. Wat dat betreft hebben de presidenten Trump, Bolsenaro, Putin en Kim Jong-un wel wat met elkaar gemeen. Ze dulden geen kritiek. Maar Trump en Bolsenaro kunnen niet zoals Putin en Kim Jong-un de pers wel even aan banden leggen. In de ogen van de laatsten is Trump vast een amateuristische loser.

Maar Trump kan wel dat deel van de de pers dat hij niet kan bespelen, wel systematisch devalueren en dat is wat Trump ook aldoor doet tijdens de monologen die hij een persconferentie noemt. Maar kun je zo nog wel als president aanblijven? Jazeker wel, als je 25% van de stemmen mobiliseert in een verdeelde natie, waar doorgaans minder dan 50% van de kiesgerechtigden stemt en de meerderheid van de stemmen vaak nog niet eens tellen.

In een postmoderne wereld van de massamedia gelden andere regels dan in klassieke instituten van Washington. Niet de beste argumenten uit een goed debat tussen redelijke denkende personen tellen, maar hoe iemand overkomt op sociale media. En dat gaat het best met rake one-liners op Twitter die de gewone man onthoudt en begrijpt. Veel kiezers kennen de feiten niet en willen ze ook niet weten, want zo'n studie duurt te lang. Maar iedereen wil wel emotioneel bij van alles betrokken blijven en dat voelen populistische leiders heel goed aan. Dergelijk populisme bracht Trump ver, waarbij hij zich als self-made man van het volk presenteerde tegenover de oude elite uit Washington. Natuurlijk was dat bluf en opschepperij, maar het kan wel een tijdje werken.

De horoscoop van Jair Messias Bolsonaro

> Top <

Een andere populist die ook goed aan zijn astrologische plaatje voldoet is Jair Messias Bolsonaro. Hij is volgens de ADB een Zon in Ram met Kreeft als ascendant. De uitstraling van deze militair is die van een ram: Macho, agressief , niet denken , maar doen. En hij is zeker geen huiselijk type met Uranus aan de ascendant. Maar zijn familie is wel belangrijk voor hem. Voor de astrologische details zie: bolsenaro_cosmo_report.pdf

Cancer Rising:
You appear gentle and soft, and you act rather reserved with others until you know them well and feel it is safe to be open with them. You have a strong need for emotional security and a sense of belonging, and are deeply attached to the past: your heritage, roots, family, cherished friends, familiar places, etc. Making radical changes or moves away from what is known and safe can be very painful and difficult for you. You tend to cling and hold on to people, memories, possessions of personal or sentimental significance. Having a home, a safe haven, is very important to you.
Uranus Conjunct Asc.:
You identify with the progressive, innovative elements in society, and with being a rebel, reformer, nonconformist, or iconoclast. You enjoy being original, unpredictable, and spontaneous, and insist on doing whatever you wish regardless of tradition, convention, or other people's wishes. Others see you as "different" but interesting and exciting.
Sun in Aries:
You are a person who thrives on challenge, and you often feel that you must battle your way through life, depending upon no one and nothing but your own strength, intelligence, and courage. You believe in being totally honest, true to oneself and one's own vision and convictions, even if that means standing alone. Honesty, integrity, personal honor, and authenticity are your gods, and you have no sympathy for weakness of character in others.
You crave the freedom to do things in your own way, and you work very well independently. Cooperating with others or carrying out another's will is not your style. You like to be the chief - or to go it alone.

Wie de ontluisterende kabinetsvergadering van Bolsonaro bestudeert in de door het Braziliaanse Hooggerechtshof vrijgegeven video 'Ik laat ze mijn familie niet naaien' | NOS ziet een despotische Maffia baas aan het woord die lak heeft aan gevestigde instituties en de rechten van minderheden. De rechtbank besloot tot het openbaar maken van deze besloten vergadering, nadat duidelijk werd dat Bolsonaro het justitieel onderzoek naar de handel en wandel van zijn zonen probeerde te beïnvloeden. Want in dit geval ging het belang van een onafhankelijke rechterlijke macht boven het staatsbelang van geheimhouding van de handel en wandel van een president die zich een door God verkozen uitzondering op de regel waande.

Een staatshoofd die zo in het eigen gelijk van zijn clan gelooft, is een gevaar voor de open samenleving. Als het Bolsonaro lukt via een staatsgreep aan de macht te komen, dan komt er weer een totalitaire staat bij. En zeker als die familie ook nog onder de invloed staat van een anti-intellectuele polemist als Olavo de Carvalho:

Olavo Luiz Pimentel de Carvalho GCRB (born 29 April 1947) is a Brazilian polemicist, self-promoted philosopher, political pundit, former astrologer and journalist living since 2005 in Richmond, Virginia.

Uw uiterlijk is niet uw innerlijk, maar als mensen zonder kennis van zaken zich teveel met hun horoscoop identificeren, gaat het beslist niet goed. We zien dezelfde radicalisering ontstaan als mensen zich teveel vereenzelvigen met niet door hen begrepen heilige boeken. Ze rukken teksten uit hun verband of vatten die al te letterlijk op. Ze doen dan domme dingen in de naam van iets hogers. Terwijl het woord jihad ook opgevat kan worden als een innerlijke strijd, die u niet op anderen hoeft te projecteren.

Als we de complotdenkers Trump en Bolsenaro definiëren als iconische voorbeelden bij wie de astrologieboeken nu wel eens heel goed lijken te werken, gebruiken we de het is zo omdat het zo is cirkelredenering, zonder dat er objectief naar de feiten gekeken is.

Een cirkelredenering, kringredenering of petitio principii (ook wel aangeduid als circulus in probando of het Engelse Begging the question, ook wel afgekort tot BTQ is een drogreden die volgt uit een manier van redeneren waarbij al als juist wordt aangenomen wat nog bewezen moet worden, of waarbij feiten gebruikt of aangehaald worden waarvan de spreker/schrijver verkeerdelijk veronderstelt dat ze al bestaan of verwezenlijkt zijn.

In het geval van Trump ligt het voor de hand dat Trump en zijn astrologen gezien hebben dat Trumps voorkomen toevallig goed bij het beeld paste dat astrologen bij Leo rijzend hebben. En hij hield van klatergoud. Maar maakt dat Trump nu ineens iconisch? En wat zegt ons dat over de astrologie? Zouden we niet veel beter met enige zelfspot over al dan niet correcte zelfbeelden van onszelf moeten spreken?

Grijze muizen aan de macht

> Top <

Wat zou er gebeuren als astrologen hun astrologieboeken op serieus empirisch onderzoek gebaseerd hadden? De echte wereld gedraagt zich immers anders dan hoe het volgens de astrologieboeken zou moeten zijn. We zien in de praktijk vooral een regressie naar het gemiddelde. Zou dan een grijze muis tot president gekozen kunnen worden? Zoiets hoeft op zich geen ramp te zijn, zoals zoveel mannen vreesden toen een relatief onbekende vrouw aan de macht kwam in Duitsland. Toen Angela Merkel (1954) in juli 2014 aan de macht kwam kopte de Telegraaf: Grijze muis wordt machtigste vrouw van de wereld. Maar haar verbindend leiderschap en visie worden nu alom geroemd.

De als Angela Dorothea Kasner geboren geboren Christen-democraat Angela Merkel (pdf) is een in quantum mechanica gepromoveerde natuurkundige met een groot gevoel voor rechtvaardigheid. Een astroloog zou dan opmerken dat ze veel planeten in het zevende huis heeft. Dit in tegenstelling tot die andere grijze muis, de op macht beluste ex-spion Putin, die in Leningrad politicologie gestudeerd had. Beide staatslieden zijn na de tweede wereldoorlog geboren, maar Putin identificeerde zich vooral met het culturele erfgoed van Stalin, die zowel Hitler als miljoenen Russen met geweld uitgeschakeld had.

Putins geboortedag is nog steeds in nevelen gehuld, dus ik heb geen horoscoop van de man. In Putins KGB dossier stond "gedisciplineerd, consciëntieus en moreel rechtschapen". Maar werd dat ook niet van de grijze muis Adolf Eichmann gezegd? En wie weet geldt het ook voor u of mij? Maar wij stonden niet terecht, omdat we opgroeiden in andere plaatsen en tijden. Maar de intrigant Putin moest wel als president aanblijven om gevrijwaard te worden van het door hem gesaboteerde justitieel onderzoek naar de MH17 en veel andere dodelijke misstanden. Met dergelijke kwesties mogen buitenstaanders zich niet bemoeien, zolang Putin de troeven in hand heeft. Zoals ooit eens een rovershoofdman deze versie van gerechtigheid bedacht:

Een simpel voorbeeld is het volgende: drie rovers bemachtigen bij een overval tien goudstukken. Een hunner verdeelt de buit en geeft de twee anderen ieder drie goudstukken. Vraagt een hunner: waarom krijg jij nu vier goudstukken en krijgen wij er maar drie? Omdat ik de aanvoerder ben, luidt het antwoord. Daarop komt de tegenvraag: waarom zou jij opeens onze aanvoerder zijn? Daarop luidt het antwoord: omdat ik meer goud heb dan jullie.

De wikipedia geeft het bovenstaande als een inzichtelijk voorbeeld van een cirkelredenering, waarbij u goudstukken natuurlijk ook met macht kunt gelijkstellen. Maar het duurde een tijdje voordat wereldverbeteraars als Karl Marx er een politieke wetenschap van maakten. Voorheen waren vragen over de gerechtigheid van de opeenstapeling van bezit vooral morele kwesties, waartegen eenlingen als de Joodse profeten tekeer gingen. Het ging om G'ds wil versus individuele voorrechten. Maar voor de seculiere humanisten ging het steeds meer om de vraag naar gerechtigheid.

De democratisch gekozen en herkozen Angela Merkel hoeft zich nergens voor te schamen. Ze werd een standvastig toonbeeld voor alle Europeanen die weten dat de zachte krachten ooit eens zullen overwinnen. Deze Zon in Kreeft met een Mars nabij haar boogschutter Ascendant, toonde zich groter dan haar eigen ego, toen ze als een Mutter Courage de slachtoffers van het vuile politieke machtsspel in Syrië nu eens niet in de steek wilde laten en in de geest van Kants Sollen uitriep: Wir schaffen das!

Wir schaffen das (Nederlands: "Het lukt ons wel") is een bekende slagzin van de Duitse bondskanselier Angela Merkel die ze lanceerde op 31 augustus 2015, tijdens het hoogtepunt van de Europese vluchtelingencrisis. Ze verklaarde hiermee dat haar land, Duitsland, de toenemende vluchtelingenstroom naar Europa aankon. Deze uitspraak leverde haar zowel kritiek als lof op in zowel binnen- als buitenland.
....
Bij de Bondsdagverkiezingen van 2017 verloren de regeringspartijen CDU (christendemocraten, partij van Merkel) en SPD (socialisten) zetels, en boekte de partij Alternative für Deutschland een verkiezingsoverwinning. Deze partij staat vooral bekend vanwege haar anti-islamitische en antivluchtelingenstandpunten.

En natuurlijk waren er Realpolitiker en mannetjesmakers die haar dit empathische standpunt kwalijk namen, want met goed doen voor anderen wint u geen stemmen. Vanwege dit soort cynisch denken (Kants: Sein) hebben auto's nog steeds geen dure airbags voor de herten en fietsers die ze onderscheppen. Maar wel voor hun bestuurder, want die kan er natuurlijk ook niets aan doen.

Zo'n uiterlijk beeld van Trump als de typische Leeuw of de Ram Bolsenaro met Uranus op zijn Kreeft ascendant, is gelukkig maar een astrologische verwachting die zelden uitkomt. Want in tegenstelling tot wat veel astrologen geloven, kunt u aan het uiterlijk voorkomen van een niet in astrologie gelovende persoon zijn ascendant niet bepalen. Was dat wel het geval geweest, dan zou het vaststellen van het geboorte-uur (rectificatie) zonder geboorteakte een koud kunstje zijn. Maar uit experimenteel onderzoek, inclusief mijn eigen rectificatie experimenten op het ADB Forum, is dat nooit gebleken.

Iets anders is dat astrologen en hun in astrologie gelovende cliënten zich kleden en voordoen zoals ze vinden dat het bij hun astrologische persoonlijkheid past. Op Instagram en andere sociale media ziet u daar voorbeelden van. Hetzelfde gebeurt als een Islamitische vrouw in het openbaar een hoofddoekje draagt, omdat ze vindt dat dat bij haar geloof hoort. Dat gedrag heet identificatie. En of de profeet dat hoofddoekje nu voorgeschreven heeft of niet, op een zeker moment wordt zoiets een traditie. En dan is het vaak niet eens meer een bewuste keus, maar wordt het een wet of gewoonte.

Het dragen van hoofddoekjes doet natuurlijk niemand kwaad. En in Corona tijden is het verbod op gezichtsbedekkende kleding al helemaal een wassen neus. Of u nu een mondkapje, gezichtsmasker, hoofddoek of burka wilt dragen, voorschrijven of verbieden, het gaat uiteindelijk om de juiste intentie van uw gedrag. Maar de uiterlijkheden van het gedrag zijn doorgaans formele of cultureel bepaalde kwesties, die andere motieven kunnen uitdrukken of verheimelijken. Een pest onderzoeker wil zich met zijn masker behoeden voor kwade reuken. Maar ook een bankrover kan zich van een mondkapje bedienen. En dat is dan niet om de bankbedienden tegen een Corona infectie te behoeden.

Aan welk huis zou u een mondkapje willen toebedelen? Gaat het om het waargenomen feit of om de intentie? Een mysterieus ogend onderzoeksmasker zouden astrologen kunnen associëren met het achtste huis. Een hygiënisch masker eerder met het zesde. Maar als het niet alleen om de vorm en functie van het mondkapje gaat, maar ook om de intentie van de drager dan hebben we een enorm probleem. Want welk heerschap verschuilt er nu echt achter dat masker?

Vorm en functie zijn doorgaans nauw met elkaar verbonden begrippen. Over de vorm en functie van de levende objecten die in biologieboeken worden beschreven verschillen biologen onderling maar weinig van mening. Maar intentie is een veel subjectiever begrip. Intentie vereist bewustzijn en doelgerichtheid en die twee zaken zijn zelfs voor veel menselijk gedrag nog geen vanzelfsprekendheid. Daarover kunnen dus eindeloze discussies ontstaan.

Astrologen zouden uitspraken zoals besproken in Huisheren kunnen waarderen, dus activiteiten van het ene huis die de doelstellingen van een ander huis dienen. Dergelijke teleologische verklaringen kunnen aannemelijk overkomen, maar bewijzen kan niemand ze. Want dan moet u in het hoofd van een ander kijken. En geen psycholoog beweert dat te kunnen doen. Psychologen kunnen hoogstens in iemands ziel knijpen volgens Skinners zwarte box model van input en output. Als ik dit zeg, reageert u doorgaans zo. Wat kunnen we daarover afspreken? Maar dat slaat weer op uiterlijk gedrag.

Maar hoe stel je dan de waarde van een heer A in huis B discussie vast? Het gaat doorgaans om astrologische uitspraken met een p-waarde van rond de 50%. Interessant, hoor. Goed om te weten. Maar wat is de voorspellende waarde ervan? Niets. Het was een ongegronde speculatie. Maar zo nu en dan een proefballonnetje opwerpen kan geen kwaad. Het is een kwestie van uitproberen. En uiteindelijk komen de cliënt en zijn astroloog er samen wel uit. Maar is dat ook zo? Ik moet dan weer aan Trump denken en hoe die no time zijn land naar de rand van de afgrond bracht. En als zo iemand na een Putsch niet meer weggestemd kan worden, dan hebben de burgers van dat land wel een probleem.

Helaas kan identificatie met een tot ideologie verheven speculatie van iedere grijze muis wel een massamoordenaar maken, als die muis in een bevel is bevel cultuur terecht komen. En dan kunt u beter niet het braafste jongetje van de klas willen zijn.

Verlichting vereist geen metafysisch beter weten, maar juist respect voor de natuurwetten en begrip en mededogen met mens en natuur. Dat reikt veel verder dan de lokale moraal van uw Uranische vriendjes of een traditionele Maffia clan. Respect voor ieder ander begint met de simpele Gulden regel (leefregel):

Behandel anderen zoals je door hen behandeld wilt worden (ongeacht zijn horoscoop).

Identificatie is geen metafysisch astrologisch principe, maar eerder een gewoonte die uiting geeft aan uw voorkeur voor een bepaalde visie. En juist die voorkeuren staan uw spirituele groei in de weg. Zowel uw identificatie als uw des-identificatie met een bepaalde visie zijn persoonlijke en sociaal-cultureel fenomenen waarvan er vele varianten van bestaan. En u kunt ze niet afleiden uit iemands horoscoop. U kunt hoogstens speculeren hoe zo'n proces binnen iemand hoofd verloopt. Zie opnieuw: What does the chart NOT show? :

Alois: It does not show your intelligence, your wealth, your weight or height, your education, your health, the colour of your skin, whether you are a Saint, a Nazi, a Communist, a Trumpist or a normal person, and many other concrete things.

Dat u zich mag identificeren met wat u maar wilt geloven staat in onze grondwet verankerd, die voor iedereen geldt. De vrijheid van godsdienst en meningsuiting impliceert dat astrologen en hun cliënten in astrologische wetenswaardigheden mogen geloven en er ook naar mogen handelen, zolang ze er maar niemand schade mee berokkenen. Want daar ligt de grens voor iedere geloof.

---

Waarschijnlijk hadden William Lilly en Alan Leo ook wel moeite met dergelijke feiten. Moesten ze nu hun astrologische boeken geloven of konden ze er beter hun eigen versie van maken? Hadden ze te doen met Sein of Sollen? En wat is nu eigenlijk astrologisch bepaald? Wat is de waarde van een astrologisch aforisme? Heeft het slechts een fictieve waarde zoals de waarde van goud?

Inmiddels zijn er meerdere studies van tijd-tweelingen gedaan. Dat zijn personen die op dezelfde dag, plaats en uur geboren zijn, maar geen familie van elkaar zijn. Maar omdat ze dezelfde horoscoop hebben zouden ze volgens astrologen veel met elkaar gemeen moeten hebben. Maar dat bleek niet vaak genoeg het geval te zijn. En daarmee vielen basale astrologische aannames in duigen.

Ook voor klassieke tweelingen geldt dat ze vooral met elkaar gemeen hebben wat al genetisch en sociaal-cultureel bepaald was. Maar er is geen onderzoek verricht dat aantoonde dat tweelingen die acht minuten na elkaar geboren zijn, ook twee jaar van elkaar verschilden wat betreft het optreden van belangrijke life events. Dat laatste is de astrologische verwachting, maar het is nog steeds geen vastgesteld empirisch fenomeen. En waarom weten we dat niet? Gewoon, omdat er nauwelijks serieus statistisch onderzoek naar astrologische progressieve technieken is gedaan.

Iemand die dat wel doet, de Israelische astroloog Isaac Starkman, ging ervan uit dat factor beroemdheid een grote rol speelt bij de kans op een succesvolle rectificatie. Maar het probleem is dat hij dan regels toepast die op de klassiek astrologisch symbolisme gebaseerd zijn om de juiste geboortetijd te vinden. Volgens de in astrologie gelovigen moet die tijd dan wel kloppen. Maar wat als die regels niet kloppen? Dan zou het onmogelijk zijn om een horoscoop rectificeren. En dat is volgens de meeste praktiserende astrologen ook het geval.

Maar de meeste astrologen zijn al blij als ze achteraf een uitzondering op de regel als verklaring van de gevonden kunnen vinden: "Oh, ik zie het al, dit en dat gebeurde in uw horoscoop". En dat lukt natuurlijk altijd wel omdat in een complexe horoscoop op ieder potje wel een dekseltje past. Er zijn immers niet alleen veel toepasbare astrologische regels, maar er zijn nog veel meer bij astrologen bekende uitzonderingen op de regel, die als getuige à decharge op afroep het hele plaatje mogen nuanceren: Zon in Stier zegt ons ook niet alles, want ook de andere planeten doen er toe. En kijk eens naar deze aspecten! Over deze wijze van argumenteren schreef ik in 79 art critics:

When a Taurean just by chance displayed Taurean behaviour, biased astrologers would see this as a case for astrology and when he did not, there should be some other astrological factor involved with it. But, astrologers never provided any serious statistical evidence for the presumed effect or interaction of any of them. And that is serious problem. How could a judge ever believe a suspect who explains his incredible statements with other incredible statements?

Als Trump en Bolsenaro succesvolle kunstschilders waren, had iedere astroloog daar ook wel een mooie astrologische verklaring bij kunnen bedenken. Maar gevonden feiten behoeven op zich geen verklaring. Een feit blijft een feit. Maar mensen hebben wel behoefte aan verklaringen. En het liefst voor verklaringen die hen vrijpleit van verantwoordelijkheid. En dat is dus de adder onder het gras. Met de associatieve techniek van het astrologisch symbolisme kunnen vindingrijke astrologen zo'n beetje alles verklaren, maar het kan niet vaak genoeg herhaald worden: Die goocheltruc met loze woorden werkt alleen achteraf. Want op de voorspelbare waarde van het astrologische symbolisme kunnen astrologen niet rekenen, stelden vriend en vijand al vast.

Zou het dan niet beter zijn om astrologieboeken uitsluitend op empirisch onderzoek te baseren? Zoals het programma Radix in de sectie Wetenschappelijk aangetoonde verbanden vermelde? Dat het kan staat wel vast. Maar met behulp van statistiek een neo-astrologie opzetten, zoals Michel Gauquelin ooit voorstelde, zal beslist tegenvallen omdat de effectgroottes van astrologisch aangetoonde effecten maar gering zijn. Een investeringsfonds of verzekeringsmaatschappij kan met dergelijke smalle marges misschien nog werken, maar voor individuele voorspellingen zijn ze waardeloos. En ook de tien of twintig procent meer of minder kans op iets zoals wij bij ons onderzoek van kleine ADB categorieën aantroffen komt in de praktijk neer op: Het kan verkeren. Want zo'n effect is doorgaans niet veel groter dan een vals positief effect (Type 1 error) dat veroorzaakt werd door de al eerder besproken bemonsteringsfout.

Maar als neo-astrologen kleine, maar significante effecten voor een veelvoud van planeten en hun aspecten konden vaststellen, dan wordt het wel weer interessant. Want dan mogen we die verhoogde risico's combineren. Zoals een reeks van toevalligheden, die ieder op zich tot seponeren of vrijspraak van de verdachte zouden moeten leiden, wel behulpzaam kan zijn bij het opsporen van een seriemoordenaar. Als al die factoren dezelfde kant uitwijzen, dan wordt de kans op toeval steeds kleiner. En wordt de kans op een treffer of een gerede uitspraak dus veel groter.

Kleine effecten kunnen ook gestadig doorwerken. Aanhoudende wind en regen later rotsen verweren. Vanwege hun langdurige werking hebben geneesmiddelen met kleine, maar duurzaam effect tegen bijvoorbeeld verhoogde bloeddruk toch wel een goede markt. Ook al is hun effect vele malen kleiner dan de natuurlijke variatie van de bloeddruk, toch kunnen ze uw levensverwachting positief kunnen beïnvloeden. En hoe weten al die cardiologen dat? Omdat ze dergelijke effecten in grotere groepen hebben onderzocht.

Wie of wat moeten we tegenwoordig geloven? Dr. Suzel Fuzeau-Braesch en Dr. Hervé Delboy, die op basis van statistisch empirisch onderzoek de op aandacht beluste Leeuw ascendent met inactiviteit associeerde, of de astrologische boeken die spreken van de flamboyante Leeuw? Heeft de een het over de empirische werkelijkheid (Sein) en de ander over een potentieel (Sollen) dat niet door iedereen verwezenlijkt kan worden? Is Trump een geboren leider of toch meer een narcistische aandachttrekker?

En komt Venus conjunct Saturnus eigenlijk wel vaker bij schilders voor? Hoe veel vaker? U zou toch wel op zijn minst de effectgrootte willen weten om te kunnen inschatten hoeveel die tendens uitmaakt. Is zo'n een astrologische regel altijd toepasbaar? In de praktijk helaas vaker niet dan wel. Hoe kan dat? Dan hebben we te maken met variantie. En kunnen we de bevindingen van dat onderzoek reproduceren? Dat hangt af van het betrouwbaarheidsinterval. Waar hebben we dus met astrologie aldoor mee te maken? Inderdaad, met statistiek en kansberekening!

De statistiek en kansberekening die ik u voorschotel was al te vinden in het simpele boekje Statistiek en kansberekening, vierde druk uit 1974 bedoeld voor het VWO. En de gegevens die we onderzoeken zijn terug te vinden in de database van astrodienst (ADB).

The most recent results of the ADB Research Group are found at: ADB stats (1,45 GB!). The compressed 7 zip files are the most efficient way to retrieve them.

Maar dat was niet de basiskennis waar Mellie Uyldert in 1951 over beschikte en daarom neem ik Uyldert niets kwalijk. Maar ik irriteer me wel aan het gemak waarmee intellectuele luiaards met een foutief citaat van Shaw in de 21e eeuw nog steeds blijven beweren dat statistieken er niet toe doen. Het motief is vaak het monddood willen maken van critici: Ik heb gelijk. En dat andere verhaal wil ik niet horen. En als maar genoeg aanhangers in mijn waarheid geloven, ga ik de verkiezing toch wel lekker winnen wel dit jaar. Zo werkt nu eenmaal een polemiek. Maar zo werkt de redelijkheid niet.

Redelijkheid heeft doorgaans meer te maken met het geloof in een iets in meer of mindere mate. En dus met relatieve kennis van zaken. En dan blijken er toch vele varianten van grijs te bestaan. En dan gaat het dus niet om de manipulative polarisatie waarmee je een verkiezing wint of verliest in een tot het bot verdeeld land. Dit keer de nipte winnaar zin in een poll of niet, who cares? Het gaat juist om het zoeken naar de balans gezien de gevonden feiten en omstandigheden. En dat is iets wat onbevooroordeelde rechters, wetenschappers en statistici geleerd hebben om te doen.

De astrodienst database (ADB)

> Top <

De database van astrodienst (ADB) staat sinds 12 maart 2009 online. Het project is opgezet door de Amerikaanse astrologe Lois Rodden, die als data collector samenwerkte met andere verzamelaars zoals de Nederlandse journaliste Selma Schepel. De database werd gedigitaliseerd voor onderzoek door ISAR en later door Mark McDonough als AstroDatabank software verkocht. In 2008 werden de software en data aan Astrodienst verkocht.

Rodden Rating

> Top <

De database hecht veel waarde aan correcte geboortedata. Zogenaamde Rodden Ratings bepalen de kwaliteit ervan. Maar die kwalitatieve standaard zegt niets over de precisie van de geboortetijd. Het gaat om de betrouwbaarheid van de bron. En die is zelden 100% betrouwbaar.

Dubbel accurate AA geboortetijden zijn gebaseerd op de geboorteakte uit het gemeente archief , aantekeningen uit de familiebijbel of een babyboek. Ze komen dus typisch uit de eerste hand en zijn als het goed is meteen na de geboorte al vastgelegd. Maar het is wel prettig als AA burgerlijke stand geboortetijden vanuit meerdere bronnen bevestigd kunnen worden. En dat was het geval met de magisch realistische schilder Pyke Koch:

Schepel quotes the archive of Wigholt Vleer in Sterrentijd 24 (1 Dec 1991) for the BS.
Svi checked it and found "half een s' nachts" in the online Municipal Archive of Ubbergen.
Koch, Pieter Frans Christiaan (1901-1991):KNAW biography

Bij de aangifte van een kind overlegt de ouder een verklaring van de geboorte van het kind af die door het ziekenhuis of de verloskundige is opgesteld. De daarop vermelde geboortetijd wordt door de ambtenaar van de burgerlijke stand in de geboorteakte vermeld. Maar omdat zo'n schriftelijke verklaring niet per se nodig is bij de aangifte van een kind, kunnen ouders de gemeente ook belazeren. Daarvan zijn verschillende gevallen bekend in de ADB.

Maar hoewel AA geboortetijden doorgaans een betrouwbare bron hebben, kunnen ze behoorlijk onnauwkeurig zijn. Want het zijn afgeronde tijden en in de 19e eeuw werd op een heel uur afgerond. Dan kan zo iemand om 13:00 uur geboren zijn, maar eveneens een half uur eerder of later.

In een onderzoek (*) van 30.000 AA records bleken zo'n 36% van de ADB tijden op een heel uur afgerond te zijn (Uur:00), 15 % bevatten Uur:30 tijden en 6% bevatten Uur:15 of Uur:45 tijden. Het probleem is dat u niet kunt weten in welke mate een Uur:00 tijd afgerond is. Voor de 19e eeuw was afronding op het hele uur gebruikelijk, rond 1900 zien we ook half uur tijden en pas na de tweede wereldoorlog werden de door vroedvrouwen en huisartsen vastgelegde tijden aanzienlijk preciezer vastgelegd. Want als de thuisbevalling te lang duurde moesten verloskundigen de moeder insturen. Om die reden werd een nauwkeurige tijdregistratie van de gebeurtenissen rondom de bevalling wettelijk verplicht.

Het probleem van de onnauwkeurige geboortetijd impliceert dat een astroloog regelmatig een verkeerde horoscoop interpreteert. Met name de positie van de huiscuspen en de maan zijn gevoelig voor een verkeerde inschatting van de geboortetijd. Statistici die werken met grote getallen hebben hier minder last van. Maar bij populaire progressieve technieken schelen missers in de geboortetijd van 2 minuten al een heel jaar bij de voorspelling. Om die reden worden veel geboortehoroscopen van te voren gecorrigeerd.

De A(accurate) tijden komen van de persoon zelf of van een bekende. Het kunnen dus ook van horen zeggen tijden zijn. Hoe betrouwbaar ze zijn, hangt dus weer wat af van de feiten en omstandigheden. De Help:RR - Astro-Databank schrijft hierover:

Data as quoted by the person, kin, friend, or associate. These data all come from someone's memory, family legend, or hearsay. The quote may be substantiated by a qualifying statement such as, "My grandfather wanted me to be born on his birthday and my mother said that I almost made it. I was born three minutes before midnight." When the information comes from an astrologer's client, it is considered reliable, since a client is investing money for the astrologer's time and expertise. When the quote is from a public figure given in public, it may be questionable. Please keep in mind that public figures, especially politicians, answer a question in public to be accommodating; therefore, the time given may not be accurate. When the quote is from one of a group of people who were asked casually, it might be questionable. Rounded-off time such as 6 AM or midnight might also be questionable.

Zijn er tegenstrijdige A tijden beschikbaar dan degradeert de ADB editor de geselecteerde tijd naar C(cautious).

De B tijden zijn afkomstig van een biografie of autobiografie. Als de biograaf via het aktenummer aangeeft dat de gegevens uit het gemeentearchief afkomstig zullen zijn, worden ze tot een AA tijd gepromoveerd. Ik hecht persoonlijk meer waarde aan B tijden dan aan A tijden, omdat de (auto)biograven en historici doorgaans meer op feiten georiënteerd zijn dan een bekende persoon die iets over zijn geboortetijd zegt.

De C(autious) tijden zijn altijd onbetrouwbaar, want ze vermelden geen bron. Het is op zijn best van horen zeggen informatie.

Caution, no source. These data are also listed as "OSNK, Original Source Not Known". They are undocumented data, often given in magazines or journals, with no source, or an ambiguous source such as "personal" or "archives." When a magazine, journal, or astrologer, is quoted without the original source of the information, the quote is a reference, not a source. There is no way to know if the datum is valid. If the person making the quote was proven unreliable in the past, any future quote automatically falls in the C category unless attributed to a specific source. Rectified data from an approximate birth time have a valid place in astrology and fall in the C category unless there are contradictory rectified times, which nudges it into DD.

DD refereert naar dirty data. Dus gaat dus om speculatie zonder bronvermelding. De een zegt dit, de ander dat.

Two or more conflicting quotes that are unqualified. These data are offered as a reference in order to document their lack of reliability and prevent their being presented elsewhere as factual. They are often sincere attempts to find a birth time that have met with ambiguous results. In many cases, the presentation of Dirty Data leads to the discovery of an accurate source and the data are updated to a category of greater accuracy.

ADB categorieën

> Top <

Het treurige is dat astrologieboeken zich zelden om hun bronnen bekommeren. Ik bedoel nu niet de in boeken vermelde geboortetijden van bekende personen, maar de interpretaties ervan. Kwam u ooit een astrologie boek tegen waarin vermeld werd dat bepaalde zonnetekens meer aangetroffen werden onder bepaalde beroepsgroepen? En op basis waarvan? Met vermelding van het onderzoek? Ik niet. Wat ik wel tegen kwam waren op astrologisch symbolisme gebaseerde verwachtingen. Maar daar zegt de ADB terecht over: Caution, no source.

Toch is serieus astrologisch onderzoek wel degenlijk uit te voeren. In dit artikel gebruiken we ADB categorieën daarvoor. U ziet ze beschreven in Help:Category. Tijdens het invoeren van nieuwe data moeten de ADB redacteuren hun ingangen van een of meer categorieën voorzien. Sommige daarvan zijn goed te objectiveren, zoals het beroep en bepaalde publiek bekende data. Kenmerken die te maken hebben met de persoonlijkheid en of het privé-leven zijn meer subjectief. Maar daar kunt u rekening houden wanneer u de gevonden waarden onderzoekt en evalueert.

Statistieken van ADB categorieën

> Top <

Gevonden waarden doen ertoe, ook al zijn ze misschien niet altijd zo objectief geselecteerd en gecategoriseerd. Daarom hebben we van alle ADB categorieën berekend wat de statistische bevindingen waren.

Het gaat om gevonden waarden, de in de ADB verwachte waarden, de resulterende effect waarden en de kansen om die waarden in de ADB aan te treffen in een willekeurige ADB-steekproef van die categorie grootte. We gebruikten de gevoelige chi-kwadraattoets om de variantie in rijen van planeet in teken of huis te meten en voor de individuele cellen van iedere categorie berekenden we de binomiale kans om de gevonden waarden aan te treffen op basis van wat in de ADB kon worden verwacht. Tevens berekenden we de Cohen's D effect waarden van alle effecten.

Wat wenst een ADB gebruiker nog meer? Misschien dat we per categorie bespreken of astrologie al dan niet van toepassing is in die categorie. En waarom iets misschien wel een uitzondering op de regel zal zijn. Maar laten we eerst maar de astrologisch regels van de grove ADB categorieën vaststellen. Dat is een gerede onderzoeksvraag. Want het heeft geen zin om over uitzonderingen op de regels te bespreken als u de regels niet eens kent. Ieder astrologisch onderzoek zal toch ergens moeten beginnen.

De in iedere ADB categorie gevonden resultaten zijn als LibreOffice rekenbladen terug te vinden onder ADB stats. Er komen geregeld nieuwe updates van de ADB data uit in adbexport.

De bestanden uit de directory Adb_Version_181128_2309 zijn gebaseerd op ADB versie van 28 november 2018. Hiervan zijn de categorieën vrijwel compleet uitgewerkt. U kunt ze downloaden als Adb_Version_181128_2309.7z (132 MB). Deze bestanden zijn vrij te gebruiken voor astrologie onderzoek of statistiek onderwijs. Of gewoon voor uw plezier.

U mag onze bevindingen onder de GNU-licentie voor vrije documentatie kopiëren, aanpassen of onder de GDLF licentie wederverkopen. Maar vergeet bij publicatie nimmer uw bronnen te vermelden. Anders wordt het weer een C(autious), no source speculatie, waarbij bepaalde bevindingen teveel uit hun verband worden gerukt. Het gaat ons niet om het geld, maar om de gevonden feiten. En daarom waarschuwen we u voor significance inflation, waarbij via knip en plak technieken onterecht spektakel wordt gemaakt.

Dit grootschalige onderzoek is natuurlijk een vorm van data mining, waarbij alleen al door toeval altijd wel wat significante vals positieve uitkomsten te verwachten zullen zijn. Maar doorgaans zullen ze niet met zo'n indrukwekkende effectgrootte opleveren als in uw kleinschalige astrologische praktijk. En dat heeft zo zijn mathematische redenen zoals ik besprak onder de bemonsteringsfout.

Bij een steekproef zullen de gevonden waarden doorgaans hoger of lager uitvallen dan bij de onderzochte groep (populatie) het geval is. We vinden variaties rondom het groepsgemiddelde. Dit is de zogenaamde bemonsteringsfout (sampling error) die door statistici grondig is onderzocht. En aldoor bleek, dat hoe groter de grootte van de steekproef (n), des te geringer de gevonden afwijking percentueel zal zijn.

En die sampling error hangt weer samen met het voor astrologen lastige fenomeen van Regression to the mean:

For statisticians regression to the mean refers to the empirical rule that the larger the sample taken from a population, the more closer the measured properties of that sample resemble the actual values of the studied population. But astrologers interpret statistical and empirical rules in an alternative way.
...
Astrologers explained the less impressive results of the Belgian Committee by claiming that only Gauquelin's from the Who is who books selected professionals were iconic enough.

Ik kwam een dergelijke discrepantie tegen toen ik moest toegeven dat de astrologische beschrijving van Donald Trump een iconische voltreffer was.

Het merkwaardige van de horoscoop van Donald Trump is dat de klassieke astrologische beschrijvingen perfect passen in het beeld dat hij laat zien. En die beschrijvingen bestonden al voordat hij president werd. Zie: trump_cosmic_report.pdf.

Maar de in de ADB categorieën gevonden feiten blijven nog wel relevant voor de gewone astroloog. Want u bedient waarschijnlijk geen presidenten zoals Donald Trump, maar gewone mensen voor wie dat uitzonderlijke astrologische verhaal waarschijnlijk niet opgaat. Daar zouden we toch ook de astrologische statistieken van moeten kennen. Zodat we niet afhankelijk zijn van een uitzondering op de regel die alle aandacht opeist.

Het gaat maar liefst om 1,4 GB aan bijzonder interessante astrologische data in 6554 bestanden en 4278 mappen, waaronder veel lege mappen die aangeven onder welke omstandigheden ze waren geproduceerd door het open source programma TkAstroDb. En dat laatste, de daadwerkelijk gebruikte orbs, huizen en controlegroepen, vermelden veel auteurs van astrologieboeken u vaak niet eens. Ze vertellen u wel hoe het zou moeten zijn, maar op de details van de in de praktijk gevonden waarden gaan ze zelden in. Het leek ons een goed idee om daarin nu eens heel expliciet te zijn.

Onderstaand voorbeeld kan de door TkAstroDb aangemaakte directorystructuur verhelderen. Het begint met een map die de versie van de uitdraai van de ADB gegevens aangeeft: adb_Version_181128_2309. Dit is een uitdraai van 28-11-2018 om 23h09. Daarna volgen directories die ADB categorieën aangeven: Vocation\Art\Fine_art_artist. Het gaat hier om kunstschilders en tekenaars.

De map RR_AA+A+B geeft de gebruikte Rodden Ratings aan: Hier zijn dat de AA, A en B tijden. De subdirectory ORB_6_2_2_4_2_6_6_2_2_2_6 geeft de gebruikte orbs aan en de mapnaam Placidus het gebruikte huizensysteem.

Human geeft aan dat er uitsluitend gezocht is naar humane horoscopen, en dus niet naar aardbevingen (mundane). Andere mappen die u tegen kunt komen zijn North of South voor horoscopen die uit respectievelijk het Noordelijk of het Zuidelijk halfrond afkomstig zijn en Male en Female geven selecties op geslacht aan.

Onder Adb_Version_181128_2309/Vocation/Art/Fine_art_artist/RR_AA+A+B/ORB_6_2_2_4_2_6_6_2_2_2_6/Placidus/Human/ vindt u de volgende bestanden:

12-09-2019 22:10 316.103 1902_variance_painters.ods
08-01-2020 15:19 230.400 binomial_limit.xlsx
22-07-2019 20:11 230.400 chi-square.xlsx
06-11-2019 00:20 249.856 cohens_d_effect.xlsx
22-07-2019 20:09 229.888 effect-size.xlsx
22-07-2019 20:08 230.400 expected_values.xlsx
04-03-2019 05:20 273.920 observed_values.xlsx
04-03-2019 08:19 234 output.log

De output.log geeft dit ook al aan:

Adb Version: adb_export_181128_2309
House System: Placidus
Rodden Rating: AA+A+B
Orb Factor: 6_2_2_4_2_6_6_2_2_2_6
Category: Vocation/Art/Fine_art_artist
|2019-03-03 22:14:57| Process started.
|2019-03-04 05:20:43| Process finished.

Geobserveerde waarden in de ADB categorie Fine art artist

> Top <

De berekening van het bronbestand observed_values.xlsx duurde ruim 7 uur op een snelle Ryzen 2700X computer met veel geheugen. Inmiddels is de code aanzienlijk versneld. Het gaat om de gevonden astrologische waarden van 1902 gevallen van de ADB categorie Fine art artist. Maar hiermee beschikt u over veel relevante astrologische data over die ADB categorie. Om ruimte te besparen laat ik u hier steeds maar een deel ervan zien.

Uiteindelijk gaat het erom dat u vragen beantwoorden kunt als: Komt Venus conjunct Saturnus veel meer dan gemiddeld bij schilders voor? Het antwoord is volgens ons onderzoek nee, want de effect grootte was 1,00 (neutraal, p is 0,52) om precies te zijn.

Event:

False

Adb Version:

adb_export_181128_2309

Human:

True

House System:

Placidus

Male:

True

Rodden Rating:

AA+A+B

Female:

True

Category:

Vocation/Art/Fine_art_artist

North Hemisphere:

True

South Hemisphere:

True

Aries

Taurus

Gemini

Cancer

Leo

Virgo

Libra

Scorpio

Sag

Cap

Aqua

Pisces

Total

Sun

179

167

186

139

166

130

155

136

135

155

160

194

1902

Moon

172

179

164

159

147

167

147

153

139

155

150

170

1902

Mercury

156

159

152

139

139

154

159

159

147

162

195

181

1902

Venus

164

193

155

168

126

169

145

118

168

124

183

189

1902

Mars

147

179

177

185

179

138

189

166

144

145

134

119

1902

Jupiter

149

140

140

165

177

149

178

180

164

179

148

133

1902

Saturn

165

162

162

116

118

153

154

177

170

163

190

172

1902

Uranus

199

181

153

124

128

125

125

138

172

201

171

185

1902

Neptune

151

204

217

276

225

239

128

83

89

91

87

112

1902

Pluto

191

353

530

425

192

52

25

8

5

5

14

102

1902

N. Node

162

146

172

164

156

171

152

179

152

135

152

161

1902

Chiron

317

270

164

137

83

58

63

65

92

134

224

295

1902

Aries

Taurus

Gemini

Cancer

Leo

Virgo

Libra

Scorpio

Sag

Cap

Aqua

Pisces

Total

Cusp 1

88

126

139

217

207

204

197

204

204

135

95

86

1902

Cusp 2

100

129

171

178

218

180

186

185

178

173

102

102

1902

Cusp 3

134

124

180

186

164

191

159

175

166

162

131

130

1902

Cusp 4

155

158

159

197

152

142

172

145

173

156

155

138

1902

Cusp 5

167

171

175

164

165

125

117

167

154

168

165

164

1902

Cusp 6

189

196

174

146

124

129

104

108

191

176

182

183

1902

Cusp 7

197

204

204

135

95

86

88

126

139

217

207

204

1902

Cusp 8

186

185

178

173

102

102

100

129

171

178

218

180

1902

Cusp 9

159

175

166

162

131

130

134

124

180

186

164

191

1902

Cusp 10

172

145

173

156

155

138

155

158

159

197

152

142

1902

Cusp 11

117

167

154

168

165

164

167

171

175

164

165

125

1902

Cusp 12

104

108

191

176

182

183

189

196

174

146

124

129

1902

H 1

H 2

H 3

H 4

H 5

H 6

H 7

H 8

H 9

H 10

H 11

H 12

Total

Sun

184

159

173

157

166

129

147

140

148

148

164

187

1902

Moon

168

183

148

155

147

166

146

132

177

161

157

162

1902

Mercury

180

174

181

167

159

141

136

147

138

141

172

166

1902

Venus

156

186

168

159

151

154

139

139

137

156

174

183

1902

Mars

165

160

163

124

169

152

150

170

152

177

168

152

1902

Jupiter

153

156

183

148

161

154

151

152

160

156

171

157

1902

Saturn

170

166

152

175

184

157

163

146

131

165

147

146

1902

Uranus

144

179

149

179

185

155

148

145

163

158

161

136

1902

Neptune

147

140

155

149

141

149

159

172

195

144

178

173

1902

Pluto

109

133

130

118

144

125

175

199

187

167

212

203

1902

N. Node

158

145

156

173

149

157

162

160

138

163

168

173

1902

Chiron

161

141

155

161

165

170

177

145

143

172

140

172

1902

Conjunction: Orb +- 6

Sun

71

Moon

317

53

Mercury

167

54

180

Venus

98

65

118

92

Mars

71

47

66

67

67

Jupiter

84

76

75

68

55

61

Saturn

66

46

66

64

67

80

57

Uranus

52

56

70

69

64

61

54

39

Neptune

57

77

71

63

73

50

62

44

151

Pluto

65

59

83

63

57

43

58

71

78

61

N Node

77

66

75

82

44

82

41

36

81

85

67

Chiron

De ADB als controle groep gebruiken voor afzonderlijke ADB categorieën

> Top <

De vraag is nu: Wat kon u verwachten? U kunt dan denken nogal wiedus 1902/12 = 158,5 is de verwachte waarde, maar met de snel rijzende huizen en langzame planeten gaat dat beslist niet op. En natuurlijk zijn ook de aspecten niet gelijkmatig verdeeld, omdat een oppositie tussen Mercurius en de Zon vanuit de aarde gezien onmogelijk is.

Om die reden maakten we gebruik van een controle groep, in dit geval het bestand control_group.xlsx dat ook C tijden van de gebruikte adb_export_181128_2309 uitdraai bevatte. Het bronbestand observed_values.xlsx met een selectie van categorie fine art artists (n = 1902) is dus een deelverzameling van het bestand control_group.xlsx (n = 55047), dat alle ADB ingangen met een geboortetijd bevat.

Statistisch gezien is dit belangrijk, want we kunnen dan de resultaten van observed_values.xlsx opvatten als een steekproef met n = 1902 van de ADB als gekende populatie. Spelen astrologische factoren een aantoonbare rol in een bepaalde ADB categorie, dan moeten de waarden in observed_values.xlsx aanzienlijk verschillen van de waarden die aangetroffen zouden worden bij een willekeurige steekproef met n 1902 uit diezelfde ADB. En daarom gingen we niet alleen hun eventuele effecten (of bias) berekenen, maar ook hun p-waarden en betrouwbaarheidsintervallen. En daarmee konden we veel specifieker zijn dan alle astrologieboeken bij elkaar.

En natuurlijk mag iedere astroloog blijven roepen bij ieder niet zo indrukwekkend resultaat: En toch zou het nog wel eens kunnen zijn dat ..., maar dat is dan slechts de vage speculatie die u ook aldoor in uw astrologieboeken aantreft. Inderdaad, iets anders zou ook kunnen, maar hoe relevant en reproduceerbaar is dat veronderstelde effect als het niet terug te vinden is in een wat breder opgezet onderzoek?

Een astrologische hypothese opwerpen naar aanleiding van incidentele bevindingen in een kleinschalig onderzoek is het halve werk, maar een astroloog moet de klus ook afmaken. En dus moet hij nagaan of die regel ook aantoonbaar voor veel meer personen geldt. En dat is wat anders dan bevestiging zoeken voor uw standpunt bij geloofsgenoten. Daarom is het belangrijk om in de ADB op zoek te gaan naar de gevonden feiten. Hiermee geven we een nauwkeurig antwoord op de vraag wat werd aangetroffen in deze populatie en ook in iedere subcategorie. En vervolgens kunnen we de relevante vraag stellen of specifieke ADB categorieën statistisch gezien genoeg afwijken van wat door toeval kon worden verwacht.

Hieronder ziet u de waarden in de ADB controlegroep.

Event:

False

Adb Version:

adb_export_181128_2309

Human:

True

House System:

Placidus

Male:

True

Rodden Rating:

AA+A+B+C

Female:

True

Category:

Control_Group

North Hemisphere:

True

South Hemisphere:

True

Aries

Taurus

Gemini

Cancer

Leo

Virgo

Libra

Scorpio

Sag

Cap

Aquarius

Pisces

Total

Sun

4738

4771

4772

4702

4731

4511

4522

4259

4194

4449

4601

4797

55047

Moon

4673

4521

4652

4483

4618

4505

4538

4567

4576

4618

4652

4644

55047

Mercury

4432

4299

4194

4184

4409

4584

4717

4823

4830

4828

4916

4831

55047

Venus

4906

4787

4548

5134

4103

5243

3884

4579

4439

3890

5147

4387

55047

Mars

3983

4332

4871

5128

5497

5489

5192

4802

4319

3912

3779

3743

55047

Jupiter

4136

4224

4140

4597

4786

5150

5229

5146

4833

4441

4173

4192

55047

Saturn

4125

4220

4249

4053

4559

4745

4836

4912

5139

5023

4822

4364

55047

Uranus

5178

4924

6210

5130

4331

4187

4100

3673

3884

4159

3987

5284

55047

Neptune

1854

2938

3608

5166

7319

8227

9330

6504

4489

2695

1495

1422

55047

Pluto

1871

4484

9025

13318

12163

6223

3279

1949

778

462

342

1153

55047

N. Node

4739

4663

4911

4826

4615

4615

4591

4365

4302

4305

4487

4628

55047

Chiron

9290

7520

4691

3276

2604

1884

2098

2618

2915

3864

6038

8249

55047

Aries

Taurus

Gemini

Cancer

Leo

Virgo

Libra

Scorpio

Sag

Cap

Aqua

Pisces

Total

Cusp 1

2559

3199

4384

5542

6059

5956

6018

5838

5462

4236

3235

2559

55047

Cusp 2

3185

3646

4535

5403

5545

5363

5472

5605

5172

4540

3482

3099

55047

Cusp 3

3650

4119

4759

5192

5019

4917

4755

5161

5204

4599

4061

3611

55047

Cusp 4

4170

4468

5029

4962

4634

4192

4400

4495

5016

4974

4517

4190

55047

Cusp 5

4742

4947

5141

4650

4149

3788

3722

4103

4784

5118

5125

4778

55047

Cusp 6

5323

5481

5157

4581

3552

3219

3176

3642

4548

5407

5490

5471

55047

Cusp 7

6018

5838

5462

4236

3235

2559

2559

3199

4384

5542

6059

5956

55047

Cusp 8

5472

5605

5172

4540

3482

3099

3185

3646

4535

5403

5545

5363

55047

Cusp 9

4755

5161

5204

4599

4061

3611

3650

4119

4759

5192

5019

4917

55047

Cusp 10

4400

4495

5016

4974

4517

4190

4170

4468

5029

4962

4634

4192

55047

Cusp 11

3722

4103

4784

5118

5125

4778

4742

4947

5141

4650

4149

3788

55047

Cusp 12

3176

3642

4548

5407

5490

5471

5323

5481

5157

4581

3552

3219

55047

H 1

H 2

H 3

H 4

H 5

H 6

H 7

H 8

H 9

H 10

H 11

H 12

Total

Sun

5220

4975

4643

4287

4020

3961

4085

4141

4197

5072

5162

5284

55047

Moon

4541

4557

4628

4567

4555

4554

4675

4493

4569

4579

4648

4681

55047

Mercury

5187

5060

4808

4370

4100

4029

4053

3992

4448

4757

5036

5207

55047

Venus

5124

4911

4656

4273

4220

4034

4080

4146

4463

4827

5096

5217

55047

Mars

4732

4677

4523

4355

4400

4231

4454

4568

4554

4825

4802

4926

55047

Jupiter

4529

4629

4657

4586

4663

4589

4499

4496

4538

4731

4481

4649

55047

Saturn

4696

4650

4526

4680

4619

4622

4633

4467

4412

4481

4603

4658

55047

Uranus

4580

4421

4436

4477

4561

4472

4664

4632

4779

4678

4776

4571

55047

Neptune

4530

4517

4463

4483

4582

4496

4577

4756

4794

4582

4648

4619

55047

Pluto

3871

3757

3993

3951

3853

3866

5217

5231

5327

5273

5417

5291

55047

N. Node

4520

4525

4505

4536

4717

4603

4528

4535

4679

4603

4627

4669

55047

Chiron

4541

4553

4464

4566

4656

4564

4624

4538

4652

4669

4579

4641

55047

Conjunction: Orb +- 6

Sun

1810

Moon

9428

1856

Mercury

5091

1748

5557

Venus

3050

1823

3290

3125

Mars

2178

1808

2221

2204

1912

Jupiter

2080

1807

2064

1973

2096

1857

Saturn

2011

1769

1978

1958

1940

2294

1781

Uranus

1906

1860

1867

1918

1897

1921

1692

1029

Neptune

1927

1828

1870

1837

1879

1785

2032

2206

2303

Pluto

1913

1882

1756

1930

1846

1568

1525

1635

1763

1696

N Node

2023

1909

1871

2122

1499

2699

954

589

1817

1545

1811

Chiron

Liefhebbers van statistiek kunnen ook kijken naar control_group_variance_placidus.ods, dat de in de ADB controlegroep gevonden waarden vertaalt naar Z-scores. Het gaat om de in de rijen van twaalf gevonden afwijkingen van het gemiddelde (x-np), gedeeld door de standaard deviatie (SD). De berekening van de Z waarde is een goed voorbeeld van een statische techniek die helpt om patronen in ruwe data te vinden. Doordat het om relatieve verschillen gaat kunnen daarmee ook appels en peren vergelijken worden.

In dit geval ziet u dat in de ADB de posities van planeet in teken ongelijk verdeeld zijn. Zo komt Zon in Boogschutter twee standaarddeviaties minder voor dan verwacht. Maar belangrijker is het absolute verschil in grootte van de standaarddeviatie (SD). Die is het geringst voor de Maan in teken (61,8) en maximaal voor Pluto in teken (4410,1). Verder valt op dat waar voor de Maan en misschien ook voor Venus positieve en negatieve Z waarden willekeurig over de tekens verspreid lijken te zijn, ze voor andere tekens in clusters verschijnen. Zon in Maagd tot en met Zon in Steenbok komen minder dan verwacht voor en alle overige tekens vaker dan verwacht. Dit zou te maken kunnen hebben met seizoensinvloeden op geboorte. Dan zou het in het Zuidelijk halfrond omgekeerd moeten zijn. Maar dat bleek niet het geval.

Voor de langzame planeten zijn die effecten nog veel sterker, gezien hun hoge standaarddeviatie. Maar hier hebben we vooral te maken met het feit dat betrouwbare geboortedata uit het verre verleden, laat staan geboortetijden uit bijvoorbeeld de oudheid, uiterst zeldzaam zijn. En die komen dan niet in de ADB terecht. Dat geeft dus een ongelijk in tijd verdeelde datbase.

Z

Aries

Taurus

Gemini

Cancer

Leo

Virgo

Libra

Scorpio

Sag

Cap

Aqua

Pisces

SD

Sun

0.77

0.94

0.94

0.59

0.73

-0.39

-0.33

-1.68

-2.01

-0.71

0.07

1.07

195.8

Moon

1.39

-1.07

1.05

-1.69

0.50

-1.33

-0.80

-0.33

-0.18

0.50

1.05

0.92

61.8

Mercury

-0.60

-1.11

-1.51

-1.55

-0.68

-0.01

0.50

0.91

0.93

0.92

1.26

0.94

260.3

Venus

0.70

0.44

-0.09

1.21

-1.07

1.45

-1.55

-0.02

-0.33

-1.54

1.24

-0.44

453.0

Mars

-0.96

-0.41

0.45

0.86

1.45

1.43

0.96

0.34

-0.43

-1.07

-1.28

-1.34

629.1

Jupiter

-1.10

-0.88

-1.09

0.02

0.48

1.37

1.56

1.36

0.60

-0.36

-1.01

-0.96

410.8

Saturn

-1.29

-1.02

-0.94

-1.49

-0.08

0.44

0.69

0.91

1.54

1.22

0.66

-0.62

358.3

Uranus

0.82

0.47

2.26

0.75

-0.36

-0.56

-0.68

-1.27

-0.98

-0.60

-0.83

0.97

719.6

Neptune

-1.05

-0.63

-0.38

0.22

1.05

1.40

1.82

0.74

-0.04

-0.73

-1.19

-1.21

2606.6

Pluto

-0.62

-0.02

1.01

1.98

1.72

0.37

-0.30

-0.60

-0.86

-0.94

-0.96

-0.78

4410.1

N. Node

0.82

0.41

1.74

1.28

0.15

0.15

0.02

-1.20

-1.54

-1.52

-0.54

0.22

185.8

Chiron

1.91

1.19

0.04

-0.53

-0.81

-1.10

-1.01

-0.80

-0.68

-0.29

0.59

1.49

2459.6

Als de planeten en huizen normaal verdeeld waren over de zodiak dan zou hun standaard deviatie de wortel moeten zijn uit np(1-p) is 64,85. Maar alleen voor de snel bewegende maan in teken (61,80) troffen we die verwachtingswaarde bijna aan. Het verschil is maar 4,7%. Dit verschil komt op een 360 graden schaal overeen met wel 17 graden. Ter vergelijking: Een precisie van de geboortetijd van +/- een half uur komt overeen met 360 graden gedeeld door 24 is 15 graden of een orb van 7,5 graad.

Voor deze variantieberekeningen van een gekende populatie deelden we volgens de regels door n=12. Maar ook die grote ADB is maar een selecte steekproef van het geheel. Hadden we gedeeld door n-1=11, de waarde die statistici aanbevelen voor variantieberekeningen in steekproeven, dan was de voor Maan in teken gevonden standaard deviatie 64,55 geweest. Het verschil is dan nog maar 0,46 % oftewel 1,65 graden.

Voor Placidus Cusp in teken ziet u heel goed de effecten van de snelle en langzame tekens op het Noordelijk halfrond, waar de meeste ADB ingangen vandaan komen. De waarden zijn op geometrische gronden symmetrisch: Ascendent in Ram scoort als Descendant in Weegschaal (-1,52). Op de horizontale 1-7 as is de variantie maximaal met een standaard deviatie van 1227,8 en op de meer verticale 4-10 as minimaal met een standaard deviatie van 319,1.

Z

Aries

Taurus

Gemini

Cancer

Leo

Virgo

Libra

Scorpio

Sag

Cap

Aqua

Pisces

SD

Cusp 1

-1.52

-1.04

-0.15

0.71

1.10

1.02

1.07

0.93

0.65

-0.26

-1.01

-1.52

1337.8

Cusp 2

-1.49

-1.00

-0.06

0.87

1.02

0.82

0.94

1.08

0.62

-0.05

-1.17

-1.58

941.6

Cusp 3

-1.68

-0.84

0.31

1.08

0.77

0.59

0.30

1.03

1.10

0.02

-0.94

-1.74

559.5

Cusp 4

-1.31

-0.37

1.38

1.17

0.15

-1.24

-0.59

-0.29

1.34

1.21

-0.22

-1.24

319.1

Cusp 5

0.31

0.73

1.12

0.13

-0.89

-1.62

-1.75

-0.98

0.40

1.08

1.09

0.39

493.6

Cusp 6

0.82

0.99

0.63

-0.01

-1.15

-1.52

-1.56

-1.05

-0.04

0.91

1.00

0.98

902.0

Cusp 7

1.07

0.93

0.65

-0.26

-1.01

-1.52

-1.52

-1.04

-0.15

0.71

1.10

1.02

1337.8

Cusp 8

0.94

1.08

0.62

-0.05

-1.17

-1.58

-1.49

-1.00

-0.06

0.87

1.02

0.82

941.6

Cusp 9

0.30

1.03

1.10

0.02

-0.94

-1.74

-1.68

-0.84

0.31

1.08

0.77

0.59

559.5

Cusp 10

-0.59

-0.29

1.34

1.21

-0.22

-1.24

-1.31

-0.37

1.38

1.17

0.15

-1.24

319.1

Cusp 11

-1.75

-0.98

0.40

1.08

1.09

0.39

0.31

0.73

1.12

0.13

-0.89

-1.62

493.6

Cusp 12

-1.56

-1.05

-0.04

0.91

1.00

0.98

0.82

0.99

0.63

-0.01

-1.15

-1.52

902.0

Ter vergelijking 2007 kaarten uit de zuidelijk halfrond (control_group_variance_placidus_south.ods). Hier zijn de patronen omgekeerd. Maagd en Libra de snel rijzende tekens in plaats van Vissen en Ram op het Noordelijk halfrond. De cuspen 1 tot en met 6 gedragen zich als 7 tot en met 12 hierboven.

Z

Aries

Taurus

Gemini

Cancer

Leo

Virgo

Libra

Scorpio

Sagis

Cap

Aquarius

Pisces

SD

Cusp 1

0.69

1.00

0.90

-0.25

-0.50

-1.96

-1.50

-0.70

-0.43

1.17

0.72

0.86

28.7

Cusp 2

0.68

0.73

1.19

0.17

-1.17

-1.12

-2.14

-0.84

0.54

0.82

0.45

0.68

21.6

Cusp 3

0.31

0.84

0.97

0.97

-0.74

-2.32

-0.74

-1.13

0.90

0.84

0.18

-0.08

15.2

Cusp 4

-0.72

0.06

1.45

1.30

0.52

-1.57

-1.49

0.52

0.45

0.99

-0.48

-1.03

12.9

Cusp 5

-1.40

-0.46

0.74

1.12

0.62

0.55

-0.84

-0.21

2.00

-0.46

-0.14

-1.53

15.8

Cusp 6

-1.53

-0.93

0.54

0.86

0.91

0.54

0.86

0.13

0.91

0.68

-1.80

-1.16

21.8

Hieronder ziet u de Z scores van de in de ADB (lees: veelal beroemdheden) gevonden Planeet in Placidus huis. De gevonden variantie is weer heel anders verdeeld dan bij planeet in teken omdat de huiscuspen snel bewegen. Waarden die relatief dicht bij de verwachte standaard deviatie (de wortel uit np(1-p) is 64,85) liggen worden gevonden voor de maan in huis (55,3), Jupiter in huis (76,4), Saturnus in huis (88,6), Neptunus in huis (99,6), de Noordelijke maansknoop in huis (69,5) en Chiron in huis (59,0). Hier ziet u een vrij willekeurige verdeling.

Z

H 1

H 2

H 3

H 4

H 5

H 6

H 7

H 8

H 9

H 10

H 11

H 12

SD

Sun

1.26

0.77

0.11

-0.60

-1.13

-1.25

-1.00

-0.89

-0.78

0.97

1.15

1.39

501.0

Moon

-0.84

-0.55

0.74

-0.37

-0.58

-0.60

1.59

-1.70

-0.33

-0.15

1.10

1.69

55.3

Mercury

1.31

1.04

0.48

-0.48

-1.07

-1.22

-1.17

-1.30

-0.30

0.37

0.98

1.36

456.6

Venus

1.28

0.77

0.16

-0.75

-0.87

-1.32

-1.21

-1.05

-0.30

0.57

1.21

1.50

420.1

Mars

0.72

0.45

-0.32

-1.15

-0.93

-1.77

-0.66

-0.10

-0.17

1.18

1.07

1.68

201.2

Jupiter

-0.76

0.55

0.91

-0.02

0.99

0.02

-1.16

-1.19

-0.64

1.88

-1.39

0.81

76.4

Saturn

1.23

0.71

-0.69

1.05

0.36

0.39

0.52

-1.36

-1.98

-1.20

0.18

0.80

88.6

Uranus

-0.06

-1.42

-1.29

-0.94

-0.22

-0.98

0.65

0.38

1.63

0.77

1.61

-0.14

117.4

Neptune

-0.58

-0.71

-1.25

-1.05

-0.05

-0.92

-0.10

1.70

2.08

-0.05

0.61

0.32

99.6

Pluto

-1.01

-1.17

-0.84

-0.90

-1.04

-1.02

0.89

0.91

1.04

0.97

1.17

0.99

709.0

N. Node

-0.97

-0.90

-1.18

-0.74

1.87

0.23

-0.85

-0.75

1.32

0.23

0.57

1.18

69.5

Chiron

-0.78

-0.58

-2.09

-0.36

1.16

-0.39

0.62

-0.83

1.10

1.38

-0.14

0.91

59.0

Maar voor Zon in Huis met een standaard deviatie van 501,0, zien we weer een patroon waarbij de de Zon vaker voorkomt in de oostelijk hemisfeer (linkerkant van de horoscoop) en minder vaak nabij de descendant in het westen. De binnenplaneten Mercurius en Venus volgen dat patroon, waarschijnlijk omdat ze vanuit de aarde gezien dicht in de buurt van de Zon zitten. Maar ook voor Mars zien we dat effect met een piek in het 12e huis (+1,68 SD) en een dal in het 6e huis (-1,77 SD). De verdeling is weer anders dan in Gauquelins Marseffect onder atleten.

Voor Pluto is de variatie maximaal (sd is 709), met een evidente voorkeur voor huizen boven de horizon, en dat zou ik voor de vermeende god van de onderwereld zo even niet logisch kunnen verklaren. In control_group_variance_placidus_south.ods zag ik die patronen niet terug.

Effectgrootte

> Top <

Om vergelijkingen mogelijk te maken berekenden we het bestand expected_values.xlsx, dat de gevonden waarden in de ADB controle group met 1902 gedeeld door 55047 vermenigvuldigde. Met behulp van deze verwachte waarden werd het belangrijke bestand effect-size.xlsx aangemaakt, dat aangeeft hoeveel vaker een planeetstand onder schilders in de ADB aangetroffen werd dan in de ADB als geheel. Het gaat om de waarden in observed_values.xlsx van de ADB categorie gedeeld door de waarden van expected_values.xlsx. Als de geobserveerde waarden gelijk zijn aan de verwachtingswaarde is de effect grootte 1. Een waarde van 2 geeft aan dat een bepaalde positie tweemaal zo vaak in de betreffende ADB categorie aangetroffen werd. En een waarde van 0,5 geeft aan dat een stand tweemaal maal minder vaak in een categorie aangetroffen werd.

Voor Zon in Stier (1,01) is dat slechts 1% vaker dan verwacht. Maar Maan in Stier (1,15) deed het beter onder schilders met +15%. Zon in Vissen (1,17) kwam 17% vaker voor dan verwacht in de ADB en Zon in Maagd (0,83) scoorde het laagst met 17% minder dan was verwacht.

Effect

Aries

Taurus

Gemini

Cancer

Leo

Virgo

Libra

Scorpio

Sag

Cap

Aqua

Pisces

Total

Sun

1.09

1.01

1.13

0.86

1.02

0.83

0.99

0.92

0.93

1.01

1.01

1.17

11.97

Moon

1.07

1.15

1.02

1.03

0.92

1.07

0.94

0.97

0.88

0.97

0.93

1.06

12.00

Mercury

1.02

1.07

1.05

0.96

0.91

0.97

0.98

0.95

0.88

0.97

1.15

1.08

12.00

Venus

0.97

1.17

0.99

0.95

0.89

0.93

1.08

0.75

1.10

0.92

1.03

1.25

12.01

Mars

1.07

1.20

1.05

1.04

0.94

0.73

1.05

1.00

0.96

1.07

1.03

0.92

12.07

Jupiter

1.04

0.96

0.98

1.04

1.07

0.84

0.99

1.01

0.98

1.17

1.03

0.92

12.02

Saturn

1.16

1.11

1.10

0.83

0.75

0.93

0.92

1.04

0.96

0.94

1.14

1.14

12.02

Uranus

1.11

1.06

0.71

0.70

0.86

0.86

0.88

1.09

1.28

1.40

1.24

1.01

12.21

Neptune

2.36

2.01

1.74

1.55

0.89

0.84

0.40

0.37

0.57

0.98

1.68

2.28

15.67

Pluto

2.95

2.28

1.70

0.92

0.46

0.24

0.22

0.12

0.19

0.31

1.18

2.56

13.14

N Node

0.99

0.91

1.01

0.98

0.98

1.07

0.96

1.19

1.02

0.91

0.98

1.01

12.01

Chiron

0.99

1.04

1.01

1.21

0.92

0.89

0.87

0.72

0.91

1.00

1.07

1.04

11.68

Van de persoonlijke planeten scoorde Venus in Vissen het hoogst onder kunstschilders (1,25).

Ascendent in Stier (1,14 ) scoorde het hoogst en Ascendant in Waterman (0,85) het laagst.

Effect

Aries

Taurus

Gemini

Cancer

Leo

Virgo

Libra

Scorpio

Sag

Cap

Aqua

Pisces

Total

Cusp 1

1.00

1.14

0.92

1.13

0.99

0.99

0.95

1.01

1.08

0.92

0.85

0.97

11.95

Cusp 2

0.91

1.02

1.09

0.95

1.14

0.97

0.98

0.96

1.00

1.10

0.85

0.95

11.92

Cusp 3

1.06

0.87

1.09

1.04

0.95

1.12

0.97

0.98

0.92

1.02

0.93

1.04

12.00

Cusp 4

1.08

1.02

0.92

1.15

0.95

0.98

1.13

0.93

1.00

0.91

0.99

0.95

12.01

Cusp 5

1.02

1.00

0.99

1.02

1.15

0.96

0.91

1.18

0.93

0.95

0.93

0.99

12.03

Cusp 6

1.03

1.03

0.98

0.92

1.01

1.16

0.95

0.86

1.22

0.94

0.96

0.97

12.02

Cusp 7

0.95

1.01

1.08

0.92

0.85

0.97

1.00

1.14

0.92

1.13

0.99

0.99

11.95

Cusp 8

0.98

0.96

1.00

1.10

0.85

0.95

0.91

1.02

1.09

0.95

1.14

0.97

11.92

Cusp 9

0.97

0.98

0.92

1.02

0.93

1.04

1.06

0.87

1.09

1.04

0.95

1.12

12.00

Cusp 10

1.13

0.93

1.00

0.91

0.99

0.95

1.08

1.02

0.92

1.15

0.95

0.98

12.01

Cusp 11

0.91

1.18

0.93

0.95

0.93

0.99

1.02

1.00

0.99

1.02

1.15

0.96

12.03

Cusp 12

0.95

0.86

1.22

0.94

0.96

0.97

1.03

1.03

0.98

0.92

1.01

1.16

12.02

De effecten van planeet in Placidus huis zijn subtiel. Zon in V (1,20) scoort het hoogst en Zon in X (0,84) het laagst. Maan in II (1,16) scoort hoger dan Maan in VIII (0,85). En in VIII voelt Pluto (1,10) zich meer thuis onder kunstschilders.

Effect

H 1

H 2

H 3

H 4

H 5

H 6

H 7

H 8

H 9

H 10

H 11

H 12

Total

Sun

1.02

0.92

1.08

1.06

1.20

0.94

1.04

0.98

1.02

0.84

0.92

1.02

12.05

Moon

1.07

1.16

0.93

0.98

0.93

1.05

0.90

0.85

1.12

1.02

0.98

1.00

12.00

Mercury

1.00

1.00

1.09

1.11

1.12

1.01

0.97

1.07

0.90

0.86

0.99

0.92

12.03

Venus

0.88

1.10

1.04

1.08

1.04

1.10

0.99

0.97

0.89

0.94

0.99

1.02

12.02

Mars

1.01

0.99

1.04

0.82

1.11

1.04

0.97

1.08

0.97

1.06

1.01

0.89

12.00

Jupiter

0.98

0.98

1.14

0.93

1.00

0.97

0.97

0.98

1.02

0.95

1.10

0.98

12.00

Saturn

1.05

1.03

0.97

1.08

1.15

0.98

1.02

0.95

0.86

1.07

0.92

0.91

11.99

Uranus

0.91

1.17

0.97

1.16

1.17

1.00

0.92

0.91

0.99

0.98

0.98

0.86

12.01

Neptune

0.94

0.90

1.01

0.96

0.89

0.96

1.01

1.05

1.18

0.91

1.11

1.08

11.98

Pluto

0.81

1.02

0.94

0.86

1.08

0.94

0.97

1.10

1.02

0.92

1.13

1.11

11.91

N. Node

1.01

0.93

1.00

1.10

0.91

0.99

1.04

1.02

0.85

1.02

1.05

1.07

12.00

Chiron

1.03

0.90

1.00

1.02

1.03

1.08

1.11

0.92

0.89

1.07

0.88

1.07

12.00

Zon Maan conjuncties (1,14) kwamen wat vaker voor. Uitschieters zien we bij de langzame planeten. Hier speelt tijdgeest een rol.

Conjunction:Orb +- 6

Sun

1.14

Moon

0.97

0.83

Mercury

0.95

0.89

0.94

Venus

0.93

1.03

1.04

0.85

Mars

0.94

0.75

0.86

0.88

1.01

Jupiter

1.17

1.22

1.05

1.00

0.76

0.95

Saturn

0.95

0.75

0.97

0.95

1.00

1.01

0.93

Uranus

0.79

0.87

1.09

1.04

0.98

0.92

0.92

1.10

Neptune

0.86

1.22

1.10

0.99

1.12

0.81

0.88

0.58

1.90

Pluto

0.98

0.91

1.37

0.94

0.89

0.79

1.10

1.26

1.28

1.04

N. Node

1.10

1.00

1.16

1.12

0.85

0.88

1.24

1.77

1.29

1.59

1.07

Chiron

De uitkomsten verschillen van wat Ranking the 12 Zodiac Signs Based on Artistic Talent op basis van het astrologisch symbolisme had verwacht.

When it comes to artistic ability, some people have it and some people don't.

De onderstaande rangschikking werd gepostuleerd, maar zonder indicatie van de effect grootte. Het lijkt te gaan om speculaties op basis van astrologische boekenwijsheid. De auteur vermeldt niet welke planeten, tekens of huisposities er toe doen. Maar laten we aannemen dat het gaat om de zonnetekens. Want de geboortedagen worden expliciet genoemd. Overigens heeft dat niets te doen met astrologische bewijskracht, maar het suggereert wel enige astrologische kennis van de auteur.

  1. Pisces (Feb. 19 - March 20)

  2. Cancer (June 21 - July 22)

  3. Leo (July 23 - Aug. 22)

  4. Gemini (May 21 - June 20)

  5. Scorpio (Oct. 23 - Nov. 21)

  6. Taurus (April 20 - May 20)

  7. Sagittarius (Nov. 22 - Dec. 21)

  8. Aquarius (Jan. 20 - Feb. 18)

  9. Virgo (Aug. 23 - Sep. 22)

  10. Capricorn (Dec. 22 - Jan. 19)

  11. Libra (Sep. 23 - Oct. 22)

  12. Aries (March 21 - April 19)

We zijn het eens over Zon in Vissen (1,17), maar niet over Zon in Kreeft (0,86) en zeker niet over Zon in Aries (1,09), die in de ADB veel beter scoort dan deze astroloog had verwacht. Zon in Taurus (1,01) en Aquarius (1,01) zijn ook in de ADB middenmoten.

Maar laten we de gevonden waarden van topscorer Zon in Vissen eens nader beschouwen: Er werden 194 (10,20%) Zon in Vissen gevonden onder 1902 schilders en in 4797 (8,71 %) van de 55047 personen uit de ADB controlegroep. Dat is in beide gevallen meer dan theoretisch werd verwacht (1/12 is 8,33 %). De gevonden effectgrootte voor Zon in Vissen in deze ADB categorie is 1,17 (1,01 - 1,33, p = 1,34 %). Zouden we van de kans 1/12 uitgegaan zijn, dan was die 1,22 (1,06 - 1,39, p = 0,24 %). Beide waarden zijn statistisch significant met een alpha van 0,05, maar alleen de hypothetische effect grootte van 1,22 (1,06 - 1,39, p = 0,24 %) is dat ook met een alpha van 0,01.

Zou u met deze gevonden waarden een schilder kunnen voorspellen of verklaren? Nee, want de effect grootte is hiervoor te gering. U zou veel meer factoren in overweging moeten nemen. En dan zou u de verwachtingswaarden daarvan moeten kennen. Maar met een beroep op, ik hoef die quantitative feiten niet te weten, want ik denk al kwalitatief en holistisch, houdt u zichzelf en anderen voor de gek.

De vraag is of gevonden afwijkingen astrologische of andere effecten zijn of schommelingen rondom het verwachte gemiddelde die u ook bij een willekeurige steekproef van deze grootte (n =1902) uit de ADB zult aantreffen. Deze vraag behelst hoe relevant de gevonden effectgroottes zijn gezien de bemonsteringsfout. En op dat terrein gaan astrologen die veel astrologieboeken lezen, maar slechts kleinschalig empirisch onderzoek doen om de astrologische aannames te toetsen, doorgaans de mist in.

Statistische toetsen om effecten te evalueren

> Top <

Persoonlijke planeten die er echt uitspringen zie ik niet in bovenstaande tabellen. Daarom hebben we waarschijnlijk toch vooral met de sampling error te doen. Wat zijn de te verwachten waarden? Uitgaande van een kans van 1/12 kunt u bij een ADB categorie van 1902 personen de verwachte standaard deviatie (sd) berekenen als de wortel van variantie np(1-p), dus de wortel uit 1902*11/144 is 12,05.

Uit de normale verdeling kunt u afleiden dat effectgroottes tot en met +/- 20% in 99% van de gevallen, effectgroottes van +/- 15% in 95% van de gevallen en effectgroottes van +/- 7 % in 70% van de gevallen, door kansberekening te verwachten zijn. Op basis hiervan kunt u ook betrouwbaarheidsintervallen van de gevonden waarden berekenen.

De meest gevoelige statistische test die we gebruikten is de chi-square.xlsx, waarin nagegaan wordt of de verdelingen in de rijen meer afwijken dan door toeval kon worden verwacht. In welke rij van planeet in teken of huis zien we ongewone fluctuaties rondom het gemiddelde? Hoe verschilt de gevonden variatie van een planeet verdeeld over twaalf tekens of huizen van wat volgens de bemonsteringsfout in de ADB kon worden verwacht? Als de gevonden variantie voor een bepaalde planeet in teken of huis relatief laag is, dan doet die planeet er voor die categorie waarschijnlijk niet echt toe. Dat is hieronder met Maan en Mercurius in teken het geval.

Effect

Aries

Taurus

Gemini

Cancer

Leo

Virgo

Libra

Scorpio

Sagit-tarius

Capri-corn

Aquarius

Pisces

SD

Moon

1.07

1.15

1.02

1.03

0.92

1.07

0.94

0.97

0.88

0.97

0.93

1.06

12.05

Mercury

1.02

1.07

1.05

0.96

0.91

0.97

0.98

0.95

0.88

0.97

1.15

1.08

15.99

Maan in Stier scoort met + 15 % het hoogst en Maan in Boogschutter met -12 % het laagst. Mercurius scoort met +15 % in Waterman het hoogste en met -12 % in Boogschutter het laagst. Maar effectgroottes van +/- 15 % kon u in 95% van de gevallen al verwachten volgens de variantie = np(1-p) schatting. Voor de snel bewegende maan was de gevonden standaard deviatie 12,05 tevens de verwachte standaard deviatie. Mercurius in teken had een standaard deviatie van 16. In beide gevallen zien we voor die rijen Chi-kwadraat waarden van respectievelijk 10,49 (met een kanswaarde van 48,73%) en 10,51 (met een kanswaarde van 48,55%), die we dus ook in een willekeurige steekproef van de ADB zouden kunnen aantreffen.

Een astroloog kan dan hoogstens beweren (inductief veronderstellen zonder er enig empirisch onderzoek voor te hoeven doen) dat een Maan in Stier schilder weer een heel andere stijl moet hebben dan een Maan in Ram schilder, maar als u dat met mooie voorbeelden aan wilt tonen in een zogenaamd kwalitatief onderzoek staat u wel voor een enorm astrologisch probleem. Want hoe bewijst u dat de Maan die stijl bepaalde en niet een andere planeet in teken en huis via bepaalde aspecten?

Zie: Chi-square values in 79 art critics voor een uitleg van deze methode.

Voor planeten of huizen die over bepaalde ADB categorieën zouden moeten heersen, verwachten empirici hoge Chi-kwadraat waarden. Dat is het meest zichtbaar voor de langzame planeten die de tijdgeest weerspiegelen. Zo zult u in romantisch perioden beslist meer beroemde dichters aantreffen dan in tijden van booming business. In dat geval vallen de CEO's, uitvinders en industriëlen meer op. En filmsterren waren er voor de uitvinding van de film door de gebroeders Lumiére nog niet. Maar het grootse probleem is dat de geboortejaren in de ADB niet gelijkmatig verdeeld in tijd. En voor Pluto in teken betekent dit dat we sommige zijden van de twaalfzijdige dobbelsteen nooit zullen zien. Het spreekt vanzelf (evident valse dobbelsteen) dat statistische testen dan niet of maar zeer beperkt toepasbaar zijn.

Aries

Tau

Gemi

Can

Leo

Virgo

Libra

Scorp

Sag

Cap

Aqua

Pisces

Total

Risk %

Sun

1.43

0.03

2.70

3.39

0.04

4.29

0.01

0.85

0.68

0.01

0.01

4.82

18.25

7.60%

Moon

0.69

3.32

0.07

0.11

0.99

0.83

0.61

0.15

2.31

0.13

0.72

0.57

10.49

48.73%

Mercury

0.05

0.74

0.35

0.21

1.17

0.12

0.10

0.35

2.37

0.14

3.72

1.19

10.51

48.55%

Venus

0.18

4.60

0.03

0.50

1.75

0.82

0.87

10.22

1.39

0.81

0.15

9.24

30.56

0.13%

Mars

0.64

5.74

0.45

0.34

0.63

14.07

0.51

0.00

0.18

0.72

0.09

0.82

24.20

1.19%

Jupiter

0.26

0.24

0.06

0.24

0.82

4.71

0.04

0.03

0.05

4.26

0.10

0.97

11.78

38.06%

Saturn

3.54

1.80

1.57

4.13

9.92

0.73

1.03

0.31

0.32

0.64

3.28

2.98

30.26

0.14%

Uranus

2.26

0.69

17.67

16.00

3.13

2.67

1.96

0.97

10.65

22.85

8.02

0.03

86.89

0.00%

Neptune

117.99

103.47

68.39

53.26

3.08

7.21

117.20

89.38

28.17

0.05

24.18

80.44

692.81

0.00%

Pluto

246.96

253.21

152.63

2.69

123.98

123.59

68.81

52.29

17.81

7.53

0.40

96.99

1146.90

0.00%

N. Node

0.02

1.42

0.03

0.05

0.08

0.84

0.28

5.26

0.08

1.27

0.06

0.01

9.38

58.69%

Chiron

0.05

0.40

0.02

5.01

0.54

0.77

1.24

7.16

0.75

0.00

1.13

0.35

17.44

9.56%

Placidus

Aries

Tau

Gemi

Canc

Leo

Virgo

Libra

Scorp

Sag

Cap

Aqua

Pisces

Total

Risk %

Cusp 1

0.00

2.16

1.03

3.40

0.03

0.02

0.58

0.03

1.24

0.88

2.52

0.07

11.94

36.83%

Cusp 2

0.92

0.07

1.31

0.40

3.64

0.15

0.05

0.39

0.00

1.66

2.79

0.24

11.62

39.29%

Cusp 3

0.49

2.36

1.47

0.24

0.51

2.62

0.17

0.06

1.06

0.06

0.62

0.22

9.89

54.00%

Cusp 4

0.83

0.08

1.25

3.81

0.41

0.06

2.62

0.68

0.00

1.46

0.01

0.32

11.54

39.93%

Cusp 5

0.06

0.00

0.04

0.07

3.27

0.26

1.05

4.49

0.77

0.44

0.82

0.01

11.28

41.98%

Cusp 6

0.14

0.23

0.10

0.95

0.01

2.84

0.30

2.53

7.29

0.63

0.31

0.19

15.53

15.94%

Cusp 7

0.58

0.03

1.24

0.88

2.52

0.07

0.00

2.16

1.03

3.40

0.03

0.02

11.94

36.83%

Cusp 8

0.05

0.39

0.00

1.66

2.79

0.24

0.92

0.07

1.31

0.40

3.64

0.15

11.62

39.29%

Cusp 9

0.17

0.06

1.06

0.06

0.62

0.22

0.49

2.36

1.47

0.24

0.51

2.62

9.89

54.00%

Cusp 10

2.62

0.68

0.00

1.46

0.01

0.32

0.83

0.08

1.25

3.81

0.41

0.06

11.54

39.93%

Cusp 11

1.05

4.49

0.77

0.44

0.82

0.01

0.06

0.00

0.04

0.07

3.27

0.26

11.28

41.98%

Cusp 12

0.30

2.53

7.29

0.63

0.31

0.19

0.14

0.23

0.10

0.95

0.01

2.84

15.53

15.94%

Placidus

H 1

H 2

H 3

H 4

H 5

H 6

H 7

H 8

H 9

H 10

H 11

H 12

Total

Risk %

Sun

0.07

0.97

0.99

0.53

5.29

0.45

0.24

0.07

0.06

4.24

1.16

0.11

14.17

22.38%

Moon

0.78

4.14

0.89

0.05

0.69

0.48

1.49

3.48

2.32

0.05

0.08

0.00

14.45

20.92%

Mercury

0.00

0.00

1.33

1.70

2.12

0.02

0.12

0.60

1.60

3.32

0.02

1.08

11.91

37.01%

Venus

2.50

1.57

0.32

0.87

0.18

1.53

0.03

0.13

1.92

0.70

0.02

0.04

9.81

54.72%

Mars

0.01

0.02

0.29

4.66

1.89

0.23

0.10

0.94

0.18

0.63

0.03

1.95

10.93

44.93%

Jupiter

0.08

0.10

3.03

0.69

0.00

0.13

0.13

0.07

0.07

0.34

1.69

0.08

6.41

84.50%

Saturn

0.37

0.18

0.12

1.09

3.73

0.05

0.05

0.45

3.02

0.67

0.91

1.39

12.03

36.15%

Uranus

1.28

4.51

0.12

3.82

4.77

0.00

1.07

1.41

0.03

0.08

0.10

3.05

20.24

4.21%

Neptune

0.58

1.66

0.00

0.22

1.89

0.26

0.00

0.36

5.20

1.29

1.89

1.13

14.49

20.71%

Pluto

4.58

0.08

0.46

2.51

0.89

0.55

0.15

1.84

0.05

1.27

3.29

2.23

17.90

8.39%

N. Node

0.02

0.82

0.00

1.69

1.20

0.03

0.20

0.07

3.47

0.10

0.41

0.84

8.85

63.58%

Chiron

0.11

1.69

0.00

0.07

0.11

0.96

1.86

0.89

1.96

0.71

2.10

0.85

11.29

41.95%

In dit geval scoren de persoonlijke planeten Venus in teken (0,13%), Mars in teken (1,19 %) en Saturnus in teken (0,14 %) beter dan door toeval kon worden verwacht. De posities van de huiscuspen zijn niet voldoende afwijkend, maar de 6-12 as scoort met slechts in 15,94 % van de ADB samples verwacht het meest significant. Dit komt overeen met de waarneming dat Zon in Vissen 17% vaker voorkwam dan was verwacht en Zon in Maagd het laagst scoorde met 17% minder dan was verwacht. Van de Chi kwadraat waarden van planeet in Placidus huis scoorde alleen Uranus bijzonder met waarden die slechts in 4,21% van de gevallen door toeval in de ADB werden verwacht. Uranus in huis 2, 4 en 5 scoren hoger dan in 95% van de gevallen kon worden verwacht (> 15 %) en de laagste waarde werd gevonden voor Uranus in 12 (-14 %).

Placidus

H 1

H 2

H 3

H 4

H 5

H 6

H 7

H 8

H 9

H 10

H 11

H 12

Risk %

Sun

1.02

0.92

1.08

1.06

1.20

0.94

1.04

0.98

1.02

0.84

0.92

1.02

22.38%

Moon

1.07

1.16

0.93

0.98

0.93

1.05

0.90

0.85

1.12

1.02

0.98

1.00

20.92%

Mercury

1.00

1.00

1.09

1.11

1.12

1.01

0.97

1.07

0.90

0.86

0.99

0.92

37.01%

Venus

0.88

1.10

1.04

1.08

1.04

1.10

0.99

0.97

0.89

0.94

0.99

1.02

54.72%

Mars

1.01

0.99

1.04

0.82

1.11

1.04

0.97

1.08

0.97

1.06

1.01

0.89

44.93%

Jupiter

0.98

0.98

1.14

0.93

1.00

0.97

0.97

0.98

1.02

0.95

1.10

0.98

84.50%

Saturn

1.05

1.03

0.97

1.08

1.15

0.98

1.02

0.95

0.86

1.07

0.92

0.91

36.15%

Uranus

0.91

1.17

0.97

1.16

1.17

1.00

0.92

0.91

0.99

0.98

0.98

0.86

4.21%

Neptune

0.94

0.90

1.01

0.96

0.89

0.96

1.01

1.05

1.18

0.91

1.11

1.08

20.71%

Pluto

0.81

1.02

0.94

0.86

1.08

0.94

0.97

1.10

1.02

0.92

1.13

1.11

8.39%

N. Node

1.01

0.93

1.00

1.10

0.91

0.99

1.04

1.02

0.85

1.02

1.05

1.07

63.58%

Chiron

1.03

0.90

1.00

1.02

1.03

1.08

1.11

0.92

0.89

1.07

0.88

1.07

41.95%

Een overzicht van de meest extreme scores vindt u op: ADB categories statistically evaluated. Er is aldoor variatie en soms passen de uitkomsten bij het astrologische wereldbeeld, maar vaker niet. De kwestie is dan hoeveel waarde u aan die uitkomsten moet hechten. De valkuil van de confirmatiebias zou zijn om aan te nemen dat wat in uw ogen klopt wel juist moet zijn en dat de rest nog moeten worden aangetoond.

Laten we de verdelingen van de persoonlijke planeten Venus in teken (0,13% door toeval verwacht) en Saturnus in teken (0,14% door toeval verwacht) nader beschouwen. Opnieuw bekijken we de effectgrootten.

Effect

Aries

Tau

Gemi

Canc

Leo

Virgo

Libra

Scorp

Sag

Cap

Aquas

Pisces

Risk %

Sun

1.09

1.01

1.13

0.86

1.02

0.83

0.99

0.92

0.93

1.01

1.01

1.17

7.60%

Moon

1.07

1.15

1.02

1.03

0.92

1.07

0.94

0.97

0.88

0.97

0.93

1.06

48.73%

Mercury

1.02

1.07

1.05

0.96

0.91

0.97

0.98

0.95

0.88

0.97

1.15

1.08

48.55%

Venus

0.97

1.17

0.99

0.95

0.89

0.93

1.08

0.75

1.10

0.92

1.03

1.25

0.13%

Mars

1.07

1.20

1.05

1.04

0.94

0.73

1.05

1.00

0.96

1.07

1.03

0.92

1.19%

Jupiter

1.04

0.96

0.98

1.04

1.07

0.84

0.99

1.01

0.98

1.17

1.03

0.92

38.06%

Saturn

1.16

1.11

1.10

0.83

0.75

0.93

0.92

1.04

0.96

0.94

1.14

1.14

0.14%

Venus is stier (1,17), Boogschutter (1,10) en vooral Vissen (1,25) scoren hoger dan verwacht. Venus in Schorpioen (0,75) scoort lager dan verwacht. Voor Saturnus in teken geldt dat Saturnus in Aries het hoogst scoort (1,16), de laagste waarde zien we voor Saturnus in Kreeft (0,83)

Zoals u kon zien verschillen de verdelingen van langzame planeten in teken extreem van elkaar. Ik besteedde er niet veel aandacht aan, maar dat is geen ontkenning van de feiten. Alle resultaten werden gepubliceerd. Maar het statistische probleem is dat de posities van de langzame planeten in teken bij lange na niet normaal verdeeld zijn in de ADB. En dan kunnen we de bij de persoonlijke planeten gebruikte statistische testen niet toepassen. De meeste astrologen voelen dit intuïtief ook wel aan en interpreteren de posities van de langzame planeten daarom als Zeitgeist.